Sumad

Sumad
Суми
Lidnanznam;	Flag;
Valdkund	Ukrain
Eläjiden lugu (2025)	268,409 ristitud
Pind	95,38 km²
Telefonkod	+380−542
Aigvö	tal'vel UTC+2,; kezal UTC+3

Sumad (ukr.: Суми [ˈsumɪ], ven.: Су́мы) om lidn Ukrainan pohjoižpäivnouzmas. Se om Suman agjan administrativine keskuz (vspäi 1939) da kaikiš suremb lidn.

Istorii

Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1655 kuti Sumin lidnuz, nimitihe Sum- da Sumk-jogiden mödhe. Se sai lidnan statusad vl 1780. Raudte tuli lidnha vl 1878.

Sumad šingotasoiš nenil sarakoil: mašinansauvomine (himižen sarakon, kivivoinveimiden pompandstancijoiden, sömtegimišton täht), himine (substancijad, sauvondmujud), sömtegimišt (saharfabrik, vintegim, maidtegim, leibänproduktoiden kombinat), mugažo porcellanantegim radab (astjad i astjištod). Elektronižmikroskopiden edheotand ei ole rados.

Geografijan andmused

Lidn sijadase agjan päivnouzmas, Pslanjogen randoil (ukr.: Псел, Dnepran hura ližajogi), 138 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Venäman röunhasai om läz vižkümned kilometrad pohjoižhe (Kurskan agj) i päivnouzmha (Belgorodan agj), Kijev-pälidnhasai om 303 km päivlaskmha orhal, 338 km avtotedme vai 350 km raudtel. Lähembaine järed lidn om Har'kov 135 km suvipäivnouzmha orhal.

Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz +7,7 C°, kezakun-elokun +18,7..+20,6 C°, tal'vkun-uhokun −3,5..−5,1 C°. Ekstremumad oma −34,2 C° (viluku) i +39,4 C° (eloku). Kezaaigan minimum om +0,9 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +13,5 C° (uhoku). Ei voi panda halad kezakus-elokus. Paneb sadegid 556 mm vodes, läz tazomäras kuidme, enamba semendkus-heinkus (58..73 mm kus), vähemba uhokus (33 mm) i sulakus (35 mm). Paneb lunt 74 päiväd tal'ves, ühtes rives vihmoidenke päpaloin. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 64..70 % röunoiš sulakus-elokus, 84..88 % kül'mkus-uhokus, 73 % sügüz'kus, 78..80 % keväz'kus i redukus.

Tobmuz

Sumad jagasoiš kahteks rajonaks: Kovpakan (ukr.: Ковпаківський район) i Jogentagaine (Зарічний). Kaik kuz' žilod oma alištunuded lidnan tobmudele 2900 eläjad ühthiženke ristitištonke (2012, Piščanen küläkund pohjoižhe lidnaspäi), lidnan pind niidenke om 145 km².

Lidnan suim (ukr.: Су́мська́ міська́ ра́да) kogoneb 42 deputataspäi. Valitas lidnan pämest nelläks vodeks. Edeližed lidnan pämehed oma Oleksandr Lisenko (Олександр Лисенко, radoi vn 2014 semendkuspäi vn 2023 redukuhusai), Gennadii Minaev (Геннадій Мінаєв, keväz'ku 2006 — uhoku 2014).

Eläjad

Vl 2013 lidnan eläjiden lugu oli 269,177 ristitud, vl 2018 — 264,483 ristitud (23. sija valdkundas). Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 307 tuh. eläjid vl 1993.

Rahvahad (enamba 1 % vl 2001): ukrainalaižed — 84,5 %, venänikad — 12,5 %, toižed rahvahad — 3,0 %.

Transport

Avtobusad, trolleibusad i maršruttaksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Avtobusad i ezilidnelektrojonused ühtenzoittas ezilidnoidenke i järedoidenke lidnoidenke.

Valdkundaline civiline Sumad-lendimport (UMY / UKHS) sijadase kudes kilometras suvipäivlaskmha lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reguläritomid reisid. Kävutase avtoiden ozutelendoiden sijaduseks.

Galerei

Lidnan da kaiken agjan tobmuden sauvuz (2009)
Pühän Stroican päjumalanpert' (1901−1915, ortodoksine hristanuskond), nägu vn 2020 sügüz'kus
«Sumihimprom»-kompanijan tegimen tulend, viluku 2010
Suman valdkundaline universitet (sulaku 2019)
Suman lapsiden da norišton teatr (vn 2021 semendkun olend)
Sumad-päraudtestancijan sauvuz vl 2016 vai sen aigemba

Irdkosketused

Lidnan Radan informacine portal (smr.gov.ua). (ukr.) (angl.)

Sumad Vikiaitas