Cisalpenc (sosdialècte)
L'occitan alpin oriental, cisalpenc[1] (var. cisaupenc) o alpenc oriental[2] (var. aupenc oriental, aupenc orientau), es una varietat dal dialecte vivaroalpenc que se parla dins las Valadas Occitanas.
Caracteristicas
[modificar | modificar lo còdi]Lo cisalpenc se caracterista principalament per la cabussaa de las dentalas intervocalicas simplas latinas e la patalizacion en cha e ja dals ca e ga. Ten un sistèma d'articles definits pròpris que se demarca de la resta dal vivaroalpenc: al singular s'utiliza lo en luòc de le, al plural lhi.
PronĂłncia
[modificar | modificar lo còdi]La pronĂłncia dal cisalpenc se pòt considerar coma fòrça conservatritz amb lo mantenement de la -r finala dins lhi vèrbs âcas unic dins l'espaci occitanâ, la -m finala dins lhi noms [Éąp] e la distincion clara entre las vocalas. Tanpauc existisson dos blòcs distincts: lo cisalpenc meridional que realiza la -a finala [a] coma dins la mĂ ger part dal vivaroalpenc; e lo cisalpenc septentrional que neutraliza la -a atona finala al plural en [as], al singular [É / oĚ].
- En cisalpenc septentrional, se distinguĂs lhi sons [É] de ròsa e [É] de vacha.
- Dins divèrsas varietats, la terminacion finala -as representa [es].
- En posicion finala, p e b representan [p].
Fonologia
[modificar | modificar lo còdi]| Vocalas | anterioras | quasianterioras | centralas | quasiposterioras | posterioras | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Obertura | non arredondia | arredondia | non arredondia | arredondia | non arredondia | non definia | non arredondia | non arredondia | arredondia | non arredondia | arredondia |
| barraa | /i/ | /y/ | /u/ | ||||||||
| quasibarraa | |||||||||||
| semibarraa | |||||||||||
| mejana | /É/ | ||||||||||
| semioberta | /É/ | /Ĺ/ | /É/ | ||||||||
| quasioberta | |||||||||||
| oberta | /a/ | (ä) | (É) | ||||||||
Bibliografia
[modificar | modificar lo còdi]- Sibille, Jean (2019). ÂŤFutur et conditionnel en occitan cisalpin septentrionalÂť. A: Le corps au Moyen Ăge : anthropologie, histoire, littĂŠrature (2e partie). V. CXXIII N°2, p. 421-456. DOI 10.4000/rlr.2334.
- Maria Giraldino, Sergio (2022). Grande dizionario della lingua dâoc alpina.
- Comission Internacionala per la Normalizacion LinguĂstica de l'Occitan Alpin. Nòrmas ortogrĂ ficas, chausias morfològicas e vocabulari de l'occitan alpin orientalÂť.
