brzytwa

See also: Brzytwa, brzytwą, and Brzytwą

Old Polish

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *bʰreyH-

Proto-Indo-European *-yéti

Proto-Slavic *briti

Proto-Indo-European *-tus

Proto-Indo-European *-eh₂

Proto-Indo-European *-tu-eh₂

Proto-Balto-Slavic *twāˀ

Proto-Slavic *-tva

Proto-Slavic *britva

Old Polish brzytwa

Inherited from Proto-Slavic *britva. First attested in the 14th century.

Pronunciation

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /br̝itfa/
• IPA^(key): (15^th CE) /br̝itfa/

Noun

brzytwa f

1. (attested in Lesser Poland, Greater Poland) razor (blade used for shaving)
   • 1874 [1394], Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia. Pomniki Dziejowe Wieków Średnich do objaśnienia rzeczy polskich służące‎^[1], volume XV, page 212:

     Pro II rasoriis dictis brzythwi

     [Pro II rasoriis dictis brzytwy]

   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎^{scan transliteration, transcription}, numbers 51, 2, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:

     Iako brzitwa ostra vczinil ies newarø

     [Jako brzytwa ostra uczynił jeś niewiarę]

   • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 88v:

     Nouaculum idem quod rasorium eyn schermesser brzythwą

     [Nouaculum idem quod rasorium eyn schermesser brzytwa]

Descendants

• Polish: brzytwa, brzytew (obsolete or dialectal, Northern Greater Poland, Kcynia, Far Masovian, Przasnysz, Zagórze, Northern Borderlands, Lithuania)
• Silesian: brzitwa

References

• Boryś, Wiesław (2005), “brzytwa”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
• Mańczak, Witold (2017), “brzytwa”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
• Bańkowski, Andrzej (2000), “brzytwa”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
• Sławski, Franciszek (1958-1965), “brzytwa”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
• K. Nitsch, editor (1954), “brzytwa”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 174
• Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “brzytwa”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
• Ewa Deptuchowa, et al., editors (2023), “brzytwa”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

Polish

brzytwa

Alternative forms

• brzytew (obsolete or dialectal, Northern Greater Poland, Kcynia, Far Masovian, Przasnysz, Zagórze, Northern Borderlands, Lithuania)

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *bʰreyH-

Proto-Indo-European *-yéti

Proto-Slavic *briti

Proto-Indo-European *-tus

Proto-Indo-European *-eh₂

Proto-Indo-European *-tu-eh₂

Proto-Balto-Slavic *twāˀ

Proto-Slavic *-tva

Proto-Slavic *britva

Old Polish brzytwa

Polish brzytwa

Inherited from Old Polish brzytwa.

Pronunciation

 

• IPA^(key): /ˈbʐɘ.tfa/

• (Middle Polish) IPA^(key): (16^th c.) /ˈbr̝ɨ.tfa/, (17^th–18^th c.) /ˈbʐɨ.tfa/

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -ɘtfa
• Syllabification: brzy‧twa
• Homophone: Brzytwa

Noun

brzytwa f (diminutive brzytewka, related adjective brzytewny)

1. razor (blade used for shaving)
2. (colloquial, figuratively) razor (strict, decisive, demanding person)

   Synonym: piła

3. (colloquial, figuratively) someone sharp as a tack (person with much knowledge about a subject)
4. (obsolete) shaving (process of shaving)

   Synonym: golenie

5. (obsolete) razorfish (any of various not closely related fish, including those of the genera Aeoliscus, Centriscus, and Xyrichtys)
6. (obsolete, in the plural, thieve's cant) playing cards
7. (Middle Polish) obstacle; difficulty

   Synonyms: przeszkoda, trudność

Declension

Declension of brzytwa

	singular	plural
nominative	brzytwa	brzytwy
genitive	brzytwy	brzytw, brzytew
dative	brzytwie	brzytwom
accusative	brzytwę	brzytwy
instrumental	brzytwą	brzytwami
locative	brzytwie	brzytwach
vocative	brzytwo	brzytwy

Derived terms

nouns

• brzytwa Ockhama
• małpa z brzytwą

proverbs

• tonący brzytwy się chwyta

verbs

• spuścić po brzytwie pf, spuszczać po brzytwie impf

Further reading

• “brzytwa”, in Wielki słownik języka polskiego‎^[2] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
• “brzytwa”, in Polish dictionaries at PWN‎^[3] (in Polish)
• Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “brzytwa”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
• Wiesław Morawski (27.01.2016), “BRZYTWA”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
• Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “brzytwa”, in Słownik języka polskiego
• Aleksander Zdanowicz (1861), “brzytwa”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
• J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “brzytwa”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 223
• Jan Karłowicz (1900), “brzytwa”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 1: A do E, Kraków: Akademia Umiejętności, page 130
• Maciej Czeszewski (2006), “brzytwa”, in Monika Szewczyk, editor, Słownik polszczyzny potocznej, 1 edition, Warsaw: Polish Scientific Publishers PWN, →ISBN, page 39