Edukira joan

Fonsorbes

Wikipedia, Entziklopedia askea
Fonsorbes
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Garona Garaia
BarrutiMureteko barrutia
Kantonamenducanton of Saint-Lys
AlkateaFrançoise Simeon (en) Itzuli
Izen ofizialaFonsorbes
Posta kodea31470
Geografia
Koordenatuak43°32′10″N 1°13′52″E / 43.5361°N 1.2311°E / 43.5361; 1.2311
Mapa
Azalera19,03 km²
Altitudea200 m, 169 m, 213 m eta 186 m
MugakideakFontenilles, Frouzins, Plaisance-du-Touch, Saint-Lys eta Seysses
Demografia
Biztanleria12.954 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 6.559 (%50,3) (%49,7) 6.488 alt_right
Dentsitatea681 bizt/km²
Fonsorbes.fr

Fonsorbes (frantsesez eta ofizialki: Fonsorbes) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Garona Garaia departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 12.954 biztanle zituen 19 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Fontenilles, Frouzins, Plaisance-du-Touch, Saint-Lys eta Seysses.

Mapa
Fonsorbes eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
FonsorbesFonsorbes
Població amb 3580 habitants (2000)Fontenilles (3,7 km)
Població amb 8118 habitants (2000)Saint-Lys (5,0 km)
Població amb 1213 habitants (2000)Lamasquère (5,9 km)
Població amb 687 habitants (2000)Saiguède (7,0 km)
Població amb 7668 habitants (2000)Léguevin (7,1 km)
Població amb 7511 habitants (2000)Seysses (7,6 km)
Població amb 426 habitants (2000)Cambernard (7,7 km)
Població amb 6944 habitants (2000)Frouzins (7,8 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Hego-mendebaldeko arroko klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Akitania eta Gaskoiniako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udaberrian; uda beroa (19,5 °C); haize ahulak; ekaitzak maiz udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,9 °C-koa da, 15,8 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 682 mm-koa da, urtarrilean 9,3 euri-egun eta uztailean 5,5 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Cugnaux udalerrian dago, 11,4 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,3 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 635,7 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 44 °C-koa da, 1923ko abuztuaren 8an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -19 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 16an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,3 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena abuztua da (21,7 °C) eta hotzena urtarrila (5,7 °C). Urteko prezipitazioa 699 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (74 mm) eta lehorrena otsaila (45 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,39 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,1 °C) baino 2,0 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2011, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (15,1 °C) eta hotzena 1963 (11,1 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Fonsorbes)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.7 6.4 9.4 11.9 15.7 19.5 21.7 21.7 18.1 14.1 9.1 6.4 13.3
Pilatutako prezipitazioa (mm) 64 45 49 70 74 64 47 50 56 56 64 60 699
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,1 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,0+0,4+1,6+1,4+1,7+1,8+1,1+1,9+0,6+0,9+1,1+1,1
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,1 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea030006000900012.00015.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 6.488 gizon, 6.559 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.12
 
95+
 
0.15
0.40
 
90-94
 
0.38
0.72
 
85-89
 
1.56
1.33
 
80-84
 
1.43
2.57
 
75-79
 
3.57
3.65
 
70-74
 
4.47
4.30
 
65-69
 
4.82
6.21
 
60-64
 
5.78
7.95
 
55-59
 
8.45
8.08
 
50-54
 
8.84
7.04
 
45-49
 
7.21
7.20
 
40-44
 
6.85
8.00
 
35-39
 
7.56
5.87
 
30-34
 
7.78
4.36
 
25-29
 
3.43
4.87
 
20-24
 
2.36
6.50
 
15-19
 
7.29
8.42
 
10-14
 
6.66
7.15
 
5-9
 
6.68
5.24
 
0-4
 
4.74
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Fonsorbes udalerrian 12.829 biztanle zeuden eta 5.543 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,31 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena seme-alabekin bizi ziren bikoteak ziren (% 31,0). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 30,5 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

12.829biztanle
5.543elkarbizitza-unitate
2,31lagun elkarbizitza-unitateko
3.843familia
Udalerria
% 31
% 28
% 10
% 30
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 3.843 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (1.718). Guraso bakarreko 552 familietatik 417etan ama zen guraso bakarra. 1.802 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 894k seme-alaba bakarra zuten etxean, 864k bi, eta 282k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 1.718 bikoteetatik 151tan (% 8,8) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

1.573
1.718
552
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean1.802
Seme-alaba bat894
Bi seme-alaba864
Hiru seme-alaba209
Lau edo gehiago73

15 urte edo gehiago zituzten 10.483 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 5,1 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 42,1. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 76,0).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 5
25-39% 13
40-54% 14
55-64% 16
65-79% 22
80 +% 42
Bikotean bizi da
15-24% 7
25-39% 72
40-54% 74
55-64% 76
65-79% 75
80 +% 50

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 47,2 ezkonduta zegoen, eta beste % 18,1 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,6 izatezko bikotean eta % 8,5 PACS bidez lotuta). % 23,8 ezkongabeak ziren, % 4,3 alargunak eta % 6,6 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 47,2
Ezkongabea% 23,8
Izatezko bikotean% 9,6
PACS bidez lotuta% 8,5
Dibortziatuta% 6,6
Alarguna% 4,3

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 23,0), goi-mailako langileak (% 21,2), erdi-mailako lanbideak (% 21,1), enplegatuak (% 15,0). Talde nagusia (erretiratuak, % 23,0) Garona Garaia departamenduko batez bestekoaren (% 22,7) gainetik dago. 9 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,2).[10]

Udalerria
% 21
% 21
% 15
% 11
% 23
Garona Garaia
% 20
% 18
% 15
% 10
% 23
% 9
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 5.803 etxebizitza zeuden. Horietatik 5.521 egoitza nagusi ziren, 70 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 211 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (4.584), eta apartamentuak gutxi ziren (1.207). Egoitza nagusietatik 3.987 beren jabearen bizilekuak ziren, 1.494 alokairuan zeuden, 602 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 41 doan lagata.[11]

5.803etxebizitza
5.521egoitza nagusi
4.584etxe
1.207apartamentu

Etxebizitza multzoa

5.521
Egoitza nagusia (5.521)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (70)Hutsik (211)

Etxe mota

4.584
1.207
Etxea (4.584)Apartamentua (1.207)

Jabetza egoera

3.987
1.494
602
Jabeak (3.987)Alokairuan (1.494)HLM (602)Doan lagata (41)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1991-2005 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (2.388).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik91
1919-194532
1946-1970177
1971-19901.273
1991-20052.388
2006-20201.486

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (2.583). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (3.130 etxebizitzatan). 4.894 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 2.248 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 3.003tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela80
2 gela538
3 gela783
4 gela1.536
5 gela edo gehiago2.583

Berogailu mota

1.759
3.130
526
Gas sarea (1.759)Fuel-olioa (88)Elektrizitatea (3.130)Gas botila (18)Bestelakoak (526)

Aparkalekua eta ibilgailuak

4.894aparkalekua
2.248ibilgailu 1
3.003ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 8.502 biztanleetatik 6.832 aktibo ziren (% 80,4), horietako 6.296 lanean (% 74,1) eta 536 langabezian (aktiboen % 7,8).

8.50215-64 urteko biztanle
% 80,4aktibo
% 74,1lanean
% 7,8langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 42,0
25-54 urte% 93,8
55-64 urte% 69,8
Gizonak% 82,5
Emakumeak% 78,2

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 16,8
BEPC, brebeta% 15,1
CAP-BEP% 8,1
Batxilergoa% 10,5
Goi-mailako +2% 5,3
Goi-mailako +3/4% 5,9
Goi-mailako +5% 4,6

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 7,8). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

1.670 ez-aktibotik 737 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 44,1), 415 erretiraturik zeuden (% 24,9) eta 518 bestelako ez-aktibo ziren (% 31,0).

Ez-aktiboak

% 44
% 25
% 31
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 28
% 29
% 24
% 13
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 2.378 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 6.296 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

2.378enplegu udalerrian
% 81,2soldatapeko
% 18,8ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 29.070 eurokoa zen, eta biztanleen % 10 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

29.070 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 27.040 €
% 10,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 15,9

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 429 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 10 janari enpresak ziren, 4 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 15 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 108 eraikuntza enpresak ziren, 79 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 16 garraio enpresak ziren, 14 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 6 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 12 finantziazio enpresak ziren, 21 higiezinen enpresak ziren, 48 zerbitzu enpresak ziren, 58 administrazio publikoko enpresak ziren eta 37 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 158 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 5 banku bulegoak, 12 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 3 autoeskolak, 18 igeltseroak, 23 margolariak, 15 zurginak, 11 iturginak, 18 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 14 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 12 jatetxeak, 12 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 8 apaindegiak.[13]

2009an zeuden 32 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 2 brikolaje denda handika, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 6 okindegiak, 4 harategiak, 3 liburu dendak, 4 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 1 zapata-denda zen, 1 altzari denda zen, 1 kirol-denda zen, 1 drogeria zen eta 3 lore-dendak ziren.[14]

2000. urtean Fonsorbes udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 531 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an 4 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.

2009an 3 haur-eskola eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Fonsorbes udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea eta 1hezkuntza orokorreko lizeoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 514 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 194.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1922ko ekainaren 19an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,9 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Toulouse-Francazal », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Fonsorbes&oldid=11337785"(e)tik eskuratuta