arka

Türkçe

Köken

Osmanlı Türkçesi آرقا‎

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /aɾˈka/
• IPA^(anahtar): aɾˈka
• Heceleme: ar‧ka

Ad

arka (belirtme hâli arkayı, çoğulu arkalar)

Sağ tarafta şişenin arkası görülüyor (1)

Kadın, uyurken arkası açılmış (2) Kadın, uyurken arkasına bir şey giyinmemiş (6)

Vikipedi sayfasının arkası, ekran görüntüsünde çıkmamış. (3)

(ad): Adam, sırtını arkaya dayamış, öyle yolculuk ediyor.(5)

(ön ad): Adam, arka koltukta oturuyor. (1)

1. Bir şeyin temel tutulan yüzünün tam ters yanı.
   • zıt anlamlısı: ön
   • eş anlamlısı: ense
   • Evin arkasında dekorlar boyarlardı. - A. Ağaoğlu
2. Bir şeyin sırt durumunda olan yüzeyi.
   • İhsan iki gün kadar ateşten, hâlsizlikten, arka ağrılarından şikâyet etmiş, evin içinde korkudan, telâştan, üzüntüden, bir türlü ağızlarından düşmeyen ve bakışlardan eksilmeyen temennilerden saltanatını, o yıkım psikolojisini kurmuştu.

     — 2022, Ahmet Hamdi TANPINAR, Huzur, 39. baskı, Dergâh Yayınları, s. 11
3. geri kalan bölüm
   • Masalın arkası. Yazının arkası.
4. Bir şeyin sonra gelen bölümü.
   • eş anlamlıları: art, peş
   • Neler oluyor, neler dönüyor arkamda?

     — 2004, Pınar KÜR, Küçük Oyuncu, Everest Yayınları, s. 175
5. otururken sırtın dayandığı yer
   • Otomobile bindiğimiz zaman başını arkaya yaslamış, gözlerini yummuştu. - T. Buğra
6. (anatomi) insanın vücudu, bedeni
   • Arkasında beli kemerli, dar, şık bir pardösü vardı. - R. H. Karay
7. (mecaz) geçmiş, geride kalmış zaman
   • Bütün gözler arkaya, maziye çevrilmişti. - Y. K. Beyatlı
8. sözün ya da yazının biraz daha üzerine düşünülünce ortaya çıkan anlamı
   • Oysa Mürşit'in cümlelerinin arkasındakileri okumak, farkında olmadan bırakılan işaretleri görmek gibi bir yeteneği var.

     — 2014, Ayfer Tunç, Dünya Ağrısı, Can Sanat Yayınları, s. 59

Çekimleme

arkanın çekimlemesi

hâl	tekil	çoğul
yalın	arka	arkalar
belirtme	arkayı	arkaları
yönelme	arkaya	arkalara
bulunma	arkada	arkalarda
ayrılma	arkadan	arkalardan
tamlayan	arkanın	arkaların

iyelik ekleriyle

kişi	tekil	çoğul
1. tekil (benim)
yalın	arkam	arkalarım
belirtme	arkamı	arkalarımı
yönelme	arkama	arkalarıma
bulunma	arkamda	arkalarımda
ayrılma	arkamdan	arkalarımdan
tamlayan	arkamın	arkalarımın
2. tekil (senin)
yalın	arkan	arkaların
belirtme	arkanı	arkalarını
yönelme	arkana	arkalarına
bulunma	arkanda	arkalarında
ayrılma	arkandan	arkalarından
tamlayan	arkanın	arkalarının
3. tekil (onun)
yalın	arkası	arkaları
belirtme	arkasını	arkalarını
yönelme	arkasına	arkalarına
bulunma	arkasında	arkalarında
ayrılma	arkasından	arkalarından
tamlayan	arkasının	arkalarının
1. çoğul (bizim)
yalın	arkamız	arkalarımız
belirtme	arkamızı	arkalarımızı
yönelme	arkamıza	arkalarımıza
bulunma	arkamızda	arkalarımızda
ayrılma	arkamızdan	arkalarımızdan
tamlayan	arkamızın	arkalarımızın
2. çoğul (sizin)
yalın	arkanız	arkalarınız
belirtme	arkanızı	arkalarınızı
yönelme	arkanıza	arkalarınıza
bulunma	arkanızda	arkalarınızda
ayrılma	arkanızdan	arkalarınızdan
tamlayan	arkanızın	arkalarınızın
3. çoğul (onların)
yalın	arkası	arkaları
belirtme	arkasını	arkalarını
yönelme	arkasına	arkalarına
bulunma	arkasında	arkalarında
ayrılma	arkasından	arkalarından
tamlayan	arkasının	arkalarının

Ön ad

arka

1. Ön kabul edilen yere göre geride bulunan.
   • Nefise Hanım dayanamadı sonunda, çocukları arka odaya gönderdi.

     — 2021, Elif Nur AYBAŞ, Çocukluk Ormanına Altı Olta, Varlık Yayınları, s. 37
2. (mecaz) Kayıran, destekleyen.
   • "Memur olmak için büyük bir arka gerek." - Hüseyin Rahmi Gürpınar

Atasözleri

• arka gerektir arka, ya utana ya korka
• ön tekerlek nereye giderse arka tekerlek de oraya gider
• sık gidersen dostuna, yatar arka üstüne
• arkadaş değil arka taşı,

Deyimler

arka arkaya verme, arkasını kurcalamak,

Türetilmiş kavramlar

arka arka, arka arkaya, arka ayak, arkabahçe, arka direk, arka müziği, arka plan, arka sokak, arka teker, arkaüstü, arka yüz, arkaüstü, arka yüz, arkadan arkaya, arkası kuvvetli, arkası pek, arkası sağlam, arkası sıra, arkasın yarın, arkası yufka, perde arkası

Çeviriler

ad

• Almanca: Hinterteil (de) e, Rückseite (de) d}
• Azerice: arxa (az), dal (az)*Eski Türkçe: kid‎ (otk) (kid)
• Fince: perä (fi), takaosa (fi), selusta (fi), selkänoja (fi), ruumis (fi)
• Gagavuzca: arka (gag)
• İngilizce: back (en), rear (en), hind (en)}
• Osmanlı Türkçesi: آرقا‎ (ota)

Çeviriler

ön ad

• Almanca: hinter (de)
• Estonca: järel- (et), taga (et), taga- (et)
• Fince: takainen (fi), taka- (fi)
• İngilizce: back (en), hind (en), posteriors (en), rear (en)
• Osmanlı Türkçesi: آرقا‎ (ota)

Kaynakça

• TDK Türkçe Sözlük'te: "arka".
  TDK Özel Sözlük'te: arka"

• Kubbealtı Lugatı'nda "ARKA :"
• Nişanyan Sözlük'te: arka.

Fince

Ön ad

arka

1. korkak, tabansız yüreksiz, ödlek