Edukira joan

Vittel

Vittel
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Ekialde Handia
Departamendua Vosgeak
Izen ofizialaVittel
Posta kodea88800
Geografia
Koordenatuak48°12′06″N 5°56′58″E / 48.2017°N 5.9494°E / 48.2017; 5.9494
Mapa
Azalera24,13 km²
Altitudea335 m, 322 m, 457 m eta 369 m
MugakideakThey-sous-Montfort, Contrexéville, Haréville, Lignéville, Norroy, Parey-sous-Montfort, Saint-Remimont, Thuillières eta Valleroy-le-Sec
Demografia
Biztanleria4.780 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 2.603 (%54,6) (%45,4) 2.164 alt_right
Dentsitatea198 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakBadenweiler
ville-vittel.fr

Vittel Frantziako udalerria da, Vosgeak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. Azken erroldaren arabera 4.780 biztanle zituen 24,1 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: They-sous-Montfort, Contrexéville, Haréville, Lignéville, Norroy, Parey-sous-Montfort, Saint-Remimont, Thuillières eta Valleroy-le-Sec.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
VittelVittel
Població amb 234 habitants (2000)Norroy (2,7 km)
Població amb 531 habitants (2000)Haréville (3,7 km)
Població amb 295 habitants (2000)Lignéville (3,8 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak mendiko klima du[1]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Lorena, Langres goi-lautada eta Morvaneko klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: negu gogorra (1,5 °C); haize moderatuak; laino maiz udazkenean eta neguan)[2].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 9,5 °C-koa da, 16,8 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 979 mm-koa da, urtarrilean 13,2 euri-egun eta uztailean 9,4 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Lignéville udalerrian dago, 4,6 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 10,3 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 856,3 mm-koa delarik[3]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 38,7 °C-koa da, 2019ko uztailaren 25an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -17,5 °C-koa da, 2009ko abenduaren 20an lortua[oh 1][3].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 9,6 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (18,6 °C) eta hotzena urtarrila (1,4 °C). Urteko prezipitazioa 959 mm-koa da; hilabeterik euritsuena abendua da (103 mm) eta lehorrena apirila (61 mm).[4]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,28 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (8,7 °C) baino 1,7 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2014, 2020, 2022, 2023 eta 2024. Urterik beroena 2023 izan zen (11,1 °C) eta hotzena 1963 (7,7 °C).[4]

    Datu klimatikoak (Vittel)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 1.4 2.1 5.4 8.8 13.0 16.6 18.6 18.0 13.6 9.7 5.2 2.4 9.6
Pilatutako prezipitazioa (mm) 89 75 72 61 81 68 71 74 75 94 95 103 959
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (8,7 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,7+0,3+0,9+1,1+1,1+1,5+1,3+1,3−0,2+0,1+0,8+0,9
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (8,7 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[5]

BiztanleriaUrtea10002000300040005000600070001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 2.164 gizon, 2.603 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.58
0.69
 
90-94
 
2.92
3.23
 
85-89
 
4.46
4.62
 
80-84
 
5.88
3.93
 
75-79
 
4.30
5.08
 
70-74
 
9.91
10.81
 
65-69
 
8.91
7.99
 
60-64
 
9.83
6.84
 
55-59
 
5.30
9.29
 
50-54
 
7.38
7.72
 
45-49
 
8.03
6.65
 
40-44
 
6.57
3.14
 
35-39
 
3.46
3.88
 
30-34
 
3.38
4.76
 
25-29
 
2.23
4.90
 
20-24
 
2.65
3.97
 
15-19
 
4.88
6.15
 
10-14
 
4.19
3.37
 
5-9
 
2.84
2.96
 
0-4
 
2.31
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[6].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Vittel udalerrian 4.653 biztanle zeuden eta 2.625 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,77 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 49,8), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[8]

4.653biztanle
2.625elkarbizitza-unitate
1,77lagun elkarbizitza-unitateko
1.302familia
Udalerria
% 14
% 27
% 9
% 50
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 1.302 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (715). Guraso bakarreko 224 familietatik 175etan ama zen guraso bakarra. 825 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 250k seme-alaba bakarra zuten etxean, 175k bi, eta 53k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 363 bikoteetatik 51tan (% 14,0) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[8]

715
363
224
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean825
Seme-alaba bat250
Bi seme-alaba175
Hiru seme-alaba47
Lau edo gehiago6

15 urte edo gehiago zituzten 4.293 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 15,6 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 43,0. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 62,8). 80 urte edo gehiagoko 505 biztanleetatik 431 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 74 kolektibitateren batean.[8]

Bakarrik bizi da
15-24% 16
25-39% 28
40-54% 23
55-64% 33
65-79% 35
80 +% 43
Bikotean bizi da
15-24% 12
25-39% 54
40-54% 63
55-64% 60
65-79% 61
80 +% 38

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 40,4 ezkonduta zegoen, eta beste % 13,0 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 7,7 izatezko bikotean eta % 5,3 PACS bidez lotuta). % 25,7 ezkongabeak ziren, % 10,9 alargunak eta % 9,9 dibortziatuak.[8]

Ezkonduta% 40,4
Ezkongabea% 25,7
Alarguna% 10,9
Dibortziatuta% 9,9
Izatezko bikotean% 7,7
PACS bidez lotuta% 5,3

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 43,2), enplegatuak (% 17,2), erdi-mailako lanbideak (% 12,2), eskulangileak (% 11,5). Talde nagusia (erretiratuak, % 43,2) Vosgeak departamenduko batez bestekoaren (% 36,8) gainetik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,4).[8]

Udalerria
% 12
% 17
% 11
% 43
Vosgeak
% 14
% 15
% 18
% 37
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 3.531 etxebizitza zeuden. Horietatik 2.630 egoitza nagusi ziren, 503 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 399 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (1.830), etxeak baino gehiago (1.690). Egoitza nagusietatik 1.587 beren jabearen bizilekuak ziren, 993 alokairuan zeuden, 317 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 49 doan lagata.[9]

3.531etxebizitza
2.630egoitza nagusi
1.690etxe
1.830apartamentu

Etxebizitza multzoa

2.630
503
399
Egoitza nagusia (2.630)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (503)Hutsik (399)

Etxe mota

1.690
1.830
Etxea (1.690)Apartamentua (1.830)

Jabetza egoera

1.587
993
317
Jabeak (1.587)Alokairuan (993)HLM (317)Doan lagata (49)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (894).[9]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik183
1919-1945299
1946-1970715
1971-1990894
1991-2005300
2006-2020194

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (1.134). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (1.456 etxebizitzatan). 1.644 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 1.467 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 791tan bi edo gehiago.[9]

Gela kopurua

1 gela75
2 gela255
3 gela534
4 gela631
5 gela edo gehiago1.134

Berogailu mota

1.456
588
382
Gas sarea (1.456)Fuel-olioa (192)Elektrizitatea (588)Gas botila (12)Bestelakoak (382)

Aparkalekua eta ibilgailuak

1.644aparkalekua
1.467ibilgailu 1
791ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 2.551 biztanleetatik 1.996 aktibo ziren (% 78,2), horietako 1.759 lanean (% 69,0) eta 237 langabezian (aktiboen % 11,9).

2.55115-64 urteko biztanle
% 78,2aktibo
% 69,0lanean
% 11,9langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 55,6
25-54 urte% 94,0
55-64 urte% 60,8
Gizonak% 78,5
Emakumeak% 78,0

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 25,9
BEPC, brebeta% 23,5
CAP-BEP% 12,8
Batxilergoa% 11,6
Goi-mailako +2% 6,6
Goi-mailako +3/4% 7,3
Goi-mailako +5% 8,3

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 11,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

555 ez-aktibotik 159 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 28,6), 245 erretiraturik zeuden (% 44,1) eta 151 bestelako ez-aktibo ziren (% 27,2).

Ez-aktiboak

% 29
% 44
% 27
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 12
% 11
% 24
% 32
% 20
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 3.205 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 1.759 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

3.205enplegu udalerrian
% 89,6soldatapeko
% 10,4ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.200 eurokoa zen, eta biztanleen % 12 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

27.200 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.320 €
% 12,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 15,8

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 392 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 11 janari enpresak ziren, 15 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 26 eraikuntza enpresak ziren, 102 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 36 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 12 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 24 finantziazio enpresak ziren, 23 higiezinen enpresak ziren, 46 zerbitzu enpresak ziren, 46 administrazio publikoko enpresak ziren eta 38 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[10]

2009an zeuden norbanakoentzako 93 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 8 banku bulegoak, 2 funerariak, 11 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 2 igeltseroak, 4 margolariak, 7 zurginak, 3 iturginak, 2 argiketariak, 4 eraikuntza enpresak, 14 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 4 aldi baterako lan enpresak, 19 jatetxeak, 3 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 1 apaindegia.[11]

2009an zeuden 60 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 9 okindegiak, 4 harategiak, 3 liburu dendak, 12 arropa dendak, 3 etxerako tresna dendak, 4 zapata-dendak, 5 elektrotresna dendak, 2 altzari dendak, 1 kirol-denda zen, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 2 drogeria, 2 lurrin-dendak, 3 bitxi-dendak eta 4 lore-dendak ziren.[12]

2000. urtean Vittel udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.099 hektarea erabiltzen.[13]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an tratamendu laburretarako ospitale 1 , iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 2 psikiatriko, 3 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.

2009an 2 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Vittel udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 439 ikaslekin.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 2001ko abenduaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 1,8 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  3. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Lignéville », fiche climatologique. .
  4. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  5. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  6. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  7. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  8. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  9. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  11. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  12. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  13. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]