Moncho Borrajo
| Biografía | |
|---|---|
| Nacemento | 24 de decembro de 1949 Baños de Molgas |
| Actividade | |
| Ocupación | dramaturgo, pintor, poeta, escritor, compositor |
| Xénero artístico | Dramaturxia |
Ramón Borrajo Domarco, nado en Baños de Molgas o 24 de decembro de 1949, é un humorista, dramaturgo e pintor galego, máis coñecido como Moncho Borrajo.
Traxectoria
[editar | editar a fonte]Ao entrar na adolescencia marcha cos seus pais, Ramón e Donigna, a Vigo, a estudar o bacharelato. Aos 14 anos comezou a escribir poemas, e con 16 marchou a Valencia para estudar Arquitectura. Alí destaca como debuxante, e abandona a carreira e pásase a estudar Arquitectura técnica e despois Belas Artes na escola San Carlos de Valencia. En 1970 gañou un premio de debuxo na universidade e participou nalgúns certames de debuxo como o que levaba o nome de Joan Miró. A partir dese momento realizou distintas exposicións de debuxo e pintura, ao longo de toda a súa traxectoria.[1]
A principios dos anos setenta realiza diversas actuacións como cantautor dentro do xénero da protesta política, interpretando temas en galego, castelán e valenciano. En 1972 recibiu o 2º premio nun concurso de canción universitaria.
En 1976 recibiu a medalla ao Mérito artístico concedida polo Ministerio de Información e Turismo. En Valencia fundou a biblioteca do Centro Galego e mais un grupo de baile tradicional na mesma entidade.
En 1985 deixou a música e subiu por primeira vez ós escenarios como humorista e dramaturgo, e acadou axiña fama como monologador, co que realizou diversas xiras por teatros de España. En 1991 volveu pintar e foi seleccionado para algunhas exposicións colectivas como a mostra BMW ou a Mostra Unión Fenosa. A partir do ano 2001, con Markitis, inicia unha serie de textos teatrais para diversos personaxes que nalgúns casos dirixe el mesmo (Markitis e Terapia a las seis, de 2004) e noutros unicamente escribe, como con Cariño, ¿mañana qué hacemos?, de 2006. Dentro dese proceso merca o teatro Amaya de Madrid, onde estrea as súas producións.
Ademais, ten traballado como actor de dobraxe nas versións españolas de Mira quen fala e Mira quen fala tamén e ten escrito artigos para o xornal Las Provincias. Tamén na prensa galego publicou artigos na serie «Anacos».
Actuou en Vigo diante de 65.000 espectadores, en Bilbao encheu durante máis d un mes un teatro de 2400 localidades.[2]
En 2006 decide xubilarse dos escenarios[3] coa obra Despedida y cierre, e con ela está de xira ata 2009. Nese ano, o 14 de febreiro deu a súa última actuación no Coliseum da Coruña[4]. Mais volveu aos escenarios
Obra
[editar | editar a fonte]Espectáculos
[editar | editar a fonte]
- Aguijón 79 (1978)
- Moncho gusto (1983)
- Borrajo perdido (1987)
- Caca y cola
- Apuntes para un cabaret
- Ni a tontas ni a locas (1993)
- Aquí no hay crisis (1993)
- En concierto sentido del humor (1995)
- Dihablemos (1997)
- El bufón del rey (1998)
- Loco (2000), co que superou os 50.000 espectadores[5].
- Markitis (2001)
- 30 años sin parar (2003)
- Terapia a las seis 2004)
- Cosas mías (2004)
- Este y yo (2005)
- España Cabaret (2005)
- Cariño, ¿mañana qué hacemos?, de 2006.
- Despedida y cierre (2006)
- La merienda (2008)
- 50+1 (2024)
- ¡Se acabó! (2025)
Actor
[editar | editar a fonte]- Hostal Royal Manzanares (1996)
- Muertos de risa (1999)
- Todos con la copla (2003)
Actor de dobraxe
[editar | editar a fonte]- Mickey (Bruce Willis) en Mira quién habla (1989)
- Mickey (Bruce Willis) en Mira quien habla también (1990)
Literatura en castelán
[editar | editar a fonte]- Moncho y yo Moncho y yo (1980). Fernando Torres Ed. ISBN 978-8473661300. 71 láminas con debuxos. Prólogo de José Luís Coll.
- Moncho y tú. El humor entre líneas. A tí... por eso que tu sabes (1986). Planeta. 100 páxs. ISBN 978-8432046636. Viñetas e textos humorísticos.
- ¡Pobres míos! (1987). Planeta. 100 páxs. ISBN 978-8432046834. Debuxos.
- Yo amo la ciudad (1995). Espasa Calpe. 100 páxs. ISBN 978-8423986194. Narrativa breve.
- Con amor y humor de Moncho Borrajo (1996). Edaf. 160 páxs. ISBN 978-8441401310. Aforismos.
- Pavana para una difunta (1998). Ed. Egales. 171 páxs. ISBN 84-923083-0-3. Novela.
- 365 ocurrencias con humor para la tolerancia (2001). Edaf. 176 páxs. ISBN 9788441409057. Aforismos con humor.
- ¡Corre, Gallego, Corre! Monchito Borrajo, Martín codax 6 bajo (2013). Nausicaa. 368 páxs. ISBN 978-8494087622. 1.ª parte das súas memorias.
- Nuevos cantos canarios (2019). Le Canarien ediciones. 149 páxs. ISBN 978-84-17522-38-4. Con prólogo de Elfidio Alonso fai un percorrido polos costumes e folclore canario.
- El crucero de la felicidad (2018). Jákara Editores. 232 páxs. ISBN 9788494943430. Novela.
- A María Mérida. Gotas de rocío (2022). Le Canarien ediciones. Poesía.[6] ISBN 978-84-18603-47-1.
Literatura en galego
[editar | editar a fonte]- Animaliños (1988). Vigo: Ir Indo. 133 páxs. ISBN 978-8476800102. Humor gráfico.
- Toño (1991). Vigo: Ir Indo. 132 páxs. ISBN 9788476800669. Narrativa.
- Meu querido padre Ramón (1997). Vigo: Ir Indo. 239 páxs. ISBN 978-8476802465. Narrativa.
- Fixen Camiños (2000). Culleredo: Espiral Maior. 60 páxs. ISBN 978-8489814974. Poesía.
- Gatos (2008). Vigo: Ir Indo. 147 páxs. ISBN 978-8476806319. Humor gráfico, continuación de Animaliños. Prólogo de Manuel Rivas.
- A lúa din que non chora (2026).
Premios e legado
[editar | editar a fonte]Hai unha estatua que o reproduce na praza do Humor da Coruña. É fillo predilecto de Baños de Molgas, e na antiga estación desta localidade hai unha biblioteca que naceu duns 5000 libros seus.
2026: Premio Fernando Arenas Quintela de literatura e ensaio por A lúa din que non chora.[7] Segundo o xurado: «O libro galardoado destaca pola súa estrutura orixinal que combina a poesía cunha breve introdución narrativa e ilustracións do propio autor, confirmando así o diálogo constante que Borrajo mantén entre a literatura e as artes visuais».[8]
Notas
[editar | editar a fonte]- ↑ "Moncho Borrajo -" (en castelán). Consultado o 2026-05-21.
- ↑ "Centre de Documentació Escènica". documentacionescenica.com. Consultado o 2026-05-21.
- ↑ "Moncho Borrajo di adeus a 36 anos de humor con 'Despedida y Cierre'". Arquivado dende o orixinal o 21 de outubro de 2007. Consultado o 22 de setembro de 2007.
- ↑ Borrajo se jubila en A Coruña tras despedirse durante 2 años, La Opinión de A Coruña, 16/10/08
- ↑ Moncho Borrajo consigue la Entrada de Plata por su espectáculo Loco, Terra.es, 25/1/09
- ↑ "Gotas de Rocío, de Moncho Borrajo (Le Canarien Ed. 2022)". Poémame - Revista abierta de poesía (en castelán). 2024-12-03. Consultado o 2026-05-21.
- ↑ "El ganador del premio Fernando Arenas Quintela: “No es un libro de Moncho Borrajo, es de Ramón Borrajo”". El Ideal Gallego (en castelán). 2026-04-22. Consultado o 2026-05-21.
- ↑ "El polifacético Moncho Borrajo conquista el 26.º Premio Literario Fernando Arenas Quintela". La Voz de Galicia (en castelán). 2026-04-22. Consultado o 2026-05-21.
Véxase tamén
[editar | editar a fonte]Ligazóns externas
[editar | editar a fonte]- Web oficialArquivado 30 de setembro de 2008 en Wayback Machine.
- Humoristas de Galicia
- Escritores de Galicia
- Escritores en lingua galega
- Escritores en lingua castelá
- Actores de Baños de Molgas
- Dramaturgos de Galicia
- Pintores de Galicia do século XX
- Poetas de Galicia
- Nados en Baños de Molgas
- Nados en 1949
- Poetas en lingua galega
- Dramaturgos do século XX
- Dramaturgos do século XXI