Aller au contenu

Washington

Si Wikipedia, tasanayt tilellit.
Washington
Drapeau du district de Columbia (fr) Sceau du district de Columbia (fr)
Drapeau du district de Columbia (fr) Suqel Sceau du district de Columbia (fr) Suqel


Adrim«Justitia Omnibus» (3 Ɣuct 1871)
Symbole officiel (fr) SuqelGrive des bois (fr) Suqel d Capitalsaurus (mul) Suqel
Surnom (fr) SuqelChocolate City
Yettusemma ɣefǦurǧ Wacinton d Christophe Colomb (fr) Suqel
Ansa
Map
 38°53′42″N 77°02′12″W / 38.895°N 77.0367°W / 38.895; -77.0367Coordinates: 38°53′42″N 77°02′12″W / 38.895°N 77.0367°W / 38.895; -77.0367
Awanek anayanIwunak Yeddukklen n Temrikt
District fédéral (fr) SuqelDistrict de Columbia (fr) Suqel
Tamanaɣt n
Iwunak Yeddukklen n Temrikt (1790–)
District de Columbia (fr) Suqel
Union (fr) Suqel (1861–1865)
Imezdaɣ
Teɣṛed689 545 (2020)
• Taneẓẓi n tɣerfa3 895,73 imezdaɣen/km²
Azedduɣ288 307 (2020)
Tarakalt
Situé dans l'entité territoriale statistique (fr) SuqelRégion métropolitaine de Washington (fr) Suqel
Amur segÉtats-Unis contigus (fr) Suqel, Mid-Atlantic (fr) Suqel d Arlington–Alexandria–Reston metropolitan division (en) Suqel
Tajumma177 km²
• Aman10,67 %
Tezga-d ɣef yiriPotomac (fr) Suqel, Anacostia (fr) Suqel d Rock Creek (fr) Suqel
Teflel72 m
Isek yeflalenPoint Reno (en) Suqel (409 pieds)
Tilisa yakked
Asefk amazray
Asnulfu16 Yulyu 1790
Adyan asaru
couvre-feu (fr) Suqel (6 Yennayer 2021)
public emergency (en) Suqel
Tuddsa tasertayt
• Maire du district de Columbia (fr) SuqelMuriel Bowser (fr) Suqel (2 Yennayer 2015)
Amekzay uglim
Angal azarar20001, 20002, 20003, 20004, 20005, 20006, 20007, 20008, 20009, 20010, 20011, 20012, 20013, 20015, 20016, 20017, 20018, 20019, 20020, 20022, 20024, 20026, 20027, 20029, 20030, 20032, 20033, 20035, 20036, 20037, 20038, 20039, 20040, 20041, 20042, 20043, 20044, 20045, 20047, 20049, 20050, 20052, 20053, 20055, 20056, 20057, 20058, 20059, 20060, 20061, 20062, 20063, 20064, 20065, 20066, 20067, 20068, 20069, 20070, 20071, 20073, 20074, 20075, 20076, 20077, 20078, 20080, 20081, 20082, 20090, 20091, 20201, 20202, 20203, 20204, 20206, 20207, 20208, 20210, 20211, 20212, 20213, 20214, 20215, 20216, 20217, 20218, 20219, 20220, 20221, 20222, 20223, 20224, 20226, 20227, 20228, 20229, 20230, 20232, 20233, 20235, 20237, 20238, 20239, 20240, 20241, 20242, 20244, 20245, 20250, 20251, 20252, 20254, 20260, 20261, 20262, 20265, 20266, 20268, 20270, 20277, 20289, 20299, 20301, 20303, 20306, 20310, 20314, 20317, 20318, 20319, 20330, 20340, 20350, 20355, 20370, 20372, 20375, 20380, 20389, 20390, 20392, 20393, 20394, 20395, 20401, 20402, 20403, 20404, 20405, 20406, 20407, 20408, 20410, 20411, 20412, 20413, 20414, 20415, 20416, 20417, 20418, 20419, 20420, 20421, 20422, 20423, 20424, 20425, 20426, 20427, 20428, 20429, 20431, 20433, 20434, 20435, 20436, 20437, 20439, 20440, 20441, 20442, 20444, 20447, 20451, 20453, 20456, 20460, 20463, 20468, 20469, 20470, 20472, 20500, 20501, 20502, 20503, 20504, 20505, 20506, 20507, 20508, 20509, 20510, 20511, 20515, 20520, 20521, 20522, 20523, 20524, 20525, 20526, 20527, 20528, 20529, 20530, 20531, 20533, 20534, 20535, 20536, 20537, 20538, 20539, 20540, 20541, 20542, 20543, 20544, 20546, 20547, 20548, 20549, 20551, 20552, 20553, 20554, 20555, 20557, 20559, 20560, 20565, 20566, 20570, 20571, 20572, 20573, 20575, 20576, 20577, 20578, 20579, 20580, 20581, 20585, 20586, 20590, 20591, 20593, 20594, 20597, 20599, 56901, 56902, 56904, 56908, 56915, 56920, 56933, 56935, 56944, 56945, 56950, 56963, 56964, 56965, 56966, 56967, 56968, 56969, 56970, 56971, 56972, 56973, 56980, 56981, 56982, 56983, 56984, 56985, 56998 d 56999
Domaine internet (fr) Suqel.washington.dc.us (en) Suqel
Plan de numérotation (fr) Suqel202
Code Insee d'un département (fr) Suqel11001
Identifiant Geographic Names Information System (fr) Suqel2390665
Nniḍen

Tansa n webdc.gov

Washington, D.C d tamanaɣt n Yiwunak Yedduklen. Isem-ines ameqqran d Washington, District of Columbia. Deg Washington yella Axxam Amellal, izdeɣ deg-s aselway n Yiwunak Yedduklen.

Tamdint i qqaren-as Washington ansi aselway amezwaru n Yiwunal Yedduklen, George Washington.

Ɣas akken New York d tamdint tameqqrant n tdamsa d tnezzut, Washington tettwassen ladɣa s wazal-is asertan, aserdasan d udiplumasi.

Deg-s i ttwaɣtasen waṭas n tsertiyin i yeɛnan Marikan, yerna kra n tɣawsiwin i d-yettawin abeddel deg umaḍal.

Tamdint-a d yiwet seg temdinin i d-yettwasbedden s uɣawas usrid, i wakken ad tili d ul n udabu n tagduda tamaynut i d-yennulfan seld ṭṭrad n timunent n Marikan.

Maca Washington ur telli ara d tamdint n tsertit kan. D tamdint yesɛan amezruy n yigduden inaṣliyen, n umennuɣ ɣef yizerfan n umdan, n tẓuri d tusna.

1. Tarakalt d ugama

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]
Wasgington D.C


Washington tezga deg usamar n Marikan, gar Maryland d Virginia, ɣef yiri n wasif Potomac.

Amkan-a yettwafren acku yezga gar temnaḍin n ugafa d tid n unẓul n Marikan, deg tallit ideg llan imennuɣen ɣef wanda ara tili temdint tagejdant n uwanek afidirali.

Deg trakalt n Washington llan sin yisaffen igejdanen: Potomac d Anacostia. Isaffen-a sɛan azal deg tudert n yigduden inaṣliyen, deg tnezzut, deg usiweḍ d usnerni n temdint.

Tamdint tesɛa agaman n temnaḍt yettwasemman s unezwu n amennuḍan anaddaw ubzig(climat subtropical humide). Anebdu yezmer ad yili d aḥemmu s waṭas n tizegzewt d waḍu, ma deg tegrest, llan wussan isemmaḍen, tikwal ula d adfel.

Tamdint tettwassen daɣen s yisekla-is, igran izegzawen d tefsut ideg d-ttfeǧǧiǧent tjeǧǧigin n "cherry blossoms".

3. Igduden inasliyen uqbel tallit n Yirupiyen

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

Uqbel ad d-awḍen Yirupiyen, temnaḍt n Washington tella d akal n yigduden inaṣliyen n Marikan.

Gar yigduden-a llan Nacotchtank, i yezdɣen deg temnaḍin n wasif Anacostia, akked yigduden nniḍen yeqqnen ɣer tutlayin n twacult Algonquian.

Igduden-a ttidiren s tfellaḥt, aṣeyyed n yiselman, ugmar d tnezzut. Isaffen sɛan azal ameqqran deg tudert-nsen, acku d iberdan n usiweḍ, d iɣbula n waman d tmurt n uselḥu n tnezzut.

Asiweḍ n Yirupiyen deg lqern wis 17 yewwi-d ibeddilen imeqqranen: lehlakat timaynutin, imennuɣen, aɣelluy n yimezdaɣ inaṣliyen d ubeddel n udabu ɣef wakal.

Amezruy n Washington ur yebdi ara deg 1790. Yella yakan ugdud d yidlis deg temnaḍt-a s waṭas n yiseggasen uqbel asbeddi n temdint tafederalit.

4. Asnulfu n Washington (1790–1800)

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]
Aɣawas n Washington D.C sɣur "l'Enfant".


Seld timunent n Marikan deg 1776, awanek amaynut yella yeḥwaǧ tamdint tagejdant ara yezdin meṛṛa iwunak.

Deg tallit-a, aṭas n yimasayen n ugafa d unẓul mgaraden ɣef umkan ara yettwafren.

Deg 16 Yulyu 1790, Congress yefka-d azaraf i usbeddi n temnaḍt tafederalit tafrart, d tin ara yesɛun tawuri n temdint tagejdant n Marikan.

Asefran-a yella d tifrat tasertant gar yimasayen n ugafa d wid n unẓul, i yemgaraden deg tsertit tadamsant d uklan.

Amezwaru n Marikan, George Washington, yefren amkan n temdint tamaynut ɣef yiri n Potomac.

Deg 1791, yefka tawuri n usɣawas n temdint i umsenfar afransis Pierre Charles L'Enfant.

Aɣawas n L'Enfant

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

L'Enfant yebɣa ad yesnulfu tamdint i yettbanen d azamul n tagduda.

Yessumer-d iberdan iwesɛanen, izenqan yettemlilin, urtiyen izegzawen d yimukan imeqqranen i yixxamen n udabu.

Aɣawas-is yessemlal gar:

  • Izenqan yetteddun s talɣa tusridt.
  • Ibardayen iwesɛanen i yettemlilin s talɣa tanamurt.
  • Imukan imeqqranen n tsertit d udabu.
  • Idigan n ugdud d wurtiyen n tẓuri.

Deg 1792, Andrew Ellicott yessegzem yerna yesseɣti kra n yiḥricen n uɣawas-a.

Washington tebda ad tettwabna s uɣawas ara tt-yerren d tamdint yemgaraden ɣef temdinin n tnezzut i yellan yakan deg Marikan.

5. Washington deg lqern wis 19

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]
Washington D.C deg lqern 19.


Deg 1800, adabu afederal amarikani yeǧǧa Philadelphia, yerra Washington d amḍiq agejdan n tsertit n Marikan.

Deg tazwara, tamdint tella d tameẓẓyant. Ixxamen n udabu mazal-iten deg lebni, izenqan ur ttwasbeddlen ara meṛṛa, yerna aṭas n yimḍiqen llan d igran d ugama.

Deg 1814, deg ṭṭrad gar Marikan d Teglizit, iserdasen n Teglizit kecmen ɣer Washington, sserɣen kra n yixxamen n udabu, gar-asen Capitol d White House.

Seld aneḍru-a, tamdint tettwabna tikkelt nniḍen.

Washington d taluft n waklan

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

D yiwet seg tɣawsiwin i ilaq ad d-nemmeslay deg umezruy n Washington.

Deg lqern wis 19, taluft iccuden ɣer waklan tella d aḥric seg tmetti n temdint. Llan yiklan yettwasemɣaren i ixeddmen deg yixxamen, deg yigran d waṭas n umahil n lebni.

Deg 16 Yebrir 1862, yettwaseḥbes unagraw n taklit deg District of Columbia, s uzref i yezmel umenzu Abraham Lincoln, uqbel alɣu n usufeɣ n waklan seg taklit i d-yessufeɣ deg 1 Yennayer 1863.

Tamdint teqqim d amḍiq ameqqran n umennuɣ ɣef tilelli d yizerfan n yimezdaɣ iberkanen.

6. Ṭṭrad agensan n Marikan (1861–1865)

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]
Yiwen seg wallalen n ṭṭṛad agensan amarikani n 1865.


Deg 1861, mi yebda ṭṭrad agensan n Marikan, Washington tuɣal d amḍiq aserdasi ameqqran.

Tamdint tezga qrib ɣer temnaḍin n ṭṭrad. Iserdasen n ugafa bnan tɣessa taserdasit i umesten n temdint, Iserdasen n Ugafa bnan igudar, sbedden tiɣessiwin n usiweḍ n yiferdisen iserdasen, yerna sɣawsen imukan n uḥraz n temdint.

Washington tesɛa daɣen tawuri tameqqrant deg uselḥu n yimeḥbas, yimejjayen d yimejruḥen n ṭṭrad.

Deg 14 Yebrir 1865, Abraham Lincoln yettwanɣa deg Ford's Theatre. Yemmut ass i d-yeḍfaren, deg 15 Yebrir.

Tamettant-is tesseḥzen aṭas n yimdanen deg Marikan, yerna Washington tuɣal d amkan n tkatut(n usmekti) tameqqrant n tallit-a.

7. Washington deg lqern wis 20

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]
Washington D.C deg 1961.


Deg lqern wis 20, Washington tettnerni s waṭas.

Tamdint tettbeddil seg yiwen n umḍiq n udabu ɣer tamdint tameqqrant n yimezdaɣ, uselmed, tẓuri d tdiplumasit.

Deg 1902, aɣawas McMillan yewwi-d ibeddilen imeqqranen deg usɣawas n temdint. Yebɣa ad d-yerr azal n uɣawas amezwaru n L'Enfant, ladɣa s lebni n urtiyen izegzawen d tmeẓra tameqqrant gar Capitol d yimukan n tmekti.

Deg sin ṭṭradat imaḍlanen, tawuri n udabu afederal tettnerni s waṭas. Aṭas n yimezdaɣ i d-yusan ɣer Washington i wakken ad xedmen deg tesdawiyin, tadbelt, tiɣessiwin tiserdasin d tɣawsiwin n uselḥu.

Washington d umennuɣ ɣef yizerfan n umdan

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]
Tikli ɣef izerfan n yiberkanen deg Washington D.C


Deg 28 Ɣuct 1963, aṭas n yimdanen mlalen-d deg Washington deg "March on Washington for Jobs and Freedom", i yesɛan azal ameqqran deg umezruy n umennuɣ ɣef yizerfan n yimezdaɣ iberkanen.

Deg uneḍru-a, Martin Luther King Jr. yefka-d tinawt-is yettwassnen I Have a Dream(Sɛiɣ Targit).

Taneḍruyt-a tuɣal d yiwet seg tneḍruyin tigejdanin n umezruy n yizerfan inmettiyen deg Marikan.

Washington tella d tamdint n tsertit, maca daɣen d tamdint anda i d-ttemlilin yimdanen i wakken ad sutren abeddel, tilelli, taɛdalt d yizerfan.

8. Tadbelt d tsertit n Washington

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

Washington, D.C. mačči d awanak am wiyaḍ n Marikan. D distrikta tafederalit i d-yettwasbedden s wudem ameẓlay i wakken ad tili d tamdint tagejdant n Marikan.

Tamsalt-a tesɛa anamek: Washington ur teṭṭafar ara Maryland neɣ Virginia, maca tesɛa anagraw n tdabert ɣef wudem i d-yettwasbedden deg tsertit tafederalit.

Deg 1973, Home Rule Act yefka i yimezdaɣ n Washington tazmert ad fernen amḍebber n temdint n temdint d tseqqamut tadigant.

Maca Congress afederal mazal yesɛa kra n tezmert ɣef tɣawsiwin n distrikta.

Tamsalt-a tettawi-d amennuɣ asertan: imezdaɣ n Washington sɛan yiwen n umeslay deg tsertit tamarikanit, maca ur sɛin ara sin yimsenqaden deg Senate, yerna ur sɛin ara amḍebber s uzref n usuffeɣ n ṣṣut deg House of Representatives.

Ixxamen n udabu igejdanen

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]
Axxam Amellal.

White House — Axxam Amellal

D amkan n tnezduɣt d umahil n umenzu n Marikan. Yekcem deg umezruy n temdint seg 1800.


Capitol/Imni afidirali n Marikan.

Axxam n Congress/Imni afidirali n Maikan, ideg ttemlilin House of Representatives d Senate. Deg-s i ttwasbedden isuḍaf izerfanen ifederalen.



Taɣdemt tunnigt n Marikan.

U.S. Supreme Court Rulings/ Taɣdemt Tunnigt n Marikan

D taɣdemt tafellayt n Marikan, i yesɛan tawuri tagejdant deg usegzi n Ddestur d yizerfan.



9. Tadamsa n Washington

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

Tadamsa n Washington temgarad ɣef tin n New York.

Deg New York, tadamsa tettban-d deg tnezzut, Wall Street d taggazt n idrimen. Deg Washington, anagaraw n udabu afederal d yiwen seg yiferdisen igejdanen n tdamsa.

Aṭas n yimezdaɣ xeddmen deg:

  • Tadbelt tafederalit d tidbelt tadigant.
  • Tiɣessiwin n tɣellist d teserdast.
  • Tidukliwin tigraɣlanin d tseqqamin n tdiplumasit.
  • Tasdawit d unadi ussnan.
  • Asuddes n tneḍruyin, asiweḍ d yimeẓla n tmerrit.

Washington d amkan n waṭas n tsquma tigraɣlanin, gar-asent World Bank d International Monetary Fund (IMF), ayen i tt-yerran d yiwet seg temdinin tigejdanin n tdamsa tamaḍlant.

10. Idles, tutlayin d tmetti

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]
Asebdad. n Abraham Lincoln deg Washington DC.


Washington tesɛa tadelsa temgaraden ɣef tid n temdinin nniḍen.

Deg-s llan yimezdaɣ seg waṭas n tmura, d waṭas n tdukliwin n yimezdaɣ iberkanen i yesɛan azal ameqqran deg umezruy-is.

Deg lqern wis 20, Washington tella d amkan n uẓawan n jazz, n tẓuri d tsekla. Amnuyar ameqqran n jazz Duke Ellington yulal deg Washington deg 1899.

Tamdint tesɛa daɣen yiwen n uɣanib n uẓawan i d-yennulfan deg-s, i yettwassnen s yisem n go-go, yeqqnen ɣer aẓawan funk, yettwassnen s unya n ṭṭebul d useqdec n yifecka n uẓawan s umata.

Deg tudert n yal ass, tella tnezzut n yimukan n učči, isensayen idelsanen, timkerḍiwin, izenqan n temdint d waṭas n yimukan anda i d-ttemlilin yimezdaɣ.

11. Imḍiqen d yizumal yettwassnen n Washington

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

Amedruz n Washington

Amedruz n Washington

D azamul ɣezzifen s talɣa n obilisk, i yettwabnan i tmekti n George Washington. Tattayt-is tezga ɣer 169 m.

Amedruz n Washington (Washington Monument) d yiwen seg yizumal imeqqranen n temdint n Washington, D.C., tamdint tagejdant n Yiwunak Yedduklen n Marikan. Yezga deg National Mall, yerna yettwabna i tmekti n George Washington, aselway amezwaru n Marikan. Yesɛa talɣa n ubilisk (obélisque), yettwabna s udɣaɣ amellal, ma d tattayt-is tewwḍ ɣer azal n 169 n yimitren.

Lebni-is yebda deg 1848, maca yeḥbes aṭas n yiseggasen s sebba n lexṣaṣ n yidrimen d ṭṭrad agensan n Marikan. Yemmed deg 1884, yettweldi i ugdud deg 1888. Deg tallit-nni, yella d lebni ɣezzifen akk deg umaḍal. Ass-a, Amedruz n Washington d azamul n timunent d tdukli n Marikan, yerna d yiwen seg yimukan yettwaṛzanen aṭas deg temdint.



Tasmikt n Lincoln

Tasmikt n Lincoln.

D axxam n tmekti n Abraham Lincoln. Yettwabna s uɣanib yeqqnen ɣer lebni n Yigrigiyen iqburen, s teɣmart d usebdad n Lincoln deg ul-is.

Tasmikt n Lincoln d asebdad n tmekti yezgan deg Washington, D.C., i yettwabnan i wakken ad yeḥrez amekti n Abraham Lincoln, aselway wis 16 n Marikan. Yezga deg tama n umalu n National Mall, yerna yettwassen s lebni-is ameqqran yesɛan tigejda d tɣessa taklasikit.

Deg daxel n Tesmikt n Lincoln yella usebdad ameqqran n Lincoln i yettɣiman, yerna ɣef iɣmaren-is llan tira i d-yemmalen kra seg wawalen-is yettwassnen. Asebdad-a yeldi deg 1922, yuɣal d yiwen seg yizumal igejdanen n Marikan, acku yeqqen ɣer timunent, tilelli d yizerfan n umdan. D amkan i yesɛan azal ameqqran deg umezruy, ladɣa deg umennuɣ ɣef yizerfan n yimdanen.



Jefferson Memorial

Tasmikt n Jefferson.

D amkan n tmekti n Thomas Jefferson, yiwen seg yimezwar n timunent n Marikan. Lebni-is yettban-d yesɛa aɣanib aklasiki i yettemcabin ɣer Pantheon n Ruma taqburt.



Smithsonian National Museum of naturel History

Asalay n Smithsonian.

Asalay Aɣelnaw n Umezruy n Ugama d yiwen seg yisalayen imeqqranen n Washington, D.C. Deg-s ttwasenkanen yiɣersiwen, iɣessan n dinuzuren, idɣaɣen d yiferdisen nniḍen n ugama, i d-yeskanayen amezruy n wakal d umhaz n tudert.

Smithsonian — tuddsa tameqqrant n tusna

[ẓreg | ẓreg aɣbalu]

Deg 1846, yettwasebded Smithsonian Institution, i d-yuɣalen d yiwet seg tuddsiwin timeqqranin n unadi d uselmed deg umaḍal.

Tuddsa-a tesɛa timkerḍiwin d yimukan n uselmed ɣef umezruy, tussna, tiknulujit, taẓuri d tadelsa

Imezdaɣ n Washington D.C
Aseggas Imezdaɣ
18008 144
181015 471
182023 336
183030 261
184033 745
185051 687
186075 080
1870131 700
1880177 624
1890230 392
1900278 718
Aseggas Imezdaɣ
1910331 069
1920437 571
1930486 869
1940663 091
1950802 178
1960763 956
1970756 510
1980638 333
1990606 900
2000572 059
2005582 049
2010601 723