Alicia Vikander
| Alicia Vikander | |
|---|---|
(2025) | |
| Bizitza | |
| Jaiotzako izen-deiturak | Alicia Amanda Vikander |
| Jaiotza | Johannebergs församling (en) |
| Herrialdea | |
| Bizilekua | Portugal |
| Lehen hizkuntza | suediera |
| Familia | |
| Aita | Svante Vikander |
| Ama | Maria Fahl Vikander |
| Ezkontidea(k) | Michael Fassbender (2017ko urriaren 14a - |
| Seme-alabak | ikusi
|
| Hezkuntza | |
| Heziketa | Royal Swedish Ballet (en) (2004 - 2007) |
| Hizkuntzak | suediera ingelesa daniera |
| Jarduerak | |
| Jarduerak | aktorea, zinema aktorea, dantzaria, zinema ekoizlea eta ahots-aktorea |
| Jasotako sariak | |
Alicia Amanda Vikander (aˈliːsɪa aˈmanda vɪˈkandər ahoskatua; Göteborg, 1988ko urriaren 3a) suediar telebista eta zinemako aktore eta dantzaria da, Oskar bat irabazi duena.[1]
Alicia Vikanderrek ospea lortu zuen 2010ean, "Till det som är vackert" (Ederra denari) filmari esker, eta emakumezko aktore onenaren Guldbagge saria jaso zuen bertan egindako interpretazioagatik. 2012an, nazioarteko ospea eskuratu zuen A Royal Affair film Danimarkarrari esker, eta, ondoren, atzerrian ibilbide arrakastatsua hasi zuen. Besteak beste, bigarren mailako rola izan zuen Testament of Youth (2014) filmean, eta rol nagusietako bat jokatu zuen Ex Machina (2015) filmean.
2016ko Oscar sarietan, bigarren mailako emakumezko aktore onenaren Oscar saria irabazi zuen, The Danish Girl filmean Gerda Wegener antzezteagatik.
Biografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Alicia Vikander Göteborg-en hazi zen. Zazpi urterekin hasi zen antzezten, Göteborg-eko Operan hainbat musikaletan eta antzerki-ekoizpen batzuetan parte hartuz. Zortzi urterekin, telebista-saioetan parte hartzen hasi zen. 1998tik 2004ra Göteborg-eko Suediako Ballet Eskolan ikasi zuen. Ondoren, 2004tik 2007ra Stockholmeko Suediako Errege Ballet Eskolan egin zituen batxilergoko ikasketak. Ikasketak amaitu ondoren, bost aldiz aurkeztu zen Suediako antzerki-akademietan sartzeko, baina ez zuten onartu[2].
2000ko hamarkadako lehen urteetan, Vikanderrek zenbait film laburretan eta telebista-ekoizpenetan parte hartu zuen. Horien artean, ezagunak dira Andra avenyn telesaila (2007–2008) eta Höök polizia-telesaila (2008). Film luze batean egin zuen debuta 2010ean, Lisa Langsethen Till det som är vackert filmeko protagonista gisa. Egindako interpretazioagatik, emakumezko aktore nagusi onenaren Guldbagge saria jaso zuen 2011n. Gainera, 2010eko Stockholmeko Zinemaldian Urteko Aktore Errebelazioaren saria eman zioten. Urte horretan bertan, Ella Lemhagenen Kronjuvelerna filma filmatu zen, eta Vikanderrek paper nagusietako bat izan zuen. Filma 2011n estreinatu zen. 2013an, Lisa Langsethen bigarren film luzean parte hartu zuen, Hotell izenekoan.
2011n, entzunaldi bat egin ondoren, Carolina Matilde Danimarkako erregina, Ingalaterran jaiotakoa, antzezteko hautatu zute (En kongelig affære) film daniarrean, Mads Mikkelsenekin batera. Film horrek eta Tolstoiren Anna Karenina eleberriaren britainiar egokitzapenean (2012) Kittyren bigarren mailako rola jokatu izanak nazioarteko ibilbidea bultzatu zioten.
Hurrengo bi urteetan, besteak beste, honako film hauetan agertu zen: The Fifth Estate (2013), Benedict Cumberbatch aktoreak Julian Assange antzezten duen Wikileaksen sortzaileari buruzkoa; Son of a Gun (2014), Australiako krimen-filma; eta Seventh Son (2014), Julianne Moore eta Jeff Bridges aktoreekin egindako fantasiazko filma.

2015eko udaberrian, Testament of Youth eta Ex Machina film britainiarrak estreinatu ziren zinema-aretoetan, eta Vikanderren interpretazioek nazioarteko prentsaren kritika bikainak jaso zituzten. Testament of Youth filmean, Lehen Mundu Gerran girotuta dagoen istorioan, Vera Brittain gazte ausartaren protagonista-rola jokatu zuen. Ex Machina zientzia-fikziozko filmean, berriz, Ava androidea antzeztu zuen. 2015ean, Alicia Vikander 40 urtean Vogue aldizkariaren azalean agertu zen lehen emakume suediarra bihurtu zen. Aurreko aldia 1970eko hamarkadan izan zen, Gunilla Lindblad modeloak hainbat azaletan agertu zenean[3].
2015ean, Vikanderrek beste bost filmetan ere parte hartu zuen, horien artean Guy Ritchiek zuzendutako The Man from U.N.C.L.E. filmean, Michael Fassbenderrekin batera antzeztu zuen The Light Between Oceans filmean eta The Danish Girl filmean. Azken horretan, Gerda Wegener antzeztu zuen, genero-esleipeneko kirurgia egin zuen lehen emakume transexualetako bat izan zen Einar Wegeneren emaztea.
2016ko Urrezko Globoen sariak banatu aurretik, Vikander bi kategoriatan izendatu zuten: drama bateko emakumezko aktore onenarena, The Danish Girl filmagatik, eta bigarren mailako emakumezko aktore onenarena, Ex Machina filmagatik[4]. Urte berean, bigarren mailako emakumezko aktore onenaren Oscar saria irabazi zuen The Danish Girl filmeko lanagatik[5][6]. Horrela, Vikander aktore-lanagatik Oscar saria irabazi zuen bigarren emakume suediarra bihurtu zen. Aurrekoa Ingrid Bergman izan zen, 1975ean Murder on the Orient Express filmagatik saria jaso zuenean. Bergmanek hiru Oscar sari irabazi zituen guztira bere ibilbidean.
Charles Collier bere agentearekin batera, Alicia Vikanderrek Vikarious Productions ekoiztetxea sortu zuen Londresen 2016an. Ekoiztetxearen helburu nagusia emakumeek zuzendutako filmak eta emakumezko pertsonaia interesgarriagoak dituzten lanak egitea zen, publiko zabalagoarengana iristeko[7]. Konpainiaren lehen ekoizpena Euphoria (2017) izan zen, Lisa Langsethen nazioarteko lehen filma, beste ekoiztetxe batzuekin batera egindakoa. Vikanderrek berak paper nagusietako bat jokatu zuen filmean, Eva Greenen ahizpa antzeztuz[8].
2016ko udazkenean, Alicia Vikanderrek Suediako Minbiziaren Aurkako Elkartearen aldeko zinta arrosa diseinatu zuen[9].

Filmografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):
Pertsonaiak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Urtea | Filma | Pertsonaia | Oharrak |
|---|---|---|---|
| 2007 | Darkness of Truth | Sandra Svensson | Film labur |
| 2007 | The Rain | Dantzaria | Film labur |
| 2008 | My Name is Love | Fredrika | Film labur |
| 2009 | Susans längtan | Neska apartmentuan | Film labur |
| 2010 | Till det som är vackert | Katarina | |
| 2011 | Jeu de chiennes | The Swedish girl | Film labur |
| 2011 | Kronjuvelerna | Fragancia Fernandez | |
| 2012 | En kongelig affære | Karolina Matilda | |
| 2012 | Anna Karenina | Kitty | |
| 2013 | Hotell | Erika | |
| 2013 | The Fifth Estate | Anke Domscheit-Berg | |
| 2014 | Testament of Youth | Vera Brittain | |
| 2014 | Son of a Gun | Tasha | |
| 2014 | Seventh Son | Alice Deane | |
| 2015 | Ex Machina | Ava | |
| 2015 | Jag är Ingrid | Narratzailea | Dokumentala |
| 2015 | The Man from U.N.C.L.E. | Gaby Teller | |
| 2015 | Burnt | Anne Marie | |
| 2015 | The Danish Girl | Gerda Wegener | |
| 2016 | Jason Bourne | Post-produkzioa | |
| 2016 | The Light Between Oceans | Isabel Sherbourne | |
| 2017 | Tulip Fever | Sophia | |
| 2017 | Euphoria | Ines | |
| 2017 | Submergence | Danielle Flinders | |
| 2017 | Moomins and the Winter Wonderland | Little My/Sorry-oo | Ahotsa |
| 2018 | Tomb Raider | Lara Croft |
| Urtea | Telesaila | Pertsonaia | Oharrak |
|---|---|---|---|
| 2002 | Min balsamerade mor | Ebba Du Rietz | Telefilm |
| 2005 | En decemberdröm | Tony | 3 atal |
| 2007 | Levande föda | Linda | Minisaila |
| 2007–08 | Andra Avenyn | Jossan Tegebrandt Björn | 39 atal |
| 2008 | Höök | Katarina | 2 atal |
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Olano, Jon. (2016-2-29). «'Spotlight' garaile Oscar sarietan» Berria.
- ↑ (Suedieraz) Kundservice. (2019-03-18). «Är du nyfiken på vart kändisarna från Stockholm gick gymnasiet?» studier.se (kontsulta data: 2026-10-11).
- ↑ (Suedieraz) «Alicia Vikander första svenska kvinnan på Vogues omslag på 40 år» www.dagensmedia.se (kontsulta data: 2026-10-11).
- ↑ (Suedieraz) Nyheter, S. V. T.. (2015-12-10). «Alicia Vikander dubbelt Golden Globe-nominerad» SVT Nyheter (kontsulta data: 2026-10-11).
- ↑ (Ingelesez) Barone, Joshua. (2016-02-29). «Oscar Winners 2016: The Complete List» The New York Times ISSN 0362-4331. (kontsulta data: 2026-10-11).
- ↑ (Suedieraz) Nyheter, S. V. T.. (2016-02-29). «Alicia Vikander vinner en Oscar» SVT Nyheter (kontsulta data: 2026-10-11).
- ↑ (Suedieraz) «Alicia Vikander startar produktionsbolag – för att främja kvinnor i filmvärlden» www.elle.se 2016-05-10 (kontsulta data: 2026-10-11).
- ↑ (Suedieraz) «Alicia Vikander startar produktionsbolag – för att främja kvinnor i filmvärlden» www.elle.se 2016-05-10 (kontsulta data: 2026-10-11).
- ↑ (Suedieraz) «Rosa Bandet 2026» Cancerfonden (kontsulta data: 2026-10-11).