û

Herwiha binêre: u, ü, U, Û, û Ü

Kurmancî

Bilêvkirin

(Tîp) IPA^(kilîd): /ˈuː/
Deng (Qoser): guhdar bike(file)
Deng (Bidlîs): guhdar bike(file)
(Girêdek) IPA^(kilîd): /uː/
(Girêdek) IPA^(kilîd): /ʉː/(Efrîn)

Tîp

û (girek Û)

Bîst û şeşem tîpa alfabeya kurdî, dengdêrek dirêj û hevdengî ئوو (û) (li destpêka peyvê) û وو (û) ya kurdî-erebî ye.

Bi alfabeyên din

kurdî-erebî: وو
kurdî-krîlî: у

Têkildar

Tîpên alfabeyên kurdî

Tîpên gir (girek): A B C Ç D E Ê F G H I Î J K L M N O P Q R S Ş T U Û V W X Y Z – Ḧ Ẍ '
Tîpên hûr (hûrek): a b c ç d e ê f g h i î j k l m n o p q r s ş t u û v w x y z – ḧ ẍ '
- Tîpên dengdêr: a e ê i î o u û
- Tîpên bêdeng: b c ç d f g h j k l m n p q r s ş t v w x y z
Tîpên kirmaşanî: girek: Ł Ň Ř Ü hûrek: ł (ll, ڵ) ň (ng) ř (rr, ڕ) ü (ۊ)
Tipên soranî: ا ب پ ت ج چ ح خ د ر ڕ ز ژ س ش ع غ ف ڤ ق ک گ ل ڵ م ن ‎ھ ە و ۆ ی ێ Hejmar: ٠ ١ ٢ ٣ ٤ ٥ ٦ ٧ ٨ ٩

Unicode

Unicode	Koda HTMLê	Tex
U+00FB	`û` an `û` an jî `û`	`\^{u}`

Girêdek

û

Peyvikek e bo girêdana du yan çend tiştên mîna hev yan yên beşdarî heman tiştî.
Ez û ew hatin. (Hem ez hatim hem jî ew hat(in). Ez hatim, herwiha ew jî hat(in).)
Peyvek ji bo gotina du tiştên hevdij.
Ez hatim, û ew çû.

Etîmolojî

Bi wateya "herwiha" ji proto-hindûewropî * eti, proto-îranî *et, hevreha avestayî et (lê; û), pehlewî ud, u-, farisî و (u, we), rusî и (i), latînî et, fransî et, spanî y...

Bide ber

Nîşeyên karanê

Di girêyên du-peyvî de peyva ku di zimanên din de paşê tê di zimanên kurdî de pêşiyê tê. Bide ber farisî (be can o dil) û kurdî bi dil û can û keç û kurr, qîz û law, şev û roj...

Bi zaravayên din

Soranî: و (û), وە (we)
Kurdiya başûrî: وە (we), و (û)
Zazakî: û, ew

Werger

Tercimeyên bi zimanên din

Abxazî: -и (-i), -гьы (-g̍ə)
Adîgeyî: ыкӏи (əkʼi)
Afrîkansî: en (af)
Akadî: 𒅇 (u)
Albanî: dhe (sq)
Almaniya bilind a kevn: anti, enti
Almanî: und (de)
Altayiya başûrî: ло (lo)
Alutor: ту (tu)
Amazîxiya fasî: ⴻⴷ (ed)
Amharî: ና (na), እና (ʾəna)
Aragonî: y (an)
Aramî:
Siryaniya klasîk: ܘ- (wə-, wa-)

Aramiya babîlonî ya cihûyî: וְ־ (wə-)
Aromanî: shi
Asamî: আৰু (aru)
Astûrî: y (ast), ya (ast)
Avarî: ва (wa), -ги (-gi)
Azerî: və (az)
Baskî: eta (eu), ta (eu)
Başkîrî: һәм (häm), ла (la), лә (lä), менән (menän)
Belarusî: і (i), ды (dy)
Bengalî: ও (bn) (o), এবং (bn) (ebôṅ), আর (bn) (ar)
Bîkoliya naverast: asin
Bojpûrî: आ (ā)
Bretonî: ha (br), hag (br)
Bulgarî: и (bg) (i)
Burmayî: နဲ့ (my) (nai.)
Buryatî: ба (ba)
Conxayî: དང (dang)
Çeçenî: а (a), и (i), кхин а (qin a)
Çekî: a (cs)
Çerokî: ᎠᎴ (chr) (ale)
Çîçewayî: ndi, ndipo
Çîkasawî: micha', mikmat
Çînî:
Kantonî: 及 (kap⁶, gap⁶), 同 (tung⁴), 和 (wo⁴)

Dunganî: дэ (de)

Hakkayî: 摎 (lâu), 同 (thùng)

Mandarînî: 和 (zh) (hé), 與 / 与 (zh) (yǔ), 及 (zh) (jí), 以及 (zh) (yǐjí), 暨 (zh) (jì), 同 (zh) (tóng)

Minnanî: 佮 (zh-min-nan) (kap/kah), 和 (zh-min-nan) (hām), 以及 (zh-min-nan) (í-ki̍p), 與 / 与 (ú/í)

Wuyî: 搭
Çukçî: ынкъам (ynkʺam)
Çuvaşî: тата (tata)
Çûkî: me
Dalmatî: e
Danmarkî: og (da)
Divehî: އަދި (adi)
Dusuniya navendî: om
Elfdalî: og
Endonezyayî: dan (id)
Erebî: وَـ (ar) (wa-)
Erebiya misrî: و (we)

Erebiya hîcazî: و (u) (-w after a vowel, w- before a vowel)

Erebiya tunusî: و (u)
Ermenî: և (ew), ու (hy) (u)
Esperantoyî: kaj (eo)
Estonî: ja (et), ning (et)
Faliskanî: -cue
Farisiya kevn: -𐎨𐎠 (-c-a /⁠-cā⁠/), 𐎢𐎫𐎠 (u-t-a /⁠utā⁠/), 𐎠𐎫𐎹 (a-t-y /⁠atiy⁠/)
Farisiya navîn: 𐭥 (ʿ /⁠ud⁠/), 𐭠𐭥 (ʾʿ /⁠u⁠/), 𐭠𐭥𐭣 (ʾʿd /⁠ud⁠/)
Farisî: و (fa) (va, o)
Fenîkî: 𐤅 (w /⁠wu⁠/)
Ferî: og (fo)
Fînî: ja (fi), sekä (fi), ynnä (fi), -kä (fi)
Fransî: et (fr)
Friyolî: e
Frîsî: en (fy)
Gaelîka skotî: agus
Galîsî: e (gl)
Gotî: 𐌾𐌰𐌷 (jah), -𐌿𐌷 (-uh)
Gujaratî: અને (gu) (ane)
Gurcî: და (ka) (da)
Guwaranî: ha (gn)
Haîtî: ak
Hawayî: ame, a, a me
Hawsayî: dà
Hindî: और (hi) (aur), एवं (hi) (evam), व (hi) (va), तथा (hi) (tathā), ओ (hi) (o)
Hîlîgaynonî: kag
Hmongî: thiab
Holendî: en (nl)
Hunsrikî: un
Îbanî: enggau
Îbranî: וְ־ (he) (ve)
Kevn: וְ־ (he) (wə)
Îdoyî: e (io), ed (io)

Îlokanoyî: ken, ket
Îngilîziya kevn: and
Îngilîziya navîn: and
Îngilîzî: and (en)
Îngûşî: а (a)
Înterlîngua: e (ia), et (ia)
Îrlendî: agus (ga), is (ga)
Îtalî: e (it), ed (it)
Îzlendî: og (is)
Japonî: と (ja) (to), かつ (ja) (katsu), とか (ja) (toka), や (ja) (ya), そして (ja) (soshite), 及 (ja), 及び (ja) (および, oyobi)
Javayî: lan (jv), sarta (jv)
Kalalîsûtî: aamma
Kalmîkî: хойр (xoyr), болн (boln)
Kannadayî: ಹಾಗೂ (kn) (hāgū), ಮತ್ತು (kn) (mattu)
Kapampanganî: ampong, at
Kapverdî: y
Karelî: ga
Kaşûbî: ë (csb)
Katalanî: i (ca)
Kirgizî: жана (ky) (cana)
Kîngalî: සහ (saha)
Koreyî: 와 (ko) (wa), 과 (ko) (gwa), 그리고 (ko) (geurigo), 하고 (ko) (hago), 및 (ko) (mit), 이랑 (ko) (irang)
Kreyoliya antîlleyî: ak
Kreyoliya belizeyî: ahn
Ladînoyî: i, אי
Lakotayî: na
Latgalî: i
Latînî: et (la), ac (la), atque (la), -que (la)
Latviyayî: un (lv), ir (lv)
Lawsî: ແລະ (læ)
Lazî: do
Lîtwanî: ir (lt)
Lombardî: e
Lueyî: ᧞ (l̇ae), ᩓ, ᦂᧇ (k̇ab)
Lugandayî: ne, na, ate
Luksembûrgî: an (lb)
Mòçenoyî: ont
Makedonî: и (mk) (i)
Malagasî: sy (mg), ary (mg)
Malay:
Malezî: دان

Rûmî: dan (ms)
Malayalamî: ഉം (ml) (uṃ), കൂടാതെ (ml) (kūṭāte)
Maltayî: u (mt)
Mançûyî: ᡪᠠᡳ
Manksî: as
Maorî: me, a, me
Maranaoyî: ago
Maratî: आणि (mr) (āṇi), व (mr) (va)
Mayayiya yukatekî: yéetel
Mbya guaraniyî: ha'e
Mecarî: és (hu)
Megrelî: დო (do)
Misrî:

(ḥnꜥ),

(ḥr)
Mîrandî: i
Mongolî: ба (mn) (ba)
Nafaanrayî: a
Nahuatl:
Nahwatliya navendî: huan

Klasîk: ihuan
Navajoyî: dóó
Nawrûyî: me (na)
Nedersaksî:
Saksoniya jêrîn ya holendî: on

Almaniya jêrîn a almanî: on, un
Nepalî: र (ne) (ra)
Newarî: व (wa)
Nogayî: эм (ém)
Normandî: et
Norsiya kevn: ok
Norwecî:
Norweciya bokmålî: og (no)

Norweciya nînorskî: og
Ohloniya başûr: ara
Ojibweyî: dash, idash, gaye, ge, miinawaa
Okînawanî: とぅ (tu)
Oksîtanî: e (oc)
Oriyayî: ଆଉ (au)
Osetî: ӕмӕ (æmæ)
Osmanî: و (ve)
Oygurî: ۋە (ug) (we), بىلەن (ug) (bilen), ھەم (ug) (hem)
Ozbekî: va (uz)
Pangasînanî: tan
Peştûyî: او (ps) (aw)
Pite samî: ja
Polabî: ă, un
Polonî: i (pl), oraz (pl), tudzież (pl)
Portugalî: e (pt)
Proto-norsî: ᛅᚢᚴ
Prusiya kevn: be
Puncabî: ਅਤੇ (pa) (atē)
Şahmuxî: اتے (pnb) (atē)
Qazaxî: және (kk) (jäne), әрі (ärı), мен (kk) (men), пен (pen)
Qiptî:
Bohaîrî: ⲕⲁⲓ (kai), ⲕⲉ (ke), ⲛⲉⲙ (nem), ⲟⲩⲟϩ (ouoh)

Sahîdî: ⲕⲁⲓ (kai), ⲕⲉ (ke), ⲙⲛ (mn), ⲁⲩⲱ (auō)
Cornish:
Kornî: ha, hag
Marwarî: अर (ar), अनै (anai)
Romancî: e, ed
Romanî: thaj
Romanyayî: și (ro), iar (ro)
Rusî: и (ru) (i), да (ru) (da), а (ru) (a)
Rusînî: і (i)
Saksoniya kevn: anda, endi
Samiya akkalayî: я (ja)
Samiya bakurî: ja
Samiya başûr: jïh
Samiya înarî: já
Samiya lule: ja
Samiya skoltî: da
Samogîtî: ėr, ė
Sanskrîtî: च (sa) (ca)
Sardînî: e
Sebwanoyî: ug
Semaî: ru
Sicîlî: e (scn)
Sierra mîwokiya navendî: -l·i-
Sindhî: ۽ (sd) (aee’)
Sirboxirwatî:
Kirîlî: и

Latînî: i (sh)
Sîlhetî: ꠀꠞ (ar)
Skotî: an
Slaviya kevn:
Kirîlî: и (i)

Glagolîtîk: ⰹ (i)
Slaviya rojavayî ya kevn: и (i)
Slovakî: a (sk)
Slovenî: in (sl), ter, pa (sl)
Somalî: iyo (so)
Sorbî:
Sorbiya jêrîn: a

Sorbiya jorîn: a (hsb)
Spanî: y (es), e (es)
Sundanî: sarta, tur (su)
Swahîlî: na
Swêdî: och (sv)
Şanî: လႄႈ (lāae)
Şerpayî: དང (dang)
Tacikî: ва (tg) (va), -у (-u)
Tagalogî: at (tl), saka (tl)
Tamîlî: உம் (ta) (um)
Tayî: และ (th) (lɛ́), กับ (th) (gàp)
Telûgûyî: మరియు (te) (mariyu)
Temazîxtiya atlasa navendî: ⴷ (d)
Ter samî: da
Teterî: һәм (häm), вә (tt) (wä), белән (belän)
Tigrînî: ከኣ (käʾa)
Tirkî: ve (tr), ile (tr)
Tirkmenî: we (tk)
Tîbetî: དང (dang)
Tokpisinî: na, wantaim
Toxarî B: ṣpä
Tumbukayî: na
Tuvanî: -биле (-bile), болгаш (bolgaş)
Tzotzîlî: xchiʼuk
Udmurtî: но (no)
Ume samî: jah
Urdûyî: اور (aur)
Ûkraynî: і (uk) (i), й (uk) (j), та (uk) (ta)
Vandalî: ia
Venîsî: e (vec)
Viyetnamî: và (vi) (𡝕), với (vi) (喟)
Volapûkî: e (vo)
Walonî: et (wa), eyet (wa)
Warayî: ug
Weylsî: a (cy), ac (cy)
Wîlamowî: ana
Ximêrî: នឹង (km) (nɨng)
Yakutî: уонна (uonna)
Yidîşî: און (yi) (un)
Yupîkiya navendî: -llu
Yûnanî: και (el) (kai), κι (el) (ki), ϗ
Kevn: καί (kaí), τε (te), τε καί (te kaí), δέ (dé), ἠδέ (ēdé)

Yûnaniya mîkenî: 𐀤 (qe)
Zêlandî: en, in
Zhuangî: caeuq
Zuluyî: na-, futhi
ǃXóõ: ǂʻá, ʻàhn

Ev qismê Wergerê ji malûmatên naveroka vê versiyona madeya and a Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.