Edukira joan

Bascons

Wikipedia, Entziklopedia askea
Bascons
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Landak
BarrutiMont-de-Marsango barrutia
Kantonamenducanton of Grenade-sur-l'Adour
Izen ofizialaBascons
Posta kodea40090
Geografia
Koordenatuak43°49′19″N 0°25′07″W / 43.8219°N 0.4186°W / 43.8219; -0.4186
Mapa
Azalera18,7 km²
Altitudea66 m, 107 m eta 87 m
MugakideakArtassenx, Bretagne-de-Marsan, Grenade-sur-l'Adour, Laglorieuse, Maurrin, Mazerolles eta Saint-Maurice-sur-Adour
Demografia
Biztanleria855 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 450 (%51,7) (%48,3) 420 alt_right
Dentsitatea46 bizt/km²
bascons.fr

Bascons Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Landak departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Azken erroldaren arabera 855 biztanle zituen 18,7 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Artassenx, Bretagne-de-Marsan, Grenade-sur-l'Adour, Laglorieuse, Maurrin, Mazerolles eta Saint-Maurice-sur-Adour.

Mapa
Bascons eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
BasconsBascons
Població amb 240 habitants (2000)Artassenx (3,2 km)
Població amb 446 habitants (2000)Maurrin (3,8 km)
Població amb 566 habitants (2000)Laglorieuse (5,1 km)
Població amb 408 habitants (2000)Castandet (5,5 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeanikoa du, eta Akitania eta Gaskoiniako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udaberrian; uda beroa (19,5 °C); haize ahulak; ekaitzak maiz udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,9 °C-koa da, 14,4 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1019 mm-koa da, urtarrilean 11,8 euri-egun eta uztailean 7,4 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Mont-de-Marsan udalerrian dago, 11,8 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,8 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 918,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,5 °C-koa da, 1947ko abuztuaren 1an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -19,8 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 8an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,2 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (21,0 °C) eta hotzena urtarrila (6,0 °C). Urteko prezipitazioa 1047 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (127 mm) eta lehorrena uztaila (58 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,29 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,3 °C) baino 1,6 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2003, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (14,7 °C) eta hotzena 1963 (11,4 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Bascons)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 6.0 6.6 9.7 12.1 15.9 19.1 21.0 21.0 17.6 13.8 9.1 6.5 13.2
Pilatutako prezipitazioa (mm) 102 78 79 99 88 75 58 64 80 92 127 106 1047
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,3 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,7+0,1+1,3+1,2+1,5+1,5+0,9+1,5+0,2+0,6+0,8+0,8
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,3 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea400600800100012001400160018001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 420 gizon, 450 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
1.11
0.00
 
85-89
 
0.00
3.57
 
80-84
 
2.22
0.00
 
75-79
 
5.56
5.95
 
70-74
 
4.44
4.76
 
65-69
 
6.67
11.90
 
60-64
 
7.78
5.95
 
55-59
 
10.00
5.95
 
50-54
 
6.67
8.33
 
45-49
 
4.44
8.33
 
40-44
 
7.78
10.71
 
35-39
 
10.00
5.95
 
30-34
 
5.56
7.14
 
25-29
 
2.22
1.19
 
20-24
 
2.22
4.76
 
15-19
 
5.56
2.38
 
10-14
 
4.44
8.33
 
5-9
 
4.44
4.76
 
0-4
 
8.89
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Bascons udalerrian 855 biztanle zeuden eta 369 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,32 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 42,3). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 24,4 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

855biztanle
369elkarbizitza-unitate
2,32lagun elkarbizitza-unitateko
278familia
Udalerria
% 33
% 42
% 24
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 278 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (156). 166 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 46k seme-alaba bakarra zuten etxean, 51k bi, eta 15k hiru edo gehiago.[10]

156
122
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekin
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean166
Seme-alaba bat46
Bi seme-alaba51
Hiru seme-alaba10
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 713 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 1,6 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 48,5. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 83,8).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 2
25-39% 6
40-54% 8
55-64% 13
65-79% 19
80 +% 48
Bikotean bizi da
15-24% 3
25-39% 83
40-54% 81
55-64% 84
65-79% 76
80 +% 52

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 54,8 ezkonduta zegoen, eta beste % 19,5 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,5 izatezko bikotean eta % 9,0 PACS bidez lotuta). % 15,7 ezkongabeak ziren, % 5,9 alargunak eta % 3,9 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 54,8
Ezkongabea% 15,7
Izatezko bikotean% 10,5
PACS bidez lotuta% 9,0
Alarguna% 5,9
Dibortziatuta% 3,9

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 30,1), enplegatuak (% 22,0), eskulangileak (% 19,2), erdi-mailako lanbideak (% 16,5). Talde nagusia (erretiratuak, % 30,1) Landak departamenduko batez bestekoaren (% 37,0) azpitik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[10]

Udalerria
% 17
% 22
% 19
% 30
Landak
% 15
% 16
% 14
% 37
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 422 etxebizitza zeuden. Horietatik 368 egoitza nagusi ziren, 16 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 38 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (409), eta apartamentuak gutxi ziren (11). Egoitza nagusietatik 309 beren jabearen bizilekuak ziren, 55 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 4 doan lagata.[11]

422etxebizitza
368egoitza nagusi
409etxe
11apartamentu

Etxebizitza multzoa

368
38
Egoitza nagusia (368)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (16)Hutsik (38)

Etxe mota

409
Etxea (409)Apartamentua (11)

Jabetza egoera

309
55
Jabeak (309)Alokairuan (55)Doan lagata (4)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (131).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik46
1919-194537
1946-197030
1971-1990131
1991-200583
2006-202036

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (261). 155 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 308 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 114 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 245tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela1
2 gela6
3 gela24
4 gela76
5 gela edo gehiago261

Berogailu mota

135
41
155
Gas sarea (19)Fuel-olioa (17)Elektrizitatea (135)Gas botila (41)Bestelakoak (155)

Aparkalekua eta ibilgailuak

308aparkalekua
114ibilgailu 1
245ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 514 biztanleetatik 391 aktibo ziren (% 76,1), horietako 357 lanean (% 69,5) eta 33 langabezian (aktiboen % 8,4).

51415-64 urteko biztanle
% 76,1aktibo
% 69,5lanean
% 8,4langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 48,4
25-54 urte% 93,5
55-64 urte% 53,8
Gizonak% 76,3
Emakumeak% 75,5

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 16,1
BEPC, brebeta% 11,1
CAP-BEP% 9,9
Batxilergoa% 7,7
Goi-mailako +2% 3,2
Goi-mailako +3/4% 4,3
Goi-mailako +5% 11,6

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 8,4). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

123 ez-aktibotik 27 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 22,0), 64 erretiraturik zeuden (% 52,0) eta 32 bestelako ez-aktibo ziren (% 26,0).

Ez-aktiboak

% 22
% 52
% 26
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 13
% 27
% 32
% 21
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 72 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 357 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

72enplegu udalerrian
% 65,3soldatapeko
% 34,7ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.430 eurokoa zen.

27.430 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 25.650 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 20 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 ile apaindegia eta 3 higiezinen agentziak.[13]

2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.[14]

2000. urtean Bascons udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden, 400 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1945ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 2,5 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Mont-de-Marsan », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Bascons&oldid=11343678"(e)tik eskuratuta