Gwidel
| Gwidel | ||
|---|---|---|
 Gwidel e genoĆ¹ al Laeta. | ||
.svg) | ||
| Anv gallek (ofisiel) | Guidel | |
| Bro istorel | Bro-Gwened | |
| Melestradurezh | ||
| Departamant | Mor-Bihan | |
| Arondisamant | an Oriant | |
| Kanton | Gwidel (pennlec'h) | |
| Kod kumun | 56078 | |
| Kod post | 56620 | |
| Maer Amzer gefridi |
Jo Daniel 2020-2026 | |
| Etrekumuniezh | An Oriant tolpad-kĆŖrioĆ¹ | |
| Bro velestradurel | Bro an Oriant | |
| Lec'hienn Web | (fr)www.guidel.com | |
| PoblaƱsouriezh | ||
| PoblaƱs | 12Ā 338 ann. (2023)[1] | |
| Stankter | 236 ann./kmĀ² | |
| Douaroniezh | ||
| DaveennoĆ¹ lec'hiaƱ |
||
| UhelderioĆ¹ | kreiz-kĆŖrĀ : 39 m bihanaƱ 0 m ā brasaƱ 70 m | |
| Gorread | 52,29 kmĀ² | |
|
||
kemmaƱĀ  | ||
Gwidel a zo ur gumun e Breizh, pennlec'h kanton Gwidel e departamant ar Mor-Bihan.
Douaroniezh
[kemmaƱ | kemmaƱ ar vammenn]
Beg al Laeta er Pouldu.
Ar stĆŖr Laeta a ra ar vevenn etre Kloar-Karnoed ha Gwidel (a-gleiz).
- War aod ar Meurvor Atlantel ha war lez ar stĆŖr Laeta emaƱ Gwidel.
Anv
[kemmaƱ | kemmaƱ ar vammenn]- Erwan Vallerie (1995) Ė Guidul, 1114; Guidel, 1323, 1380, 1387; Guydel, 1453
ArdamezioĆ¹
[kemmaƱ | kemmaƱ ar vammenn]Palefarzhet; ouzh 1 en glazur e chapel Itron-Varia Druez en aour difoupant diouzh al lodennadur, ouzh 2 en gul e nav mailhenn en aour, 3, 3 , 3; ouzh 3, treustellet etre argant ha gul a seizh pezh; ouzh 4 en glazur e lestr en sabel greet en argant, ar c'houel karget gant teir brizenn erminig en sabel, o verdeiƱ war un driadenn kommek en argant.
Brezhoneg
[kemmaƱ | kemmaƱ ar vammenn]Ya d'ar brezhoneg
[kemmaƱ | kemmaƱ ar vammenn]- Dāar 27 a viz Meurzh 2007 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kĆŖr ar gumun.
- E 2008 e oa bet sinet ar garta gant an OPAB da dizhout al live 1.
Deskadurezh
[kemmaƱ | kemmaƱ ar vammenn]Istor
[kemmaƱ | kemmaƱ ar vammenn]- Melestradurezh: krouet e voe kumun Gwidel e 1790[3]. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Gwidel da benn ur c'hanton, hini Gwidel; teir c'humun a oa ennaƱ: Gwidel (pennlec'h), Kewenn ha PlaƱvour, e Bann Henbont[4]. Diskaret e voe kanton Gwidel gant lezenn an 8 pluviƓse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant rƩduction du nombre de justices de paix. Lakaet e voe kumun Gwidel e kanton Pont-Skorf e 1801 gant an hevelep lezenn[5]. Lakaet e oa bet en arondisamant an Oriant krouet e 1800.
- Feulster e 1793: skrapet e voe daou ofisour kumunel, ne voent ket adkavet, drouklazhet e voe ar barnour a beoc'h[6].
- Mervel a reas 168 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, eleze 3,88Ā % eus he foblaƱs e 1911[7].
 |
- D'ar 21aƱ a viz Mezheven 1940, er Pemp-Hent, e oa bet eus un emgann etre ar soudarded c'hall hag ur golonenn alaman o tont eus tu Kemper evit mont etrezek an Oriant; ar gĆŖr-maƱ a ranke bout difennet diwar urzh ar gouarnamant gall daoust d'an arsav-brezel da zont, dre ma oa ur porzh-brezel; padout a reas teir euriad, tri ofisour gall ha tri soudard eus ar 111vet Rejimant Kanolierezh Drevadennel hag eizh milour (daou is-ofisour ha pevar soudard) alaman a voe lazhet[8].
- Pevar c'harr-nij Typhoon Ib eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet (Royal Air Force) a gouezhas e Gwidel e penn-kentaƱ 1944, unan d'ar 31aƱ a viz Genver, daou d'ar 15 a viz C'hwevrer hag unan d'an 22 a viz C'hwevrer; lazhet e voe an nijourion, tri anezhe a voe beziet e bered ar gumun, ne voe ket kavet korf an hini diwezhaƱ[9];
- D'ar 7 a viz Even 1944 e kouezhas ur c'harr-nij (Spitfire LFIX marilhet MJ554 ha kodet AU-?) eus ar Royal Air Force nepell eus Gwidel; mervel a reas e nijour ha douaret e voe e Bayeux War Cemetery[10];
- D'an 13 a viz Even 1944 e kouezhas un nijerez B-24 eus aerlu SUA (United States Army Air Forces) e Gwidel; lazhet e voe eizh nijour eus he faread, an daou nijour all a voe tapet gant an Alamaned[11].
- D'ar 27 a viz Gouere 1944 e kouezhas un nijerez (Mosquito NF XIII marilhet MM450 ha kodet DZ-?) eus ar Royal Air Force e Gwidel; an daou nijour a varvas[12].
- Mervel a reas 46 den abalamour d'ar brezel[13];
- E Sankenn an Oriant edo ar gumun[14]; dieubet e voe Gwidel d'an 10 a viz Mae 1945 goude emzaskoridigezh an Alamaned[15].
BrezelioĆ¹ didrevadennaƱ
[kemmaƱ | kemmaƱ ar vammenn]- Mervel a reas eizh milour[16].
- Mervel a reas tri milour[17].
- E miz Here 2018 ez eus bet kaoz eus babigoĆ¹ Gwidel ganet dizorn pe divrec'h[18].
MonumantoĆ¹ ha traoĆ¹ heverk
[kemmaƱ | kemmaƱ ar vammenn]
Iliz katolik Sant PĆŖr ha Sant Paol, XIXvet kantved}}.
Chapel Ar Vadalen, XIXvet kantved.
Chapel Sant LaoraƱs, XVIvet kantved.
Chapel Sant Mikael, 1897, kloc'hdi eus 1774.
- Monumant ar re varv er vourc'h, luc'hskeudennoĆ¹ ha kartenn-bost
[19],[20]. Dioueliet e voe d'an 2 a viz Du 1921[21].
- An iliz katolik.
- ChapelioĆ¹.
BezioĆ¹ ar C'hommonwealth e bered Gwidel
[kemmaƱ | kemmaƱ ar vammenn] |
| Bro | Niver a soudarded |
|---|---|
 Aostralia |
7 |
 Kanada |
14 |
.svg){kind=small} Polonia |
1 |
 Rouantelezh-Unanet |
79[22] |
 Zeland-Nevez |
2 |
| Dianav (kontet e niver o bro dija) | 11 |
| Hollad | 103 |
Karrnijourion e oant holl, nemet daou vartolod eus Morlu ar Rouantelezh-Unanet. Marvet int e-pad an Eil Brezel Bed[24].
Emdroadur ar boblaƱs abaoe 1793
[kemmaƱ | kemmaƱ ar vammenn]
Melestradurezh
[kemmaƱ | kemmaƱ ar vammenn]
| Mare | Anv | Strollad | Karg | |
|---|---|---|---|---|
| 2020 | ā bremaƱ | Jo Daniel | ||
| 1995 | 2020 | FranƧois Aubertin | Bodadeg evit ar Republik da gentaƱ, Unvaniezh evit ul Luskad Poblel war-lerc'h ha MoDem Ć r-lerc'h | |
| 1983 | 1995 | AndrƩ Kerihuel | CDS | |
| ? | 1983 | Louis Le Montagner | CNIP | Kannad, Senedour |
| ? | ? | Jean de Polignac | ||
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoĆ¹. | ||||
GevelliƱ
[kemmaƱ | kemmaƱ ar vammenn]| Bro | KĆŖr | Abaoe |
|---|---|---|
 Alamagn |
Pulheim | 1969 |
 Iwerzhon |
Carraig UĆ Leighin | 1987 |
 Roumania |
NegreČti-OaČ | 1996 |
Tud
[kemmaƱ | kemmaƱ ar vammenn]Tud bet marvet eno
[kemmaƱ | kemmaƱ ar vammenn] |
- Jean de Polignac, bet maer ar gumun.
- Jean JaffrƩ, beleg katolik ha politikour gall, d'an 11 a viz Ebrel 1896.
Ardamezeg ar familhoĆ¹
[kemmaƱ | kemmaƱ ar vammenn] |
de BĆ©nerven / Bennerven
Aotrounez Tredieg |
En argant e wezenn derv c'heotet, meziet en aour; e c'houezoc'h en gul tremenant war troad ar c'hef. |
 |
de La Pierre
Aotrounez Talhouƫt |
En aour e ziv dreustell en gul |
Levrlennadur
[kemmaƱ | kemmaƱ ar vammenn]- (fr)Pol Potier de Courcy Ė Nobiliaire et Armorial de Bretagne. Adembannet gant Editions des RĆ©gionalismes. 2012-2015
- (br)Erwan Vallerie Ė DiazezoĆ¹ studi istorel an anvioĆ¹-parrez. Corpus. An Here. 1995
LiammoĆ¹ diavaez
[kemmaƱ | kemmaƱ ar vammenn]
DaveoĆ¹ ha notennoĆ¹
[kemmaƱ | kemmaƱ ar vammenn]- ā RoadennoĆ¹ ofisiel e lec'hienn an EBSSA
- ā (br)Distro-skol ar cāhelenn divyezhek
- ā (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, EmbannadurioĆ¹ Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 128
- ā (fr)Jean-Louis Debauve, La Justice rĆ©volutionnaire dans le Morbihan, e ti an aozer, Pariz, 1965, pajenn 36
- ā (fr)Cassini - EHESS - Gwidel - Fichenn ar gumun
- ā (fr)Jean-Louis Debauve, La Justice rĆ©volutionnaire dans le Morbihan, e ti an aozer, Pariz, 1965, pajenn 275
- ā (fr)Memorialgenweb
- ā (fr)Roger Leroux, Le Morbihan en guerre 1939-1945, Imprimerie de la Manutention, Mayenne, 1991, pajennoĆ¹ 22-27
- ā (fr)Pertes RAF Morbihan
- ā (fr)Pertes RAF Morbihan
- ā (fr)Pertes USAAF
- ā (fr)Pertes RAF Morbihan
- ā (fr)Memorialgenweb
- ā (fr)Roger Leroux, Le Morbihan en guerre 1939-1945, Imprimerie de la Manutention, Mayenne, 1991, pajennoĆ¹ 606 ha 607
- ā (fr)Roger Leroux, Le Morbihan en guerre 1939-1945, Imprimerie de la Manutention, Mayenne, 1991, pajenn 622
- ā (fr)Memorialgenweb
- ā (fr)Memorialgenweb
- ā (fr)Ouest-France
- ā (fr)Memorial Genweb
- ā (fr)Memorial Genweb
- ā (fr)UniversitĆ© de Lille
- ā Aerlu:77 (9 anezhe chomet dianav)
Morlu: 2 (1 anezhe chomet dianav) - ā Milourien eus broioĆ¹ arall ag ar C'hommonwealth en Aerlu eus ar Rouantelezh-Unanet:
Afrika ar Su: 1 
Aostralia: 1 
Rodezia ar Su: 2
- ā (en)Commonwealth War Graves Commission
- ā (fr)Cassini hag EBSSA
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
RummadoĆ¹:
- KumunioĆ¹ ar Mor-Bihan
- KumunioĆ¹ bet krouet er Mor-Bihan e 1790
- MonumantoĆ¹ brezhonek d'an dud lazhet er brezel
- BezioĆ¹-brezel ar C'hommonwealth er Mor-Bihan
- NijerezioĆ¹ SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
- NijerezioĆ¹ ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
- Sankenn an Oriant
