1289.
| Milenijum: | 2. milenijum |
|---|---|
| Vjekovi: | 12. vijek – 13. vijek – 14. vijek |
| Decenija: | 1250-e 1260-e 1270-e – 1280-e – 1290-e 1300-e 1310-e |
| Godine: | 1286 1287 1288 – 1289 – 1290 1291 1292 |
.jpg)
| Gregorijanski | 1289.. (MCCLXXXIX) |
| Ab urbe condita | 2042. |
| Islamski | 687–688. |
| Iranski | 667–668. |
| Hebrejski | 5049–5050. |
| Bizantski | 6797–6798. |
| Koptski | 1005–1006. |
| Hindu kalendari | |
| • Vikram Samvat | 1344–1345. |
| • Shaka Samvat | 1211–1212. |
| • Kali Yuga | 4390–4391. |
| Kineski | |
| • Kontinualno | 3925–3926. |
| • 60 godina | Yin Zemlja Vo(l) (od kineske Ng.) |
| Holocenski kalendar | 11289. |
| Podrobnije: Kalendarska era | |
Godina 1289 (MCCLXXXIX) bila je redovna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru(1. jan/sij.).
- 10. 1. - Kazimir Bitomski je prvi knez iz Šleske koji dao omaž češkom kralju, Vaclavu II; ubrzo isto čine kneževi Tešina i Ratibora.
- 16. 1. - Ilhanidski kancelar Buqa je pogubljen zbog zavere protiv vladara Arguna. Nasleđuje ga jevrejski lekar Sa'd al-Dawla al-Safi ibn Hibatullah (do 1291).
- 26. 2. - Bitka kod Siewierza u Poljskoj: pobeda koalicije Boleslava II Mazovskog nad Henrikom IV Pravičnim, dobija Krakov.
- ≤ mart - Umro je Jovan I Duka od Tesalije. Nasleđuju ga maloletni sinovi Konstantin (do 1303) i Teodor (do ca. 1299), priznaju nominalnu vrhovnu vlast cara Andronika II.
- 12. 3. - Demetre II Samopožrtvovani, kralj istočne Gruzije, pogubljen je od Mongola jer je bio umešan u Buqinu zaveru (kanonizovan je u gruzijskoj crkvi). Nasleđuje ga rođak Vahtang II (do 1292).
- 26. april - Pad Tripolija (u današnjem Libanonu), koga osvajaju trupe egipatskog mamelučkog sultana Al-Mansura Kalavuna, čime prestaje postojati križarska Grofovija Tripoli.
- Dio stanovnika je pobjegao morem, ostali muškarci su ubijeni a žene i djeca porobljeni. Tripoli je opljačkan i srušen - novi grad je napravljen 4 km u kopnu.
- 27. 4. - Bitka kod Schosshaldea, nadomak Berna: habzburške snage Rudolfa II Austrijskog su porazile one carskog grada Berna - grad je opljačkan, pristaje platiti porez i reparacije.
- Nadiranje Habsburga u današnjoj Švicarskoj se smatra glavnim motivom za formiranje Stare Švicarske Konfederacije od 1291. Pozadina grba Berna je od bele postala crvena.
- 29. 5. (Duhovi) - Papa Nikola IV je okrunio Karla II. Napuljskog u Rietiju.
- Rat Sicilijanske večernje: Alfonso III Aragonski je opseo Gaetu, ali su onda njegove snage okružene - dogovoreno je dvogodišnje primirje.
- 11. 6. - Gvelfi i Gibelini, Bitka kod Campaldina: Firenca i njeni gvelfski saveznici su porazili gibelinski Arezzo i dr. U bici se borio i Dante Alighieri (24).
- lipanj - Ugarski kralj Ladislav IV se na državnom saboru pomirio s kraljicom (već dogodine papa obnavlja optužbe da je prigrlio običaje Tatara i Kumana i odvrgao suprugu).[1]
- jun - Vaseljenski patrijarh Grigorije II daje ostavku; u oktobru će biti izabran Atanasije I (1289-93. i 1303-09).
- 7. 7. - Počinje Rat odmetnika ili Dansko-norveški rat: u Bici kod Kopenhagena odbijen je napad norveške mornarice i danskih plemića izbeglih pre tri godine; dva dana kasnije odbijeni su od Skanöra, ali nakon što su spalili Ven i Amager.
- 15. 7. - U Rim je stigao Buscarello de Ghizolfi, izaslanik mongolskog persijskog vladara Arguna; najesen je u Parizu, zatim Engleskoj.
- jul? - Franjevac Giovanni da Montecorvino je poslat kao papin legat Velikom mongolskom kanu u Kini (Kublaj-kanu), persijskom ilhanu a takođe i etiopskom caru (na Koromandelskoj obali je 1291/2, u Kini 1294-1328).
- avgust? - Vladislav I. Lokietek je proglašen za krakovskog kneza, od malopoljskog plemstva nezadovoljnog Boleslavom II - ali Vladislava ubrzo potiskuje Henrik Pravični.
- 16. 9. - Izabela od Villehardouina, kći pokojnog Vilima II., postavljena je sa mužem Florentom od Hainauta, od strane Karla II Napuljskog na čelo Kneževine Ahaje (do 1307).
- 2. 11. - Umro je mletački dužd Giovanni Dandolo. Za novog će biti izabran podesta Capodistrije/Kopra Pietro Gradenigo (do 1311).
- 6. 11. - Ugovor iz Salisburyja: dogovoreno da će trogodišnja škotska naslednica Margareta biti prebačena iz Norveške pod staranje engleskog kralja Edwarda I, dok u Škotskoj ne bude sigurno za nju. Dogovoren je i brak Margarete sa petogodišnjim Edwardovim sinom, takođe Edwardom (nije preživela putovanje sledećeg septembra).
- Zima 1289/90 je neobično topla i suva u Evropi.
- c. 1289. nastao je prvi nedvosmisleno ekavski raški dokument.[2]
- Umro je Lav II, kralj Armenske Kilikije, nasleđuje ga sin Hetum II (1289-93, 1295-96. i 1299-1303). Zemlja je mongolski vazal, ugrožena je od raznih Turaka sa severa i mameluka sa juga; ove godine stižu Angelo Clareno i još nekoliko duhovnih franjevaca.
- Portugalski kralj Dinis i papa su postigli Konkordat od 40 članaka, čime je nakon 32 godine rešen spor i ekskomunikacija iz vremena Dinisovog oca Afonsa III.
- Kublaj-kan je poslao izaslanika Kertanagari, vladaru istočnojavanske kraljevine Singhasari. Ovaj se uvredio i unakazio izaslanika, pa će Kublaj 1292-93. poslati vojsku na pohod, bez uspeha.
- 4. 10. - Louis X od Francuske i Navare, zvani Svadljivac († 1316)
- 6. 10. - Václav III, kralj Češke, pretendent na Ugarsku-Hrvatsku i Poljsku († 1306)
- c. Friedrich Lijepi, vojvoda Austrije i Štajerske, rimsko-njemački kralj († 1330)
- 16. 1. - Buqa, ilhanidski kancelar
- ≤mart -Jovan I Duka od Tesalije
- 12. 3. - Demetre II, kralj istočne Gruzije (* 1259)
- 2. 11. - Giovanni Dandolo, mletački dužd
- Grof Ugolino della Gherardesca, italijanski plemić i političar (* 1220)
- Lav II, kralj Jermenske Kilikije (* 1236)
- ↑ Klaić, 264
- ↑ Zbornik Matice srpske za filologiju i lingvistiku - L Novi Sad 2007 str. 214. maticasrpska.org.rs
- Literatura
- Svezak prvi. Prvo doba: Vladanje knezova i kraljeva hrvatske krvi (641-1102) i Drugo doba: Vladanje kraljeva Arpadovića (1102-1301). Vjekoslav Klaić (archive.org)
- Istorija srpskog naroda, Prva knjiga, Od najstarijih vremena do Maričke bitke (1371), SKZ Beograd 1981 (I)
Wikiostava sadrži medije na temu: 1289..
