Justin Rrota
Justin Rrota | |
|---|---|
| Lindi | Justin Rrota 17 shkurt 1889[1] Shkodër, Perandoria Osmane |
| Vdiq | 20 dhjetor 1964 (75 vjeç)[1] Shkodër, Republika Popullore e Shqipërisë |
| Profesionet | Albanolog; Gjuhëtar |
| Njihet për | Mësues i Popullit (1994), Profesor nderi (1994) |
| Veprat e njohura | kopje të fotografuara të Mesharit të Buzukut |
Justin Rrota, lindur Ndoc Rrota (ShkodĂ«r, 17 shkurt 1889 - 20 dhjetor, 1964) ka qenĂ« frat françeskan, arsimtar, filolog dhe historian shqiptar i letĂ«rsisĂ«, ekspert i autorĂ«ve tĂ« hershĂ«m nĂ« gjuhĂ«n shqipe. Pas marrjes sĂ« pushtetit nga LĂ«vizja Nacional-Ălirimtare pas LuftĂ«s sĂ« DytĂ« BotĂ«rore, ndryshe prej shumĂ« sivĂ«llezĂ«rve tĂ« tij, i mbijetoi pĂ«rndjekes nga regjimi komunist, por iu kufizuan mundĂ«sitĂ« e botimit.[2]
ĂshtĂ« vĂ«llai i vogĂ«l i diplomatit KolĂ« Rrota, piktorit Simon Rrota dhe fotografit e folkloristit Gjon Rrota.
Biografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]U lind në Shkodër, i pagëzuar me emrin Ndoc, ishte djali i tretë i Gjush Rrotës dhe Marie Vjerdhës.[3] Mësimet e para i mori në shkollën shtëpiake të Tinës së Nikës në Serreq. Pastaj pesë klasë fillore e një klasë qytetëse i kreu te françeskanët. Më 22 gusht 1902 hyni në kolegjën françeskane, ku ishte drejtor At Fishta. Më 1904 veshi zhgunin e rishtarit për frat në Rubik e qé me këtë rast që iu dha emri Justin. Mbas një viti kaloi në Troshan ku studjoi teologji.
Gushtin e 1907 shkoi në Villach (Korincie) të Austrisë për studimet teologjike.[4] Por u kthehet pa mbushur motin për arsye shëndetësore dhe i kryen studimet në Shkodër nën drejtimin e Fishtës dhe Marlaskajt. Shugurohet meshtar me 11 gusht 1914 në Kishën e Fretënve, në Gjuhadol.[1]
GjatĂ« viteve 1911-1917 shĂ«rbeu si profesor i gjuhĂ«s shqipe e i besimit nĂ« shkollĂ«n françeskane nĂ« ShkodĂ«r. Korrikun e 1917, nĂ« kohĂ«n e pushtim-administrimit austro-hungarez, çeli shkollĂ«n e fshatit Plan. Kur filloi botimin gazeta "Posta e ShqypnĂs", u bĂ« redaktor i sĂ« pĂ«rkohshmes. U emĂ«rua profesor i gjuhĂ«s dhe letĂ«rsisĂ« shqipe, si dhe i gjuhĂ«s latine nĂ« kolegjin Illyricum tĂ« françeskanĂ«ve. MĂ« 1925 u prek nga paraliza progresive, kjo nuk e pengoi nĂ« punĂ«n e tij qĂ« e vazhdoi me kĂ«mbĂ«ngulje.
Më 1929 solli në Shqipëri tri kopje të fotografuara të Mesharit të Buzukut,[5] duke qenë edhe studjuesi më i hershëm i tij. Më 1940, Instituti i Studimeve Shqiptare në Tiranë e zgjedh anëtar të tij në cilësinë e lëvruesit të gjuhës. Në periudhën e mëvonshme, veprimtaria shkencore e Justin Rrotës bie, rrjedhojë e ardhjes në pushtet të regjimit komunist dhe të sëmundjes së rëndë që e shqetësonte prej vitesh.
Ndërroi jetë dhe u varros në Shkodër më 20 dhjetor 1964.[4]
Vepra
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Në qendër të interesave të tija filologjike qenë veprat e para letrare të gjuhës shqipe, dhe është falë punës së tij që autorët e hershëm të shqipes nisën të njiheshin nga gjerësia e lexuesve.[6] Ka qenë ndër të parët studjues të Mesharit të Buzukut, për të cilin shkroi dhe botoi artikuj të shumtë.[7]
Nderime
[Redakto | Redakto nĂ«pĂ«rmjet kodit]Pas vitit 1990, me pĂ«rmbysjen e regjimit nĂ« fuqi, puna e tij vlerĂ«sohet, duke i dhĂ«nĂ« titullin âMĂ«sues i Popullitâ (1994) me motivacionin: âMĂ«sues i devotshĂ«m e plot pasion. Ka punuar me pĂ«rkushtim, duke dhĂ«nĂ« njĂ« kontribut tĂ« shquar si gjuhĂ«tar dhe studiuesâ. NjĂ« vit mĂ« vonĂ«, nĂ« 1995 mori titullin tjetĂ«r âPunonjĂ«s i shquar i shkencĂ«s dhe i teknikĂ«sâ. Edhe Universiteti i ShkodrĂ«s âLuigj Gurakuqiâ e nderoi me titullin âProfesor nderiâ (1994).[4]
Botime
[Redakto | Redakto nĂ«pĂ«rmjet kodit]- Monumenti ma i vjetĂ«r i gjuhĂ«s shqipe â Gjon Buzuku (1555), botuar mĂ« 1930.
- Për historinë e alfabetit të gjuhës shqipe, studim i 1936.
- Shkrimtari më i vjetër italo-arbëresh, Lukë Matrënga, (1592), botim I më 1932, II më 1939.
- Sintaksa e gjuhës shqipe, botim I më 1942, II më 1944.
- Analizimi i rasave të emnit në zhvillimin historik të tyne.
- Hulumtimi dhe shënjime mbi Gjon Buzukun, botuar më 1956.
- Gjuha e shkrueme ose vërejtje gramatikore, botuar në 2006.
Referime
[Redakto | Redakto nĂ«pĂ«rmjet kodit]- 1 2 3 Radovani, Fritz (2019-12-20). "At Justin Rrota O.F.M. (1889 â 1964)" [Ordo Fratrum Minorum (françeskan)]. Zemra Shqiptare. MarrĂ« mĂ« 2026-05-02.
- â Elsie 2012, f. 389.
- â Kurti 2003, f. 126.
- 1 2 3 Osmani, Tomorr (16 shkurt 2009). "Atë Justin Rrota, teolog e njeri i gjuhës". Radio Vatikani. Marrë më 2026-05-02.
- â Osmani, Tomorr (2026-03-16). "Theologian Justin Rrota, a prominent personality and scholar of our culture" [Teologu Justin Rrota, personalitet i shquar dhe studiues i kulturĂ«s sonĂ«]. BalkanWeb (nĂ« anglisht). MarrĂ« mĂ« 2026-05-02.
- â Elsie 2010, f. 390.
- â Elsie 2005, f. 12.
Bibliografi
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Kurti, P. Donat (2003). Provinça Françeskane Shqiptare (në latinisht). Shkodër: Botime Françeskane. ISBN 99927-789-1-1.
- Elsie, Robert (2005). Albanian literature: A short history (në anglisht). London: I.B. Tauris. ISBN 1-84511-031-5.
- Elsie, Robert (2010). Historical dictionary of Albania. European Historical Dictionaries (në anglisht) (bot. 2). Lanham: Scarecrow Press. ISBN 9780810861886.
- Elsie, Robert (2012). A biographical dictionary of Albanian history (në anglisht). London; New York: Tauris. ISBN 978-1-78076-431-3.
