Gaan na inhoud

Subsidiariteit

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie

Subsidiariteit is 'n beginsel van maatskaplike organisasie wat inhou dat maatskaplike en politieke vraagstukke op die mees onmiddellike of plaaslike vlak hanteer moet word wat met die oplossing daarvan versoenbaar is. Die Oxford English Dictionary omskryf subsidiarity (Engels vir subsidiariteit) as "die beginsel dat 'n sentrale owerheid 'n subsidiêre funksie moet hê en net dié take moet verrig wat nie op 'n meer plaaslike vlak verrig kan word nie".[1] Die begrip word op die terreine van die regering, die politieke wetenskap, die neuropsigologie, die kubernetika, die bestuurswese en die militêre bevelvoering toegepas. Die OED voeg by dat die term in Engels op die vroeë Duitse gebruik van Subsidiarität volg.[2] Verder terug kom dit van die Latynse werkwoord subsidio ("help" of "bystaan") en die verwante selfstandige naamwoord subsidium ("hulp" of "bystand").

Die ontwikkeling van die begrip het wortels in die natuurregfilosofie van Thomas van Aquino en is deur die sosiaalwetenskaplike teorieë van Luigi Taparelli bemiddel, in sy natuurregverhandeling oor die mens in die samelewing wat van 1840 tot 1843 verskyn het.[3] In dié werk het Taparelli die maatstawwe van 'n regverdige maatskaplike orde neergelê, wat hy "hipotaktiese reg" genoem het en wat onder Duitse invloed as "subsidiariteit" bekend geraak het.[4]

'n Ander oorsprong van die begrip lê in die geskrifte van die Calvinistiese regsfilosoof Johannes Althusius, wat die woord subsidia in 1603 gebruik het.[5][6] As beginsel van 'n regverdige maatskaplike orde het dit een van die pilare van die moderne Katolieke sosiale leer geword.[3][7] Subsidiariteit is 'n algemene beginsel van die reg van die Europese Unie. In die Verenigde State staan Artikel VI, paragraaf 2 van die Grondwet van die Verenigde State as die oppergesagklousule bekend, wat bepaal dat die federale grondwet, en die federale reg oor die algemeen, voorkeur bo die wette en selfs die grondwette van die deelstate geniet.[8] Die beginsel van deelstaatregte word soms uit die Tiende Amendement gelees, wat lui: "Die bevoegdhede wat nie deur die Grondwet aan die Verenigde State opgedra word nie, en wat nie daardeur aan die deelstate ontsê word nie, bly aan die onderskeie deelstate of aan die volk voorbehou."

Katolisisme en regsfilosofie

[wysig | wysig bron]

Alexis de Tocqueville se klassieke studie De la démocratie en Amérique kan as 'n ondersoek na die werking van die subsidiariteitsbeginsel in die Amerika van die vroeë 19de eeu gelees word. Tocqueville het opgemerk dat die Franse Rewolusie met "'n stoot in die rigting van desentralisasie ... op die ou end 'n uitbreiding van sentralisasie" begin het.[9] Hy het geskryf: "Desentralisasie het nie net 'n administratiewe waarde nie, maar ook 'n burgerlike dimensie, want dit vermeerder die geleenthede vir burgers om in openbare sake belang te stel; dit laat hulle gewoond raak daaraan om vryheid te gebruik. En uit die opeenhoping van hierdie plaaslike, aktiewe, puntenerige vryhede word die doeltreffendste teenwig teen die aansprake van die sentrale regering gebore, selfs al sou dit deur 'n onpersoonlike, kollektiewe wil gesteun word."[10]

Toe Christendemokratiese politieke partye tot stand gekom het, het hulle die Katolieke sosiale leer van subsidiariteit sowel as die neo-Calvinistiese teologiese leer van soewereiniteit in eie kring aangeneem, en sowel Katolieke as Protestante was eens "dat die beginsels van soewereiniteit in eie kring en subsidiariteit op dieselfde ding neerkom".[11]

Die term "subsidiariteit" word ook vir 'n grondstelling van sommige vorme van konserwatiewe of libertariese denke in die Verenigde State gebruik. Die konserwatiewe skrywer Reid Buckley skryf byvoorbeeld:

Sal die Amerikaanse volk nooit leer dat dit as beginsel dwaas is om vinnige optrede en doeltreffendheid van die regering te verwag nie? Sal ons nooit die subsidiariteitsbeginsel ter harte neem nie (waarin ons vaders opgevoed is), naamlik dat geen openbare instelling moet doen wat 'n private instelling beter kan doen nie, en dat geen hoërvlakse openbare instelling moet probeer doen wat 'n laervlakse instelling beter kan doen nie – dat namate die subsidiariteitsbeginsel geskend word, eers die plaaslike regering, dan die deelstaatregering en dan die federale regering al hoe ondoeltreffender word? Verder, hoe meer bevoegdhede aan die regering gegee word en hoe meer bevoegdhede deur die regering uitgeoefen word, hoe swakker kom die regering sy primêre verantwoordelikhede na, naamlik (1) die verdediging van die gemenebes, (2) die beskerming van die regte van burgers en (3) die handhawing van 'n regverdige orde.[12]

Die Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram het in sy verslag van 1999 oor desentralisasie opgemerk dat subsidiariteit 'n belangrike beginsel is. Dit het een definisie aangehaal:

Desentralisasie, of die desentralisering van regeerkunde, verwys na die herstrukturering of herorganisasie van gesag sodat daar 'n stelsel van medeverantwoordelikheid tussen regeringsinstellings op die sentrale, streeks- en plaaslike vlak bestaan, ooreenkomstig die subsidiariteitsbeginsel, wat die algehele gehalte en doeltreffendheid van die regeerstelsel verhoog terwyl dit die gesag en vermoëns van subnasionale vlakke vergroot.[13]

Volgens Richard Macrory sluit die positiewe gevolge van 'n politieke en ekonomiese stelsel wat deur die subsidiariteitsbeginsel beheers word, die volgende in:[14]

  • Sistemiese mislukkings van die soort wat in die ineenstorting van 2007/08 gesien is, kan grootliks vermy word, omdat uiteenlopende oplossings vir gemeenskaplike probleme verhoed dat alles op dieselfde manier faal.
  • Individuele en groepsinisiatief kry die grootste moontlike ruimte om probleme op te los.
  • Die sistemiese probleem van morele gevaar word grootliks vermy. In die besonder word die kwellende probleem van verskrompelde plaaslike inisiatief en verantwoordelikheid vermy.

Hy skryf dat die negatiewe gevolge van so 'n stelsel die volgende insluit:

  • Wanneer 'n egte vryheidsbeginsel deur 'n hoër politieke entiteit erken word, maar nie deur al die ondergeskikte entiteite nie, kan die toepassing van dié beginsel op die meer plaaslike vlak vertraag word.
  • Wanneer 'n werklik doeltreffende ekonomiese beginsel deur 'n hoër politieke entiteit erken word, maar nie deur al die ondergeskikte entiteite nie, kan die toepassing van dié beginsel op die meer plaaslike vlak vertraag word.
  • Op terreine waar die plaaslike gebruik van gemeenskaplike hulpbronne 'n breë streeks- of selfs wêreldwye uitwerking het, kan hoër gesagsvlakke 'n natuurlike mandaat hê om die plaaslike gesag te oorheers.[14]

Reg van die Europese Unie

[wysig | wysig bron]

Subsidiariteit is tans waarskynlik die bekendste as 'n algemene beginsel van die reg van die Europese Unie. Volgens dié beginsel mag die Unie slegs gesamentlik optree, dit wil sê wette maak, waar die onafhanklike optrede van individuele lande sonder gelyke optrede deur die ander lidstate ontoereikend is. Die beginsel is in die Verdrag van Maastricht van 1992 gevestig.[15] Op plaaslike vlak was dit egter al 'n sleutelelement van die Europese Handves van Plaaslike Selfregering, 'n instrument van die Raad van Europa wat in 1985 afgekondig is en waarvan Artikel 4, paragraaf 3 bepaal dat die uitoefening van openbare verantwoordelikhede gedesentraliseer moet word. Subsidiariteit is in wese aan die begrip van 'n beoordelingsmarge verwant, maar moet nie daarmee verwar word nie.

Subsidiariteit is deur die Verdrag van Maastricht in die EU-reg gevestig; die verdrag is op 7 Februarie 1992 onderteken en het op 1 November 1993 in werking getree. Die huidige formulering staan in Artikel 5(3) van die Verdrag betreffende die Europese Unie, in die gekonsolideerde weergawe ná die Verdrag van Lissabon, wat op 1 Desember 2009 in werking getree het:

Ingevolge die subsidiariteitsbeginsel tree die Unie op terreine wat nie binne sy uitsluitlike bevoegdheid val nie, slegs op indien en in soverre die doelstellings van die voorgenome optrede nie voldoende deur die lidstate bereik kan word nie, hetsy op sentrale vlak of op streeks- en plaaslike vlak, maar weens die omvang of die gevolge van die voorgenome optrede eerder op Unievlak bereik kan word.

Die nasionale parlemente van die EU se lidstate het 'n "vroeë waarskuwingsmeganisme": maak 'n derde van hulle beswaar op grond daarvan dat die subsidiariteitsbeginsel geskend is, 'n "geel kaart", moet die voorstel hersien word. Maak 'n meerderheid beswaar, 'n "oranje kaart", kan die Raad of die Europese Parlement dit onmiddellik verwerp. Indien die logistieke probleme met die uitvoering daarvan oorkom word, kan die mag van die nasionale parlemente as 'n bykomende wetgewer beskou word, een sonder 'n gemeenskaplike debat of fisiese sitplek, wat EUObserver 'n "virtuele derde kamer" genoem het.[16]

'n Meer beskrywende ontleding van die beginsel is in Protokol 2 by die Europese verdrae te vinde.[17]

Hof van Justisie

[wysig | wysig bron]

Die Hof van Justisie van die Europese Unie in Luxemburg is die gesag wat moet beslis of 'n regulasie binne die uitsluitlike bevoegdheid[a] van die Unie val, soos deur die Verdrag betreffende die Europese Unie en sy voorgangers omskryf. Omdat die begrip subsidiariteit sowel 'n politieke as 'n regsdimensie het, staan die Hof van Justisie terughoudend teenoor die beoordeling of EU-wetgewing met die begrip versoenbaar is. Die Hof ondersoek slegs marginaal of die beginsel nagekom word. 'n Omvattende verduideliking van die wetgewing word nie vereis nie; dit is genoeg dat die EU-instellings verduidelik waarom nasionale wetgewing ontoereikend lyk en dat die Unie se reg toegevoegde waarde het.

'n Voorbeeld is die uitspraak van 13 Mei 1997 deur die Hof van Justisie van die Europese Unie in 'n geding wat die Bondsrepubliek Duitsland teen die Europese Parlement en die Raad van die Europese Unie oor 'n riglyn insake depositowaarborgskemas aanhangig gemaak het. Duitsland het aangevoer dat die riglyn nie verduidelik het hoe dit met die subsidiariteitsbeginsel versoenbaar is nie. Die Hof het geantwoord:

In die onderhawige geval het die Parlement en die Raad in die tweede oorweging van die aanhef tot die riglyn verklaar dat "aandag gegee moet word aan die situasie wat kan ontstaan indien deposito's by 'n kredietinstelling met takke in ander lidstate onbeskikbaar sou raak" en dat dit "onontbeerlik is om 'n geharmoniseerde minimumvlak van depositobeskerming te verseker waar deposito's hulle ook al in die Gemeenskap bevind". Dit toon dat die doel van sy optrede, na die oordeel van die Gemeenskapswetgewer, weens die omvang van die beoogde optrede die beste op Gemeenskapsvlak bereik kon word. ...

Verder het die Parlement en die Raad in die vyfde oorweging verklaar dat die optrede van die lidstate in reaksie op die Kommissie se aanbeveling nie die verlangde resultaat volledig bereik het nie. Die Gemeenskapswetgewer het dus bevind dat die doelstelling van sy optrede nie voldoende deur die lidstate bereik kon word nie.

Gevolglik blyk dit dat die Parlement en die Raad, hoe dit ook al beskou word, wel verduidelik het waarom hulle hul optrede met die subsidiariteitsbeginsel in ooreenstemming geag het, en dat hulle derhalwe die verpligting nagekom het om redes te gee soos Artikel 190 van die Verdrag vereis. 'n Uitdruklike verwysing na dié beginsel kan nie vereis word nie.

Op dié gronde is die pleit van skending van die verpligting om redes te gee feitelik ongegrond en moet dit derhalwe verwerp word.

—Saak C-233/94[18]

Sien ook

[wysig | wysig bron]

Notas

[wysig | wysig bron]
  1. ↑ Uitsluitlike bevoegdhede is dié sake waaroor die lidstate by verdrag onderling ooreengekom het dat hulle dit gesamentlik moet verwesenlik, gewoonlik deur die Europese Kommissie. Alle ander sake bly "nasionale bevoegdhede", waar elke lidstaat sy eie beleid onafhanklik bepaal. Internasionale handelsooreenkomste is 'n voorbeeld van die eerste en belasting van die tweede.

Verwysings

[wysig | wysig bron]
  1. ↑ "subsidiarity". Oxford English Dictionary. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 10 April 2019. [mass noun] (in politics) the principle that a central authority should have a subsidiary function, performing only those tasks which cannot be performed at a more local level
  2. ↑ Vroeë Duitse gebruik: Subsidiarität (1809 of vroeër in regsgebruik; 1931 in die konteks van die Katolieke sosiale leer, in §80 van Rundschreiben über die gesellschaftliche Ordnung ("Ensikliek oor die maatskaplike orde"), die Duitse weergawe van Pous Pius XI se ensikliek Quadragesimo anno van 1931).
  3. 1 2 Behr, Thomas (Desember 2019). Social Justice and Subsidiarity: Luigi Taparelli and the Origins of Modern Catholic Social Thought. Washington, DC: Catholic University of America Press.
  4. ↑ Behr, Thomas (Desember 2019). Social Justice and Subsidiarity: Luigi Taparelli and the Origins of Modern Catholic Social Thought. Washington, DC: Catholic University of America Press. Sien in die besonder die bylae, Taparelli se "Treatise on Subsidiarity" soos in dié werk vertaal.
  5. ↑ Endo, Ken (31 Mei 1994). "The Principle of Subsidiarity: From Johannes Althusius to Jacques Delors". 北大法学論集 [Hokkaido University Law Review] (in Engels). 44 (6): 652-653. It is reasonable however to also identify Althusius as the first proponent of subsidiarity and federalism (he uses, in fact, the word 'subsidia' in the text). He was a Calvinist theoretician of the laical State at the beginning of the 17th century.
  6. ↑ Kistenkas, Frederik H. (1 Januarie 2000). "European and domestic subsidiarity. An Althusian conceptionalist view". Tilburg Law Review. 8 (3): 247-254. doi:10.1163/221125900X00044. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Desember 2019. Besoek op 9 Desember 2019.
  7. ↑ "Das Subsidiaritätsprinzip als wirtschaftliches Ordnungsprinzip". Wirtschaftliche Entwicklung und soziale Ordnung. Degenfeld-Festschrift. Wene: von Lagler and J. Messner. 1952. pp. 81-92.
  8. ↑ "Supremacy Clause". LII. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 11 September 2021. Besoek op 10 September 2021.
  9. ↑ Schmidt, Vivien A (23 Maart 2007). Democratizing France: The Political and Administrative History of Decentralization. Cambridge University Press. p. 10. ISBN 978-0-52103605-4. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 20 Mei 2016.
  10. ↑ "A History of Decentralization". Earth Institute van die Columbia-universiteit. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 11 Mei 2013. Besoek op 4 Februarie 2013.
  11. ↑ Segell, Glen (2000). Is There a Third Way?. Glen Segell. p. 80. ISBN 978-1-90141418-9. When the Dutch Protestant and Catholic parties combined, to form the Christian Democrats, the two parties agreed that the principles of sphere sovereignty and subsidiarity boiled down to the same thing.
  12. ↑ Buckley, Reid (2008). An American Family – The Buckleys. Simon & Schuster. p. 177.
  13. ↑ "Decentralization: A Sampling of Definitions". Joint UNDP-Government of Germany evaluation of the UNDP role in decentralization and local governance (PDF). United Nations Development Programme. Oktober 1999. pp. 2, 16, 26. Geargiveer vanaf die oorspronklike (PDF) op 12 Mei 2013.
  14. 1 2 Macrory, Richard (2008). Regulation, Enforcement and Governance in Environmental Law. Londen: Cameron May. p. 657.
  15. ↑ Shelton, Dinah (2003). "The Boundaries of Human Rights Jurisdiction in Europe". Duke Journal of Comparative and International Law. 13 (1). Duke University School of Law: 95-154. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 20 Junie 2017. Besoek op 17 April 2017.
  16. ↑ Cooper, Ian (16 Oktober 2009) Comment: Will national parliaments use their new powers? Geargiveer 25 Oktober 2009 op Wayback Machine, EUObserver
  17. ↑ Protocol 2 to the European Treaties Geargiveer 6 Augustus 2010 op Wayback Machine.
  18. ↑ "Judgment Of The Court in Case C-233/94". Geargiveer vanaf die oorspronklike op 11 Mei 2013. Besoek op 27 Desember 2011.

Eksterne skakels

[wysig | wysig bron]
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Subsidiariteit&oldid=3225888"