Edukira joan

Fals

Wikipedia, Entziklopedia askea
Fals
Halhs
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Lot eta Garona
BarrutiAgeneko barrutia
Kantonamenducanton of Astaffort
Izen ofizialaFals
Jatorrizko izenaHalhs
Posta kodea47220
Geografia
Koordenatuak44°05′35″N 0°40′28″E / 44.0931°N 0.6744°E / 44.0931; 0.6744
Mapa
Azalera9,4 km²
Altitudea180 m, 49 m, 176 m eta 109 m
MugakideakLayrac, Astaffort, Caudecoste eta Cuq
Demografia
Biztanleria403 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 182 (%45,2) (%54,8) 221 alt_right
Dentsitatea43 bizt/km²

Fals (frantsesez eta ofizialki: Fals) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Azken erroldaren arabera 403 biztanle zituen 9,4 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Layrac, Astaffort, Caudecoste eta Cuq.

Mapa
Fals eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
FalsFals
Població amb 241 habitants (2000)Cuq (2,2 km)
Població amb 2002 habitants (2000)Astaffort (3,8 km)
Població amb 3457 habitants (2000)Layrac (4,6 km)
Població amb 906 habitants (2000)Caudecoste (5,6 km)
Població amb 322 habitants (2000)Gimbrède (6,8 km)
Població amb 1087 habitants (2000)Moirax (7,5 km)
Població amb 1106 habitants (2000)Dunes (7,8 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Hego-mendebaldeko arroko klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Akitania eta Gaskoiniako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udaberrian; uda beroa (19,5 °C); haize ahulak; ekaitzak maiz udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13 °C-koa da, 15,4 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 802 mm-koa da, urtarrilean 10,2 euri-egun eta uztailean 6,6 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Estillac udalerrian dago, 10,9 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,8 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 708,2 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,5 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 24an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -21,9 °C-koa da, 1956ko otsailaren 15an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,2 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (21,4 °C) eta hotzena urtarrila (5,7 °C). Urteko prezipitazioa 765 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (79 mm) eta lehorrena otsaila (49 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,32 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,2 °C) baino 1,8 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2014, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (15,0 °C) eta hotzena 1963 (11,4 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Fals)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.7 6.4 9.5 12.1 16.0 19.5 21.4 21.2 17.5 13.8 9.0 6.2 13.2
Pilatutako prezipitazioa (mm) 67 49 54 74 75 68 49 54 63 64 79 69 765
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,2 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,0+0,3+1,4+1,1+1,5+1,5+0,8+1,4+0,1+0,8+1,0+1,1
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,2 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea1502002503003504004501750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 221 gizon, 182 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
2.26
 
90-94
 
7.69
0.00
 
85-89
 
0.00
0.00
 
80-84
 
2.75
6.33
 
75-79
 
10.44
8.60
 
70-74
 
7.69
8.60
 
65-69
 
7.69
2.26
 
60-64
 
5.49
6.33
 
55-59
 
7.69
14.93
 
50-54
 
7.69
6.33
 
45-49
 
4.95
4.07
 
40-44
 
4.95
6.33
 
35-39
 
4.95
4.07
 
30-34
 
4.95
2.26
 
25-29
 
2.75
2.26
 
20-24
 
2.75
4.52
 
15-19
 
0.00
10.41
 
10-14
 
7.69
2.26
 
5-9
 
4.95
8.14
 
0-4
 
4.95
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Fals udalerrian 402 biztanle zeuden eta 157 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,56 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 36,9). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 21,7 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

402biztanle
157elkarbizitza-unitate
2,56lagun elkarbizitza-unitateko
127familia
Udalerria
% 29
% 37
% 9
% 22
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 127 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (58). Guraso bakarreko 23 familietatik 19etan ama zen guraso bakarra. 90 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[10]

58
46
23
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 42,7), eskulangileak (% 15,3), erdi-mailako lanbideak (% 15,3), enplegatuak (% 12,1). Talde nagusia (erretiratuak, % 42,7) Lot eta Garona departamenduko batez bestekoaren (% 37,6) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[10]

Udalerria
% 11
% 15
% 12
% 15
% 43
Lot eta Garona
% 13
% 15
% 15
% 38
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 175 etxebizitza zeuden. Horietatik 165 egoitza nagusi ziren, 4 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 6 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (175), eta apartamentuak gutxi ziren (0). Egoitza nagusietatik 147 beren jabearen bizilekuak ziren, 14 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 3 doan lagata.[11]

175etxebizitza
165egoitza nagusi
175etxe
0apartamentu

Etxebizitza multzoa

165
Egoitza nagusia (165)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (4)Hutsik (6)

Etxe mota

175
Etxea (175)

Jabetza egoera

147
14
Jabeak (147)Alokairuan (14)Doan lagata (3)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (46).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik31
1919-19456
1946-197010
1971-199046
1991-200534
2006-202037

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (98). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (78 etxebizitzatan). 145 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 48 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 113tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela0
3 gela9
4 gela58
5 gela edo gehiago98

Berogailu mota

40
78
39
Fuel-olioa (40)Elektrizitatea (78)Gas botila (8)Bestelakoak (39)

Aparkalekua eta ibilgailuak

145aparkalekua
48ibilgailu 1
113ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 262 biztanleetatik 212 aktibo ziren (% 80,9), horietako 194 lanean (% 74,0) eta 18 langabezian (aktiboen % 8,5).

26215-64 urteko biztanle
% 80,9aktibo
% 74,0lanean
% 8,5langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 32,4
25-54 urte% 96,8
55-64 urte% 68,9
Gizonak% 81,0
Emakumeak% 80,3

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 0,0
BEPC, brebeta% 28,6
CAP-BEP% 8,7
Batxilergoa% 5,9
Goi-mailako +2% 7,5
Goi-mailako +3/4% 15,0
Goi-mailako +5% 8,3

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 8,5). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

51 ez-aktibotik 21 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 41,2), 22 erretiraturik zeuden (% 43,1) eta 8 bestelako ez-aktibo ziren (% 15,7).

Ez-aktiboak

% 41
% 43
% 16
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Udalerrian 46 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 194 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

46enplegu udalerrian
% 60,9soldatapeko
% 39,1ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 29.170 eurokoa zen.

29.170 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 23.730 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 1 argiketaria eta 1 higiezinen agentzia.[13]

2000. urtean Fals udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 840 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra anbulantzia zen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1941ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,2 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Agen-La Garenne », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Fals&oldid=11339099"(e)tik eskuratuta