Edukira joan

Peyruis

Peyruis
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Proventza-Alpeak-Kosta Urdina
DepartamenduaProventza Garaiko Alpeak
BarrutiForcalquiereko barrutia
Kantonamenducanton of Peyruis
Izen ofizialaPeyruis
Posta kodea04310
Geografia
Koordenatuak44°01′44″N 5°56′25″E / 44.0289°N 5.9403°E / 44.0289; 5.9403
Mapa
Azalera23,23 km²
Altitudea403 m, 381 m, 740 m eta 515 m
MugakideakGanagobie, Mallefougasse-Augès, Les Mées, Montfort, Montlaux eta Sigonce
Demografia
Biztanleria2.798 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 1.454 (%51,9) (%48,1) 1.345 alt_right
Dentsitatea120 bizt/km²
peyruis.fr

Peyruis (frantsesez eta ofizialki: Peyruis) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Proventza Garaiko Alpeak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. Azken erroldaren arabera 2.798 biztanle zituen 23,2 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Ganagobie, Mallefougasse-Augès, Les Mées, Montfort, Montlaux eta Sigonce.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
PeyruisPeyruis
Població amb 106 habitants (2000)Ganagobie (2,6 km)
Població amb 3413 habitants (2000)Les Mées (3,2 km)
Població amb 396 habitants (2000)Montfort (4,9 km)
Població amb 381 habitants (2000)Lurs (7,5 km)
Població amb 1924 habitants (2000)Malijai (7,7 km)
Població amb 133 habitants (2000)Montlaux (7,8 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima mediterraneo aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta hego Alpeetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 850-1000 mm artekoa, gutxiena udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2d zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,4 °C-koa da, 7,4 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 784 mm-koa da, urtarrilean 6,2 euri-egun eta uztailean 4 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Château-Arnoux-Saint-Auban udalerrian dago, 5,4 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,4 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 714,2 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,2 °C-koa da, 2019ko ekainaren 28an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -13,4 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 10an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,7 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (22,1 °C) eta hotzena urtarrila (2,6 °C). Urteko prezipitazioa 795 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (102 mm) eta lehorrena otsaila (41 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,07 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (11,6 °C) baino 0,7 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenetatik hiru 2000tik aurrerakoak dira (2018, 2022 eta 2025). Urterik beroena 2022 izan zen (12,9 °C) eta hotzena 1991 (10,5 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Peyruis)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 2.6 3.6 7.5 10.7 15.2 19.5 22.1 21.3 16.4 11.9 6.6 3.1 11.7
Pilatutako prezipitazioa (mm) 54 41 52 72 80 63 42 50 79 92 102 67 795
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,6 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
−0,3−0,8+0,4+0,3+0,9+1,5+0,7+0,6−0,9−0,5−0,2−0,6
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,6 °C)
+2 °C−2 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea500100015002000250030001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 1.345 gizon, 1.454 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.37
 
95+
 
0.34
0.74
 
90-94
 
1.79
1.93
 
85-89
 
1.72
4.09
 
80-84
 
3.51
1.86
 
75-79
 
4.20
4.54
 
70-74
 
6.26
7.21
 
65-69
 
6.60
6.39
 
60-64
 
4.88
7.88
 
55-59
 
8.32
6.69
 
50-54
 
6.26
6.62
 
45-49
 
8.53
4.01
 
40-44
 
4.75
6.54
 
35-39
 
6.40
4.83
 
30-34
 
5.43
5.20
 
25-29
 
5.16
5.13
 
20-24
 
3.78
7.58
 
15-19
 
5.36
8.25
 
10-14
 
5.02
6.47
 
5-9
 
5.30
3.64
 
0-4
 
6.40
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Peyruis udalerrian 2.770 biztanle zeuden eta 1.279 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,17 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 34,8), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

2.770biztanle
1.279elkarbizitza-unitate
2,17lagun elkarbizitza-unitateko
833familia
Udalerria
% 24
% 31
% 9
% 35
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 833 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (412). Guraso bakarreko 115 familietatik 95etan ama zen guraso bakarra. 447 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 185k seme-alaba bakarra zuten etxean, 141k bi, eta 60k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 306 bikoteetatik 39tan (% 12,7) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

412
306
115
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean447
Seme-alaba bat185
Bi seme-alaba141
Hiru seme-alaba38
Lau edo gehiago22

15 urte edo gehiago zituzten 2.322 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 5,5 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 47,8. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 74,5).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 5
25-39% 9
40-54% 14
55-64% 25
65-79% 27
80 +% 48
Bikotean bizi da
15-24% 15
25-39% 74
40-54% 74
55-64% 71
65-79% 68
80 +% 46

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 46,9 ezkonduta zegoen, eta beste % 17,7 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 12,0 izatezko bikotean eta % 5,7 PACS bidez lotuta). % 21,4 ezkongabeak ziren, % 6,2 alargunak eta % 7,8 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 46,9
Ezkongabea% 21,4
Izatezko bikotean% 12,0
Dibortziatuta% 7,8
Alarguna% 6,2
PACS bidez lotuta% 5,7

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 33,5), eskulangileak (% 19,9), erdi-mailako lanbideak (% 17,7), enplegatuak (% 13,8). Talde nagusia (erretiratuak, % 33,5) Proventza Garaiko Alpeak departamenduko batez bestekoaren (% 37,0) azpitik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,8).[10]

Udalerria
% 18
% 14
% 20
% 33
Proventza Garaiko Alpeak
% 8
% 14
% 15
% 11
% 37
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.507 etxebizitza zeuden. Horietatik 1.279 egoitza nagusi ziren, 92 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 136 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.184), eta apartamentuak gutxi ziren (283). Egoitza nagusietatik 873 beren jabearen bizilekuak ziren, 357 alokairuan zeuden, 91 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 49 doan lagata.[11]

1.507etxebizitza
1.279egoitza nagusi
1.184etxe
283apartamentu

Etxebizitza multzoa

1.279
136
Egoitza nagusia (1.279)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (92)Hutsik (136)

Etxe mota

1.184
283
Etxea (1.184)Apartamentua (283)

Jabetza egoera

873
357
Jabeak (873)Alokairuan (357)HLM (91)Doan lagata (49)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (376).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik142
1919-194556
1946-1970240
1971-1990376
1991-2005195
2006-2020270

Egoitza nagusien artean gehienek 4 gela zituzten (477). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (590 etxebizitzatan). 1.005 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 593 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 584tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela20
2 gela92
3 gela300
4 gela477
5 gela edo gehiago390

Berogailu mota

126
248
590
291
Gas sarea (126)Fuel-olioa (248)Elektrizitatea (590)Gas botila (23)Bestelakoak (291)

Aparkalekua eta ibilgailuak

1.005aparkalekua
593ibilgailu 1
584ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 1.694 biztanleetatik 1.280 aktibo ziren (% 75,6), horietako 1.142 lanean (% 67,4) eta 138 langabezian (aktiboen % 10,8).

1.69415-64 urteko biztanle
% 75,6aktibo
% 67,4lanean
% 10,8langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 42,6
25-54 urte% 90,9
55-64 urte% 58,6
Gizonak% 78,9
Emakumeak% 72,4

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 28,2
BEPC, brebeta% 25,0
CAP-BEP% 9,7
Batxilergoa% 8,3
Goi-mailako +2% 9,0
Goi-mailako +3/4% 6,2
Goi-mailako +5% 5,7

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 10,8). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

414 ez-aktibotik 134 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 32,4), 125 erretiraturik zeuden (% 30,2) eta 155 bestelako ez-aktibo ziren (% 37,4).

Ez-aktiboak

% 32
% 30
% 37
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 31
% 26
% 27
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 1.097 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 1.142 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

1.097enplegu udalerrian
% 84,4soldatapeko
% 15,6ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 24.510 eurokoa zen, eta biztanleen % 17 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

24.510 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.240 €
% 17,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 18,6

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 158 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 5 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 36 eraikuntza enpresak ziren, 36 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 8 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 6 finantziazio enpresak ziren, 9 higiezinen enpresak ziren, 15 zerbitzu enpresak ziren, 16 administrazio publikoko enpresak ziren eta 9 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 54 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 1 funeraria, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 10 igeltseroak, 3 margolariak, 5 zurginak, 5 iturginak, 4 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 4 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 6 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.[13]

2009an zeuden 9 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 kongelatu-denda zen, 1 arraindegi zen eta 2 liburu dendak ziren.[14]

2000. urtean Peyruis udalerrian 32 nekazaritza-ustiategi zeuden, 279 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1954ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,4 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre (2010eko ekainaren 18a), «Les types de climats en France, une construction spatiale», Cybergéo : revue européenne de géographie (Frantsesez), 501, doi:10.4000/cybergeo.23155.
  2. ↑ Dubreuil, Vincent (2022ko otsaila), «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen», La Météorologie (Frantsesez), 116, doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012.
  3. ↑ «Le climat en France hexagonale et Corse», meteofrance.com (Frantsesez).
  4. ↑ «Réglementation environnementale RE2020», ecologie.gouv.fr (Frantsesez), 2020ko azaroaren 18a.
  5. 1 2 «Station Météo-France « Saint-Auban », fiche climatologique» (PDF), data.gouv.fr (Frantsesez).
  6. 1 2 «Données changement climatique - SIM quotidienne», data.gouv.fr (Frantsesez), Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee», www.insee.fr. 2026ko uztailaren 27an kontsultatua.
  9. ↑ «Naissances de 2008 à 2025», Insee (Frantsesez). 2016ko abuztuaren 10ean kontsultatua.
  10. 1 2 3 4 5 «Couples-Familles-Ménages en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  11. 1 2 3 «Logement en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]