
Una KOINĂ que communica las LENGUAS ROMĂNICAS, provenièntes de lo LATINO
Los pòpolos latinos, tanto entro Euròpa quanto fòra, han mancato de uno modèllo de lengua (neo)latina commune dès que lo latino et pòs lo francese foron desplattsatos en la communicatione internationale per una lengua de orĂgine germĂ nico, lo anglese, de crescènte uso globale.
Por facilitare et altrosĂ dignificare la communicatione inter- et panlatina actuale, lo Instiuto VĂa Neolatina ha recuperato et actualizzato lo latino, orĂgine de las lenguas neolatinas aut romĂ nicas et traditionale stĂ ndarde commune. Lo modèllo de lengua que presènta cui èst una sĂntese de la variatione romĂ nica que pròva de essere representativa de lo ensèmole; una varietate nòva et commune mais en lo mesmo tèmpo naturale et plurale que permette ad lo usuario communicare-se en toto lo Mondo Latino adaptando-la ad los soos interèsses et necessitates. Ăst Ăştile tanto ad latinos quanto ad non latinos que necessitan una pòrta de ingrèsso centrale ad lo romance, uno pònte vèrso divèrsos romances particulares.

Cuesta propòsta de stà ndarde, que pòte essere clamata 'romance neolatino' aut 'NEOLATINO', ha los sequèntes precedèntes et antecedèntes:
Lo anĂ lise comparativo de cuestas âlenguasâ mòstra que son, pròpriamente, variantes de uno mesmo modèllo de lengua panlatino, â(re)creatoâ independèntemente per divèrsos auctores en divèrsos lòcos et tèmpos. Una lengua que, donque, non èst inventata nĂŠ artificiale.

Lo Instituto VĂa Neolatina reĂşne cuestas propòstas et continĂşa lo lavore, inspirando-se plus fedelemente en las codificationes realizzatas de manaria planificata per specialistas por mĂşltiples lenguas romĂ nicas (catalano, occitano, gallèco, grisone, etc.) et de altro orĂgine (cèco, norvegese ânynorskâ, grèco, basco, etc.) en los Ăşltimos doos sècolos. Los linguistias de lo instituto han codificato lo neolatino tanto scientĂficamente quanto ha essuto possĂbile secondo claros principios en lo contèxto de la linguĂstica applicata; et prènden en consideratione las contributiones (altrosĂ crĂticas) que sopre la questione facen altros scientĂficos, per exèmplo las recercas presentatas en lo Congrèsso Internationale de lo Romance Neolatino que se cèlebra dès 2022. Gratias ad toto cuesto, lo neolatino èst, acora sĂ, una lengua complètamente romĂ nica.
En las varietates panlatinas propòstas anterioremente mancavan, per exèmplo, sònos como las consonantes /ɲ/ et /Ę/, desconoscutas en latino clĂ ssico mais pròprias de quasi totas las varietates romĂ nicas, inclusive las sèx lenguas plus grandes:
Uno altro claro exèmplo son las vocales proto-romĂ nicas /É/ et /É/, que en quasi toto lo romance (inclusive las sèx lenguas plus grandes) se consèrvan aut diptòngan (en paraulas hereditarias):
Donque, en lo romance neolatino havemos fèrro, fòrte, arannÎa, fillÎa, que contrastan con parete, flore, decènnio, rebellione. Sene sònos como cuestos, lo neolatino non sereva una lengua romà nica representantiva.
Como se vede, qualques signos diacrĂticos son necessarios, como en totas las lenguas romĂ nicas, por representare los sònos que lo latino et lo soo alfabèto desconoscevan. Per sòrte, la frequèntia de cuestos signos en neolatino (approximatamente en lo 3,4 % de las lĂŠtteras de uno tèxto) estĂ en lo ponto mèdio de las ortografĂas romĂ nicas (entre lo 1 % de lo italiano et lo 5,4 % de lo portuguese). En qualonque caso, sèmpre èst possĂbile una escriptura sene elles, fòrse plus informale (ferro, forte, arannia, fillia).
Pòtes sequire lo progrèsso de lo projècto en las retes sociales (Reddit, Facebook, Twitter et Instagram), como ja facen plus de mille personas. Pòtes altrosĂ apprendere neolatino ad lato/costato de approximatamente 500 studiantes de toto lo mondo en la Escòla Neolatina en lĂnea (Telegram / Discord et Facebook), audire vĂdeos en neolatino en YouTube et legere tèxtos escriptos en neolatino aut adaptatos ad lo neolatino per mĂşltiples auctores dès 2010 en la sectione Escòla, en lo blog collectivo Voces neolatinas aut en los blogs personales Mondo Neolatino (de Jordi Cassany-Bates), La gabbia (Diego Fierro) et Lo espĂĄzio (MartĂn RincĂłn).
En lo contèxto de la crescènte communicatione internationale, lo neolatino èst, donque, lo latino modèrno necessario por complementare los stĂ ndardes romĂ nicos que ja exsisten en la communicatione nationale mais conservando et desveloppando la hereditate latina commune, que fòrma parte de la meravellĂŽosa et necessaria mais frĂ gile diversitate linguĂstica et culturale de la Humanitate. Projèctos parallèlos exsisten altrosĂ por altras familias linguĂsticas, como la slava (interslavo) et la germĂ nica (intergermĂ nico).
(Re)descĂłpere la LATINITATE!
Jordi Cassany-Bates
Doctore en linguĂstica romĂ nica
Presidènte de lo Instituto VĂa Neolatina

Summario en NEOLATINO cui (trĂptico por imprimere et distribuire)
VĂa Neolatina 2019, 2026
MEDŽUSLOVJANSKY covde (letok)
Traductione: Jan Vit. Revisione: VojtÄch Merunka. 2020
INTERGERMANISCH upsumming hir (trykbar on delbar folder)
Traductione: Ingmar Roerdinkholder. 2020
ENGLISH summary here (printable and shareable leaflet)
Traductione: Michele Palmiotta et IvĂĄn RamĂrez. Revisione: Daniel Hollande. Actualizzatione: Jordi Cassany-Bates. 2019, 2026.

Plus approximatamente 45.000 vĂsitas
2017-2026
Instituto VĂa Neolatina
Š 2017-2026