Saint-Martory
| Saint-Martory | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Frantziako udalerria | |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatu burujabe | |||||||||||
| Frantziaren banaketa administratiboa | metropolitar Frantzia | ||||||||||
| Eskualdea | |||||||||||
| Departamendua | |||||||||||
| Barruti | Saint-Gaudenseko barrutia | ||||||||||
| Kantonamendu | canton of Saint-Martory | ||||||||||
| Izen ofiziala | Saint-Martory Montagne-sur-Garonne | ||||||||||
| Posta kodea | 31360 | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 43°08′34″N 0°55′46″E / 43.1428°N 0.9294°E | ||||||||||
![]() | |||||||||||
| Azalera | 8,3 km² | ||||||||||
| Altitudea | 287 m, 269 m, 485 m eta 317 m | ||||||||||
| Mugakideak | Mancioux, Arnaud-Guilhem, Castillon-de-Saint-Martory, Laffite-Toupière, Lestelle-de-Saint-Martory, Mazères-sur-Salat, Montsaunès eta Roquefort-sur-Garonne | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 1.027 (2023ko urtarrilaren 1a) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 124 bizt/km² | ||||||||||
| st-martory.com | |||||||||||
Saint-Martory (frantsesez eta ofizialki: Saint-Martory eta okzitanieraz Sent Martòri) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Garona Garaia departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.027 biztanle zituen 8,3 km²-ko azaleran.
Historia
Historiaurrea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Torassa haitzuloa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Tourasse haitzuloa, batzuetan Montpezat koba izenekoa, hiriaren ipar-ekialdean dagoen Montpezateko gaztelu zaharraren goialdean dago, La Tourasse frantsesez eta Torassa okzitanieraz, izeneko tokian. Torassa dorretzar edo dorre handia esan nahi du okzitanieraz.
1872an, Gabriel de Mortillet-ek leku hori aukeratu zuen Madeleine aldia eta Neolitoaren artean dagoen estratigrafia arkeologiko berri bat definitzeko: Tourasse aldia. Izen hori gaur egun ez da erabiltzen Azil aldia terminoaren mesedetan. Leku honetako Madeleine eta Azil Aldiko aztarnak ditu.
Montconfort haitzuloa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Montconfort haitzuloa, aurrekotik gertu, L. Darbasek 1882an induskatutako Madeleine aldiko koba apaindua da. 1993tik dago inskribatua monumentu historikoen tituluan. Lussac-Angles motako azagaiak eman ditu, eta horrek Montconfort-ek Akitaniako iparraldearen eta hegoaldeko eskualdeen arteko harremanak erakusten ditu.
Antzinaroa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Erromatar garaian Calagorris[1] izena izan zuen, Errioxako Calahorrak izan zuen bezala[2].
Erdi Aroa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Commingeseko konterri barruan egon zen, eta ondoren, Commanderie de Montsaunès (Montsauneseko enkomienda).
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Mancioux, Arnaud-Guilhem, Castillon-de-Saint-Martory, Laffite-Toupière, Lestelle-de-Saint-Martory, Mazères-sur-Salat, Montsaunès eta Roquefort-sur-Garonne.
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea]CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[3]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin[4]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio zentraletako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 1000-1200 mm artekoa)[5]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[6].
1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,6 °C-koa da, 14,8 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 903 mm-koa da, urtarrilean 9,5 euri-egun eta uztailean 6,3 egun izanik[3]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Palaminy udalerrian dago, 11,7 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,2 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 715,2 mm-koa delarik[7]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,8 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -13,1 °C-koa da, 2012ko otsailaren 9an lortua[oh 1][7].
Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 12,0 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (20,2 °C) eta hotzena urtarrila (4,4 °C). Urteko prezipitazioa 808 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (90 mm) eta lehorrena abuztua (52 mm).[8]
1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,16 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (11,5 °C) baino 1,0 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2003, 2018, 2020, 2022 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (13,3 °C) eta hotzena 1972 (10,6 °C).[8]
| | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 4.4 | 5.4 | 8.3 | 10.7 | 14.6 | 18.2 | 20.2 | 20.1 | 16.5 | 12.5 | 7.7 | 5.0 | 12.0 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 72 | 59 | 62 | 85 | 90 | 64 | 54 | 52 | 56 | 62 | 84 | 69 | 808 |
| Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua | |||||||||||||
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Biztanleria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[9]
| Biztanleria-piramidea 2022 Guztira: 507 gizon, 521 emakume | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[10]. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Hazkunde begetatiboa | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
Familiak eta etxeguneak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023 erroldaren arabera, Saint-Martory udalerrian 887 biztanle zeuden eta 443 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,00 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 43,3), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[12]
Udalerrian 251 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (132). Guraso bakarreko 36 familietatik 26etan ama zen guraso bakarra. 143 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 41k seme-alaba bakarra zuten etxean, 47k bi, eta 21k hiru edo gehiago.[12]
15 urte edo gehiago zituzten 894 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 6,5 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 26,8. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 68,6). 80 urte edo gehiagoko 123 biztanleetatik 63 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 60 kolektibitateren batean.[12]
15 urte edo gehiagoko biztanleen % 31,8 ezkonduta zegoen, eta beste % 18,8 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 12,0 izatezko bikotean eta % 6,8 PACS bidez lotuta). % 30,9 ezkongabeak ziren, % 10,0 alargunak eta % 8,6 dibortziatuak.[12]
Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 41,1), enplegatuak (% 15,1), eskulangileak (% 12,6), erdi-mailako lanbideak (% 11,5). Talde nagusia (erretiratuak, % 41,1) Garona Garaia departamenduko batez bestekoaren (% 22,7) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[12]
Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023 erroldaren arabera, udalerrian 570 etxebizitza zeuden. Horietatik 442 egoitza nagusi ziren, 40 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 88 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (470), eta apartamentuak gutxi ziren (98). Egoitza nagusietatik 300 beren jabearen bizilekuak ziren, 133 alokairuan zeuden, 16 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 10 doan lagata.[13]
Etxebizitza multzoa
Etxe mota
Jabetza egoera
Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (150).[13]
Eraikuntza garaia
Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (191). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (190 etxebizitzatan). 260 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 225 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 178tan bi edo gehiago.[13]
Gela kopurua
Berogailu mota
Aparkalekua eta ibilgailuak
Taula osoa: etxebizitzak, 2023 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Enplegua
2023 urtean 15-64 urteko 581 biztanleetatik 426 aktibo ziren (% 73,3), horietako 372 lanean (% 64,0) eta 55 langabezian (aktiboen % 12,9).
Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).
Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera
Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 12,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.
154 ez-aktibotik 37 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 24,0), 32 erretiraturik zeuden (% 20,8) eta 85 bestelako ez-aktibo ziren (% 55,2).
Ez-aktiboak
Lanbide-kategoria[oh 4]
Udalerrian 427 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 372 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]
Diru sarrerak
2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.840 eurokoa zen.
Departamenduarekiko konparaketa xehea |
|---|
|
Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua) Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua) Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua) INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga). Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 70,6, ez-soldatapekoen errenta % 4,9, langabezia-sariak % 2,5. |
Ekonomia jarduerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2007an zeuden 56 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[14]
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 zurgina, 2 iturginak, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak eta 1 higiezinen agentzia.[15]
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 2 harategiak, 1 liburu denda zen eta 1 lore-denda zen.[16]
2000. urtean Saint-Martory udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 249 hektarea erabiltzen.[17]
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Estazioko erregistroak 2002ko maiatzaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
- ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 2,6 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
- ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
- ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
- ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Ingelesez) Keay, S. J.; Mathisen, R. W.; Sivan, H. S.. (2012-02-14). «Calagorris: a Pleiades name resource» Pleiades: a gazetteer of past places (kontsulta data: 2021-05-29).
- ↑ (Frantsesez) Dupré, Nicole. (1998). «Les Calagurris de Gaule et D’Hispanie» Kalakorikos. , 19-28 or. http://dialnet.unirioja.es/descarga/articulo/192167.pdf.
- 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501 doi:..
- ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116 doi:..
- ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
- ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
- 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Palaminy », fiche climatologique. .
- 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
- ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
- ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
- ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
- 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
- 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
- ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
- ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
- ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
- ↑ Exploitations agricoles
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Frantsesez)Résumé statistique[Betiko hautsitako esteka] INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
- (Frantsesez)Évolution et structure de la population[Betiko hautsitako esteka] INSEEren udalerriko datuen fitxa.
- (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.

