Savat
Savat ya da oquma-yazma — yazılı metinni oqup añlamaq ve fikirni yazınen bildirmek qabiliyeti. Savatnıñ esas belgisi — kündelik yaşayışnen bağlı qısqa ve sade bir metinni oqup añlap ve yazıp olmaq.[1]
Savatnıñ emiyeti
[deñiştir | kodunı deñiştir]Savat insanğa tasil almağa, bilgi toplamağa, iş tapmağa ve cemiyet ayatında iştirak etmege yardım ete. Oquma-yazma alışqanlıqlarını bütün ömür boyunca inkişaf ettirmek mümkün.[3]
Oqumaq ve yazmaqnı kündelik yaşayışta qullanıp oluvğa funktsional savat deyler. Bu añlam sade esap yapmaqnı da qaplay. Meselâ, adam talimatnı oqup añlamaq, anketanı toldurmaq ya da masraflarını esaplamaq içün bu qabiliyetlerden faydalana.[4]
Kompyuter, telefon ve internet vastasınen malümatnı tapmaq, añlamaq, teñeştirmek ve başqalarğa yetkizmeknen bağlı qabiliyetlerge raqamiy savat deyler.[3]
Savat seviyesi
[deñiştir | kodunı deñiştir]Savat seviyesi — belli bir yaş aralığındaki adamlar arasında oquma-yazma bilgenlerniñ faizi. Halqara statistikada büyüklerniñ savat seviyesi esaplanğanda 15 ve daa yuqarı yaştaki adamlar, yaşlarnıñ savat seviyesi esaplanğanda ise 15–24 yaşındakiler esapqa alına.[5]
Din ve savat
[deñiştir | kodunı deñiştir]Tarihta din mektepleri de savatnıñ tarqalmasına yardım etken. Meselâ, XIX asırda Osmanlı devletiniñ başlanğıç mekteplerinde balalarğa Quran oqumaq ve din esaslarınen beraber yazmaq da ögretilgen. Bu mekteplerniñ ocaları ekseriyetnen medrese bitirgen imam, hatip ve müezzinler olğan.[6]
Menbalar
[deñiştir | kodunı deñiştir]- ↑ Literacy. UNESCO-UNEVOC, TVETipedia Glossary.
- ↑ Literacy rate world 2007.svg. Wikimedia Commons.
- 1 2 Literacy: what you need to know. UNESCO.
- ↑ Revised Recommendation concerning the International Standardization of Educational Statistics. UNESCO.
- ↑ Education Statistics. UNICEF Data.
- ↑ Mektep. TDV İslâm Ansiklopedisi.
