Edukira joan

Lettret

Lettret
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Proventza-Alpeak-Kosta Urdina
DepartamenduaAlpe Garaiak
Izen ofizialaLettret
Posta kodea05130
Geografia
Koordenatuak44°28′06″N 6°03′40″E / 44.4683°N 6.0611°E / 44.4683; 6.0611
Mapa
Azalera4,2 km²
Altitudea600 m, 591 m, 960 m eta 748 m
MugakideakVenterol, Châteauvieux, Gap, Jarjayes eta Tallard
Demografia
Biztanleria196 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 97 (%46,9) (%53,1) 110 alt_right
Dentsitatea47 bizt/km²
mairie-lettret.fr

Lettret (frantsesez eta ofizialki: Lettret) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Alpe Garaiak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. Azken erroldaren arabera 196 biztanle zituen 4,2 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Venterol, Châteauvieux, Gap, Jarjayes eta Tallard.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
LettretLettret
Població amb 1874 habitants (2000)Tallard (0,9 km)
Població amb 438 habitants (2000)Châteauvieux (2,0 km)
Població amb 208 habitants (2000)Venterol (4,0 km)
Població amb 361 habitants (2000)Curbans (4,8 km)
Població amb 183 habitants (2000)Fouillouse (4,8 km)
Població amb 709 habitants (2000)Neffes (5,1 km)
Població amb 415 habitants (2000)Jarjayes (5,5 km)
Població amb 136 habitants (2000)Piégut (5,6 km)
Població amb 211 habitants (2000)Valserres (5,7 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima mediterraneo aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta hego Alpeetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 850-1000 mm artekoa, gutxiena udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 10,4 °C-koa da, 10,1 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1004 mm-koa da, urtarrilean 7,6 euri-egun eta uztailean 5,3 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Tallard udalerrian dago, 2,8 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,3 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 766 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40 °C-koa da, 2019ko ekainaren 28an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -20,5 °C-koa da, 1987ko urtarrilaren 13an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 9,0 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (19,0 °C) eta hotzena urtarrila (0,1 °C). Urteko prezipitazioa 927 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (122 mm) eta lehorrena uztaila (48 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,16 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (8,9 °C) baino 1,5 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (11,2 °C) eta hotzena 1991 (7,7 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Lettret)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 0.1 0.9 4.8 8.2 12.6 16.7 19.0 18.3 13.6 9.4 4.1 0.7 9.0
Pilatutako prezipitazioa (mm) 70 56 62 78 81 62 48 52 88 117 122 92 927
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (8,9 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
−0,3−0,8+0,5+0,6+0,9+1,3+0,5+0,6−1,0−0,5−0,3−0,6
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (8,9 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea3060901201501802101750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 110 gizon, 97 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
5.45
 
90-94
 
0.00
5.45
 
85-89
 
0.00
0.00
 
80-84
 
11.34
5.45
 
75-79
 
0.00
5.45
 
70-74
 
0.00
0.00
 
65-69
 
6.19
10.00
 
60-64
 
22.68
25.45
 
55-59
 
6.19
5.45
 
50-54
 
6.19
5.45
 
45-49
 
6.19
5.45
 
40-44
 
11.34
5.45
 
35-39
 
6.19
0.00
 
30-34
 
0.00
0.00
 
25-29
 
6.19
10.00
 
20-24
 
0.00
0.00
 
15-19
 
0.00
5.45
 
10-14
 
11.34
0.00
 
5-9
 
6.19
5.45
 
0-4
 
0.00
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Lettret udalerrian 196 biztanle zeuden eta 93 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,11 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Horietatik 27 kide bakarrekoak ziren, 38 etxean seme-alabarik ez zuten bikoteek osatuak eta 27 seme-alabekin bizi ziren bikoteek. Datuok erroldaren laginketan oinarritzen direnez, udalerri honetako kopuruak biribilduta daude eta zehaztasun mugatukoak dira.[10]

196biztanle
93elkarbizitza-unitate
2,11lagun elkarbizitza-unitateko
65familia
27Bikotea seme-alabekin
38Bikotea seme-alabarik gabe etxean
27Kide bakarrekoa
Laginketan oinarritutako datuak, biribilduta; ez dira ehunekotan adierazten.

Udalerrian 65 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (38). 38 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[10]

38
27
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekin

2023 erroldaren arabera, udalerrian 106 etxebizitza zeuden. Horietatik 91 egoitza nagusi ziren, 13 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (87), eta apartamentuak gutxi ziren (20). Egoitza nagusietatik 67 beren jabearen bizilekuak ziren, 20 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 3 doan lagata.[11]

106etxebizitza
91egoitza nagusi
87etxe
20apartamentu

Etxebizitza multzoa

91
13
Egoitza nagusia (91)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (13)Hutsik (2)

Etxe mota

87
20
Etxea (87)Apartamentua (20)

Jabetza egoera

67
20
Jabeak (67)Alokairuan (20)Doan lagata (3)

Eraikuntza garaia

1919 aurretik7
1919-19454
1946-197011
1971-199026
1991-200523
2006-202016

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (47). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (47 etxebizitzatan). 72 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 39 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 48tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela3
2 gela5
3 gela13
4 gela22
5 gela edo gehiago47

Berogailu mota

13
47
30
Fuel-olioa (13)Elektrizitatea (47)Gas botila (1)Bestelakoak (30)

Aparkalekua eta ibilgailuak

72aparkalekua
39ibilgailu 1
48ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 124 biztanleetatik 100 aktibo ziren (% 80,6), horietako 92 lanean (% 74,2) eta 8 langabezian (aktiboen % 8,0).

12415-64 urteko biztanle
% 80,6aktibo
% 74,2lanean
% 8,0langabezia-tasa

23 ez-aktibotik 7 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 30,4), 12 erretiraturik zeuden (% 52,2) eta 4 bestelako ez-aktibo ziren (% 17,4).

Ez-aktiboak

% 30
% 52
% 17
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Udalerrian 45 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 92 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

45enplegu udalerrian
% 71,1soldatapeko
% 28,9ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.510 eurokoa zen.

27.510 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 25.060 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 13 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.[12]

2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.[13]

2000. urtean Lettret udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1987ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,5 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre (2010eko ekainaren 18a), «Les types de climats en France, une construction spatiale», Cybergéo : revue européenne de géographie (Frantsesez), 501, doi:10.4000/cybergeo.23155.
  2. ↑ Dubreuil, Vincent (2022ko otsaila), «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen», La Météorologie (Frantsesez), 116, doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012.
  3. ↑ «Le climat en France hexagonale et Corse», meteofrance.com (Frantsesez).
  4. ↑ «Réglementation environnementale RE2020», ecologie.gouv.fr (Frantsesez), 2020ko azaroaren 18a.
  5. 1 2 «Station Météo-France « Tallard », fiche climatologique» (PDF), data.gouv.fr (Frantsesez).
  6. 1 2 «Données changement climatique - SIM quotidienne», data.gouv.fr (Frantsesez), Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee», www.insee.fr. 2026ko uztailaren 27an kontsultatua.
  9. ↑ «Naissances de 2008 à 2025», Insee (Frantsesez). 2016ko abuztuaren 10ean kontsultatua.
  10. 1 2 «Couples-Familles-Ménages en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  11. 1 2 «Logement en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]