Meme
Meme ni fundo, nkharo, panji sitayelo iyo yikuthandazgika kufuma ku munthu kuya ku munyake mu chikhalidwe. Meme yikugwira ntchito nga ni chigaŵa icho chikunyamura maghanoghano gha chikhalidwe, vimanyikwiro, panji mikhaliro. Likufuma mu maghanoghano gha munthu munyake kuluta ku munyake kwizira mu vinthu nga ni kulemba, kuyowoya, kulongora mawoko, mitheto, na kutolerapo. Ŵanthu awo ŵakukhozgera fundo iyi ŵakuwona kuti ma meme ghakuyana waka na majini, ndipo ŵakuwona kuti ghakukopera, kusazgako, na kuzgora ku viyezgo vyakusankha.
Lizgu ili ni lizgu ilo likapangika na Richard Dawkins mu 1976.
Kuyana na fundo iyi, ma meme ni vinthu ivyo vikupangika na mavairasi ndipo vikusintha kwizira mu kusankha kwa chilengiwa, nga umo vikuŵira na kusintha kwa vyamoyo. Ma meme ghakusinthasintha, ghakusintha, ghakuchita mpikisano, ndipo ghakuhara—nthowa iyo yiliyose yikupangiska kuti meme yiŵe yakupambana. Ma meme ghakuthandazgika kwizira mu nkharo ya ŵanthu awo ŵakughanyamura. Ma meme agho ghakuchita makora yayi ghangafwa, apo ghanyake ghangapona, kuthandazgika, panji kusintha (kwali ni ghakovwira panji ghakunanga). Ma meme agho ghakukopera makora ghakukwaniska chomene, ndipo ghanyake ghakulutilira kuthandazgika makora nangauli ghangaŵa ghakupweteka awo ŵakuŵapokelera.
