Edukira joan

Lardy

Lardy
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Île-de-France
DepartamenduaSeine-et-Oise
AlkateaDominique Bougraud (en) Itzuli
Izen ofizialaLardy
Posta kodea91510
Geografia
Koordenatuak48°31′20″N 2°15′55″E / 48.5222°N 2.2653°E / 48.5222; 2.2653
Mapa
Azalera7,63 km²
Altitudea57 m, 154 m eta 96 m
MugakideakAvrainville, Bouray-sur-Juine, Janville-sur-Juine, Chamarande, Cheptainville, Saint-Vrain eta Torfou
Demografia
Biztanleria5.530 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 2.745 (%49,6) (%50,3) 2.781 alt_right
Dentsitatea725 bizt/km²
ville-lardy.fr

Lardy Frantziako udalerria da, Essonne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. Azken erroldaren arabera 5.530 biztanle zituen 7,6 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Avrainville, Bouray-sur-Juine, Janville-sur-Juine, Chamarande, Cheptainville, Saint-Vrain eta Torfou.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Lardy
Població amb 268 habitants (2000)Torfou (3,1 km)
Població amb 1824 habitants (2000)Cheptainville (3,3 km)
Població amb 1071 habitants (2000)Chamarande (3,7 km)
Població amb 683 habitants (2000)Avrainville (4,8 km)
Població amb 289 habitants (2000)Mauchamps (5,4 km)
Població amb 744 habitants (2000)Guibeville (5,4 km)
Població amb 2791 habitants (2000)Saint-Vrain (5,5 km)
Població amb 6325 habitants (2000)Itteville (5,7 km)


CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du[1]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Parisko arroaren hego-mendebaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak, batez ere udaberrian (120-150 mm); negu hotza (3,5 °C))[2].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,4 °C-koa da, 15,3 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 674 mm-koa da, urtarrilean 10,8 euri-egun eta uztailean 7,4 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Brétigny-sur-Orge udalerrian dago, 9,8 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,9 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 628,9 mm-koa delarik[3]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42 °C-koa da, 2019ko uztailaren 25an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -20,6 °C-koa da, 2010ko urtarrilaren 8an lortua[oh 1][3].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,4 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (19,9 °C) eta hotzena urtarrila (4,2 °C). Urteko prezipitazioa 660 mm-koa da; hilabeterik euritsuena abendua da (67 mm) eta lehorrena otsaila (47 mm).[4]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,34 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,3 °C) baino 1,9 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2020 izan zen (13,0 °C) eta hotzena 1963 (9,0 °C).[4]

    Datu klimatikoak (Lardy)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 4.2 4.5 7.5 10.5 14.3 17.7 19.9 19.4 15.4 11.6 7.3 4.7 11.4
Pilatutako prezipitazioa (mm) 53 47 48 47 66 57 53 55 50 58 60 67 660
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,3 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,3+0,6+1,3+1,2+1,4+1,4+1,4+1,5+0,3+0,6+1,1+1,0
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,3 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[5]

BiztanleriaUrtea01000200030004000500060001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 2.774 gizon, 2.781 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.18
0.76
 
90-94
 
0.58
1.15
 
85-89
 
2.27
1.33
 
80-84
 
2.48
2.67
 
75-79
 
3.45
3.21
 
70-74
 
4.75
3.97
 
65-69
 
5.11
7.53
 
60-64
 
4.53
6.56
 
55-59
 
7.62
11.79
 
50-54
 
10.50
7.93
 
45-49
 
9.89
6.92
 
40-44
 
5.61
5.16
 
35-39
 
4.71
4.43
 
30-34
 
5.32
5.37
 
25-29
 
4.82
7.32
 
20-24
 
7.48
7.71
 
15-19
 
7.05
6.27
 
10-14
 
5.75
5.77
 
5-9
 
4.67
4.15
 
0-4
 
3.24
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[6].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Lardy udalerrian 5.428 biztanle zeuden eta 2.307 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,35 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena seme-alabekin bizi ziren bikoteak ziren (% 32,0). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 28,6 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[8]

5.428biztanle
2.307elkarbizitza-unitate
2,35lagun elkarbizitza-unitateko
1.649familia
Udalerria
% 32
% 26
% 12
% 29
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 1.649 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (738). Guraso bakarreko 291 familietatik 234etan ama zen guraso bakarra. 759 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 394k seme-alaba bakarra zuten etxean, 403k bi, eta 93k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 738 bikoteetatik 63tan (% 8,5) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[8]

620
738
291
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean759
Seme-alaba bat394
Bi seme-alaba403
Hiru seme-alaba75
Lau edo gehiago18

15 urte edo gehiago zituzten 4.658 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 3,4 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 46,4. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 79,6).[8]

Bakarrik bizi da
15-24% 3
25-39% 12
40-54% 10
55-64% 15
65-79% 24
80 +% 46
Bikotean bizi da
15-24% 6
25-39% 65
40-54% 80
55-64% 79
65-79% 72
80 +% 45

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 44,8 ezkonduta zegoen, eta beste % 17,6 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,2 izatezko bikotean eta % 6,4 PACS bidez lotuta). % 26,6 ezkongabeak ziren, % 5,0 alargunak eta % 6,0 dibortziatuak.[8]

Ezkonduta% 44,8
Ezkongabea% 26,6
Izatezko bikotean% 11,2
PACS bidez lotuta% 6,4
Dibortziatuta% 6,0
Alarguna% 5,0

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 24,3), erdi-mailako lanbideak (% 23,9), goi-mailako langileak (% 20,9), enplegatuak (% 16,3). Talde nagusia (erretiratuak, % 24,3) Essonne departamenduko batez bestekoaren (% 23,5) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[8]

Udalerria
% 21
% 24
% 16
% 9
% 24
Essonne
% 19
% 19
% 17
% 12
% 24
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 2.547 etxebizitza zeuden. Horietatik 2.305 egoitza nagusi ziren, 66 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 176 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (2.045), eta apartamentuak gutxi ziren (497). Egoitza nagusietatik 1.810 beren jabearen bizilekuak ziren, 440 alokairuan zeuden, 117 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 55 doan lagata.[9]

2.547etxebizitza
2.305egoitza nagusi
2.045etxe
497apartamentu

Etxebizitza multzoa

2.305
Egoitza nagusia (2.305)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (66)Hutsik (176)

Etxe mota

2.045
497
Etxea (2.045)Apartamentua (497)

Jabetza egoera

1.810
440
Jabeak (1.810)Alokairuan (440)HLM (117)Doan lagata (55)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (677).[9]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik196
1919-1945138
1946-1970450
1971-1990677
1991-2005617
2006-2020227

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (1.173). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (1.171 etxebizitzatan). 1.963 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 1.072 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 1.041tan bi edo gehiago.[9]

Gela kopurua

1 gela85
2 gela223
3 gela331
4 gela492
5 gela edo gehiago1.173

Berogailu mota

1.171
820
Gas sarea (1.171)Fuel-olioa (175)Elektrizitatea (820)Gas botila (13)Bestelakoak (126)

Aparkalekua eta ibilgailuak

1.963aparkalekua
1.072ibilgailu 1
1.041ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 3.761 biztanleetatik 2.921 aktibo ziren (% 77,7), horietako 2.719 lanean (% 72,3) eta 202 langabezian (aktiboen % 6,9).

3.76115-64 urteko biztanle
% 77,7aktibo
% 72,3lanean
% 6,9langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 37,9
25-54 urte% 93,0
55-64 urte% 70,5
Gizonak% 76,7
Emakumeak% 78,7

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 15,2
BEPC, brebeta% 10,7
CAP-BEP% 6,3
Batxilergoa% 8,9
Goi-mailako +2% 4,9
Goi-mailako +3/4% 5,3
Goi-mailako +5% 4,3

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 6,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

840 ez-aktibotik 425 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 50,6), 197 erretiraturik zeuden (% 23,5) eta 218 bestelako ez-aktibo ziren (% 26,0).

Ez-aktiboak

% 51
% 23
% 26
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 25
% 36
% 23
% 12
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 2.347 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 2.719 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

2.347enplegu udalerrian
% 90,5soldatapeko
% 9,5ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 32.110 eurokoa zen, eta biztanleen % 5 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

32.110 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 27.940 €
% 5,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 15,4

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 174 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 28 eraikuntza enpresak ziren, 28 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 9 garraio enpresak ziren, 14 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 11 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 20 zerbitzu enpresak ziren, 32 administrazio publikoko enpresak ziren eta 15 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[10]

2009an zeuden norbanakoentzako 62 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 5 banku bulegoak, 3 funerariak, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 5 igeltseroak, 2 margolariak, 2 zurginak, 10 iturginak, 2 argiketariak, 3 eraikuntza enpresak, 5 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 10 jatetxeak, 3 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.[11]

2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 1 okindegi zen, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 1 elektrotresna denda zen eta 1 lore-denda zen.[12]

2000. urtean Lardy udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.

2009an 2 haur-eskola eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Lardy udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 259 ikaslekin.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1947ko otsailaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 1,2 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  3. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Brétigny_sapc », fiche climatologique. .
  4. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  5. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  6. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  7. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  8. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  9. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  11. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  12. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]