Edukira joan

Allos

Allos
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Proventza-Alpeak-Kosta Urdina
DepartamenduaProventza Garaiko Alpeak
BarrutiCastellaneko barrutia
Kantonamenducanton of Allos-Colmars
Izen ofizialaAllos
Posta kodea04260
Geografia
Koordenatuak44°14′25″N 6°37′41″E / 44.2403°N 6.6281°E / 44.2403; 6.6281
Mapa
Azalera116,65 km²
Altitudea1.425 m, 1.339 m, 3.040 m eta 2.125 m
MugakideakColmars, Prads-Haute-Bléone, Méolans-Revel, Uvernet-Fours, Villars-Colmars eta Entraunes
Demografia
Biztanleria812 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 367 (%45) (%55) 449 alt_right
Dentsitatea7 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakCervasca
mairie-allos.fr

Allos (okzitanieraz Alòs, frantsesez eta ofizialki: Allos) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Proventza Garaiko Alpeak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. Azken erroldaren arabera 812 biztanle zituen 116,7 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Colmars, Prads-Haute-Bléone, Méolans-Revel, Uvernet-Fours, Villars-Colmars eta Entraunes.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
AllosAllos
Població amb 385 habitants (2000)Colmars (6,7 km)
Població amb 128 habitants (2000)Entraunes (11,2 km)
Població amb 352 habitants (2000)Beauvezer (11,2 km)
Població amb 638 habitants (2000)Uvernet-Fours (13,2 km)
Població amb 429 habitants (2000)Enchastrayes (15,1 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak mendiko klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta hego Alpeetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 850-1000 mm artekoa, gutxiena udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2d zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 7,7 °C-koa da, 14,1 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 908 mm-koa da, urtarrilean 6,3 euri-egun eta uztailean 6,6 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, udalerrian bertan dagoen Météo-France estazioan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 8,4 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1043,5 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 34,5 °C-koa da, 2019ko ekainaren 28an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -17 °C-koa da, 2013ko azaroaren 28an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 4,0 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (12,5 °C) eta hotzena otsaila (−3,0 °C). Urteko prezipitazioa 1276 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (173 mm) eta lehorrena otsaila (63 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,38 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (3,2 °C) baino 2,0 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2015, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (6,1 °C) eta hotzena 1996 (2,2 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Allos)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) -2.9 -3.0 -0.5 1.7 5.8 10.0 12.5 12.3 8.2 4.9 0.4 -2.0 4.0
Pilatutako prezipitazioa (mm) 86 63 82 115 115 105 77 81 116 156 173 107 1276
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (3,2 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,4+0,3+1,4+1,4+1,5+1,9+1,1+1,2−0,5−0,1+0,1+0,1
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −5 / 15 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (3,2 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea40060080010001200140016001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 449 gizon, 367 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
1.09
0.00
 
85-89
 
1.09
2.23
 
80-84
 
3.81
6.46
 
75-79
 
3.81
8.46
 
70-74
 
3.81
10.47
 
65-69
 
11.99
8.24
 
60-64
 
13.08
4.23
 
55-59
 
8.99
8.24
 
50-54
 
6.81
3.56
 
45-49
 
8.72
3.56
 
40-44
 
7.90
4.90
 
35-39
 
1.09
6.24
 
30-34
 
4.36
7.35
 
25-29
 
2.72
5.79
 
20-24
 
8.17
6.01
 
15-19
 
3.00
5.35
 
10-14
 
3.27
5.35
 
5-9
 
1.63
3.56
 
0-4
 
4.63
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Allos udalerrian 802 biztanle zeuden eta 448 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,79 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 51,1), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[10]

802biztanle
448elkarbizitza-unitate
1,79lagun elkarbizitza-unitateko
189familia
Udalerria
% 15
% 22
% 51
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 189 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (105). Guraso bakarreko 20 familietatik 20etan ama zen guraso bakarra. 115 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 35k seme-alaba bakarra zuten etxean, 30k bi, eta 10k hiru edo gehiago.[10]

105
65
20
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean115
Seme-alaba bat35
Bi seme-alaba30
Hiru seme-alaba10
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 725 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 22,5 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 59,5. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 77,1).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 23
25-39% 32
40-54% 23
55-64% 38
65-79% 34
80 +% 59
Bikotean bizi da
15-24% 12
25-39% 71
40-54% 77
55-64% 75
65-79% 77
80 +% 46

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 48,0 ezkonduta zegoen, eta beste % 17,0 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 14,3 izatezko bikotean eta % 2,6 PACS bidez lotuta). % 25,1 ezkongabeak ziren, % 6,5 alargunak eta % 3,4 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 48,0
Ezkongabea% 25,1
Izatezko bikotean% 14,3
Alarguna% 6,5
Dibortziatuta% 3,4
PACS bidez lotuta% 2,6

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 23,4), eskulangileak (% 22,3), enplegatuak (% 21,2), erdi-mailako lanbideak (% 12,3). Talde nagusia (erretiratuak, % 23,4) Proventza Garaiko Alpeak departamenduko batez bestekoaren (% 37,0) azpitik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[10]

Udalerria
% 10
% 12
% 21
% 22
% 23
Proventza Garaiko Alpeak
% 8
% 14
% 15
% 11
% 37
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 5.578 etxebizitza zeuden. Talderik handiena bigarren egoitza edo noizbehinkakoa ziren (5.100), 447 egoitza nagusiekin alderatuta eta 31 hutsik. Apartamentuak ziren nagusi (4.699), etxeak baino gehiago (879). Egoitza nagusietatik 283 beren jabearen bizilekuak ziren, 132 alokairuan zeuden, 35 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 32 doan lagata.[11]

5.578etxebizitza
447egoitza nagusi
879etxe
4.699apartamentu

Etxebizitza multzoa

447
5.100
Egoitza nagusia (447)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (5.100)Hutsik (31)

Etxe mota

879
4.699
Etxea (879)Apartamentua (4.699)

Jabetza egoera

283
132
Jabeak (283)Alokairuan (132)HLM (35)Doan lagata (32)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (289).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik47
1919-194511
1946-197047
1971-1990289
1991-200529
2006-202020

Egoitza nagusien artean gehienek 3 gela zituzten (116). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (225 etxebizitzatan). 220 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 211 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 185tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela75
2 gela76
3 gela116
4 gela93
5 gela edo gehiago87

Berogailu mota

50
225
159
Gas sarea (4)Fuel-olioa (50)Elektrizitatea (225)Gas botila (9)Bestelakoak (159)

Aparkalekua eta ibilgailuak

220aparkalekua
211ibilgailu 1
185ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 509 biztanleetatik 412 aktibo ziren (% 80,9), horietako 407 lanean (% 80,0) eta 5 langabezian (aktiboen % 1,2).

50915-64 urteko biztanle
% 80,9aktibo
% 80,0lanean
% 1,2langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 46,1
25-54 urte% 94,7
55-64 urte% 77,9
Gizonak% 78,2
Emakumeak% 84,3

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 0,0
BEPC, brebeta% 0,0
CAP-BEP% 1,5
Batxilergoa% 0,9
Goi-mailako +2% 0,0
Goi-mailako +3/4% 3,1
Goi-mailako +5% 14,3

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 1,2). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

97 ez-aktibotik 35 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 36,1), 24 erretiraturik zeuden (% 24,7) eta 38 bestelako ez-aktibo ziren (% 39,2).

Ez-aktiboak

% 36
% 25
% 39
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 13
% 14
% 38
% 29
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 744 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 407 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

744enplegu udalerrian
% 71,1soldatapeko
% 28,9ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.800 eurokoa zen.

22.800 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.240 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 240 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 17 eraikuntza enpresak ziren, 42 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 64 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 21 higiezinen enpresak ziren, 10 zerbitzu enpresak ziren, 53 administrazio publikoko enpresak ziren eta 18 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 61 zerbitzu publikoetatik, 2 posta bulegoak ziren, 1 banku bulegoa, 1 funeraria, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 2 iturginak, 3 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 36 jatetxeak, 5 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.[13]

2009an zeuden 31 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 3 okindegiak, 1 harategi zen, 1 arraindegi zen, 2 liburu dendak, 4 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 14 kirol-dendak eta 1 drogeria zen.[14]

2000. urtean Allos udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.

2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 2010ko maiatzaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,1 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre (2010eko ekainaren 18a), «Les types de climats en France, une construction spatiale», Cybergéo : revue européenne de géographie (Frantsesez), 501, doi:10.4000/cybergeo.23155.
  2. ↑ Dubreuil, Vincent (2022ko otsaila), «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen», La Météorologie (Frantsesez), 116, doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012.
  3. ↑ «Le climat en France hexagonale et Corse», meteofrance.com (Frantsesez).
  4. ↑ «Réglementation environnementale RE2020», ecologie.gouv.fr (Frantsesez), 2020ko azaroaren 18a.
  5. 1 2 «Station Météo-France « Allos_sapc », fiche climatologique» (PDF), data.gouv.fr (Frantsesez).
  6. 1 2 «Données changement climatique - SIM quotidienne», data.gouv.fr (Frantsesez), Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee», www.insee.fr. 2026ko uztailaren 27an kontsultatua.
  9. ↑ «Naissances de 2008 à 2025», Insee (Frantsesez). 2016ko abuztuaren 10ean kontsultatua.
  10. 1 2 3 4 5 «Couples-Familles-Ménages en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  11. 1 2 3 «Logement en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]