Edukira joan

Girona

Wikipedia, Entziklopedia askea
Artikulu hau Kataluniako hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako buruzkoa beste hau da: «Girona (argipena)».
Girona
Girona
Kataluniako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Katalunia
ProbintziaGironako probintzia
EskualdeaGironès
AlkateaLluc Salellas i Vilar (en) Itzuli
Izen ofizialaGirona
Jatorrizko izenaGirona
Posta kodea17000–17007
INEk ezarritako kodea17079
HerriburuaGirona Hiria
Geografia
Koordenatuak41°59′00″N 2°49′00″E / 41.9833°N 2.8167°E / 41.9833; 2.8167
Mapa
Azalera39,1 km²
Altitudea70 m
MugakideakJuià, Quart, Sant Julià de Ramis, Sarrià de Ter, Celrà, Fornells de la Selva, Salt, Sant Gregori eta Vilablareix
Demografia
Biztanleria108.666 (2025)
alt_left 55.854 (%51,5) (%48,5) 52.498 alt_right
Dentsitatea2.779 bizt/km²
Etxebizitzak1.409
Informazio gehigarria
Telefono aurrizkia972
Hiri senidetuakAlbi, Reggio nell'Emilia, Wakefield, Bluefields, Farsia (en) Itzuli, Nueva Gerona (en) Itzuli, Wakefield (en) Itzuli eta Nikšić
MatrikulaGI
Hizkuntza ofizialakatalan
girona.cat

Girona[1] Kataluniako udalerria da, Gironès eskualdeko hiriburua dena eta Gironako probintzian ere kokatua. Ter ibaiak udalerria zeharkatzen du.

Azken erroldaren arabera 108.666 biztanle zituen 39,1 km²-ko azaleran.

Auzoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Centre: Barri Vell, Mercadal eta Carme
  • Eixample: Sant Narcís, Eixample Nord eta Eixample Sud
  • Est: Sant Daniel, Torre Gironella, Pedreres, Font de la Pólvora, Vila-roja eta Gavarres
  • Mas Xirgu: Mas Xirgu
  • Montjuïc: Montjuïc
  • Nord: Pedret, Pont Major, Muntanya de Campdorà eta Pla de Campdorà
  • Oest: Sant Ponç, Fontajau, Taialà, Germans Sàbat, Domeny Nord eta Domeny Sud
  • Santa Eugènia: Hortes, Santa Eugènia de Ter eta Can Gibert del Pla
  • Sud: Palau, Avellaneda, Montilivi eta la Creueta

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
    Datu klimatikoak (Gironako aireportua)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 12.8 13.9 16.2 17.8 21.6 25.4 29.2 29.0 25.7 20.9 16.0 13.4 20.2
Batez besteko tenperatura (ºC) 6.9 8.0 10.0 11.8 15.8 19.6 22.9 22.9 19.8 15.3 10.4 7.8 14.3
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 1.0 2.0 3.9 5.8 10.0 13.9 16.7 16.8 14.0 9.7 4.8 2.1 8.4
Pilatutako prezipitazioa (mm) 65 44 53 67 80 66 30 48 68 83 70 63 724
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) 5 5 6 7 7 6 4 5 6 6 5 5 67
Eguzki orduak 147 152 172 182 218 233 288 260 195 165 146 132 2290
Iturria: [2]

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Juià, Quart, Sant Julià de Ramis, Sarrià de Ter, Celrà, Fornells de la Selva, Salt, Sant Gregori eta Vilablareix.

Mapa
Girona eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea020.00040.00060.00080.000100.000120.00017001750180018501900195020002050GironaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 52.498 gizon, 55.854 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.01
 
100+
 
0.05
0.10
 
95-99
 
0.34
0.51
 
90-94
 
1.20
0.98
 
85-89
 
1.73
1.91
 
80-84
 
2.61
2.97
 
75-79
 
3.65
3.83
 
70-74
 
4.52
4.45
 
65-69
 
5.36
5.51
 
60-64
 
5.80
6.35
 
55-59
 
6.38
7.34
 
50-54
 
7.37
8.13
 
45-49
 
8.10
7.01
 
40-44
 
7.03
6.86
 
35-39
 
6.58
7.42
 
30-34
 
6.98
7.60
 
25-29
 
6.85
7.29
 
20-24
 
6.46
6.79
 
15-19
 
5.64
5.76
 
10-14
 
5.05
4.90
 
5-9
 
4.33
4.29
 
0-4
 
3.98
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[3]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 36,6 udalerri berean jaioak ziren[4], probintziako batez bestekoaren (% 30,8) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 10,4 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 29,5 —probintzian % 27,3—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Gironako mapa
Udal
Prob
Erki
Best
Esta
Udalerri berean · % 36,6Probintzia berean · % 14Erkidegoan · % 9,6Beste erkidegoa · % 10,4Estatutik kanpo · % 29,5
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 31.916 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 52,3)[5]. Jaiotza herrialde nagusiak Honduras, Maroko, Kolonbia dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 52,3Europa · % 15,2Afrika · % 25,8Asia · % 6,4Ozeania · % 0,3
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
2.691
Honduras
4.701
3.533
Maroko
1.902
1.131
Kolonbia
1.350
562
Errumania
614
548
Argentina
579
708
Gambia
211
377
Ekuador
413
340
Venezuela
428
339
Txina
416
292
Brasil
431
278
Peru
349
388
India
215
240
Ukraina
343
185
Errusia
349
224
Frantzia
292
371
Senegal
122
218
Bolivia
244
174
Txile
208
152
Kuba
220
162
Dominikar Errepublika
203
189
Erresuma Batua
169
168
Ameriketako Estatu Batuak
164
203
Aljeria
62
145
Italia
117
124
Uruguai
126
100
Mexiko
133
170
Ghana
62
131
Pakistan
76
162
Mali
37
84
Alemania
81
99
Portugal
62
59
Moldavia
81
86
Nigeria
50
86
Ginea
40
40
Polonia
76
41
Bulgaria
44
34
Paraguai
50
51
Herbehereak
31
36
Nikaragua
38
23
Filipinak
49
41
Belgika
30
41
Irlanda
22
36
Bangladesh
20
27
Suitza
29
29
Kanada
21
28
Mauritania
4
8
Ginea Ekuatoriala
14
11
Danimarka
6
5
Finlandia
8
6
Lituania
6
4
Suedia
7
2
Norvegia
1
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 50.333 etxebizitza zeuden: 38.711 (% 76,9) nagusiak eta 11.622 (% 23,1) ez-nagusiak.[6] Kontsumo elektrikoaren arabera, 3.293 (% 6,5) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 4.825 (% 9,6) hutsik zeuden.[7] Etxebizitza nagusien % 64,3 jabetzan zegoen eta % 30,9 alokairuan.[8] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 523 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 2.285 plazarekin (4,37 plaza etxebizitzako).[9]

50.333etxebizitza
38.711etxegune
4.825hutsik (% 9,6)
523etxebizitza turistiko (2026) Gironako mapa

Etxebizitza multzoa Gironako mapa

38.711
11.622
Etxebizitza nagusia (38.711)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (11.622)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Gironako mapa

42.215
4.825
Okupatuak (42.215)Noizbehinkakoak (3.293)Hutsik (4.825)

Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak)

24.892
11.946
Jabetzan (24.892)Alokairuan (11.946)Beste erregimen bat (1.873)

Guztira 38.711 etxegune zeuden, eta horietatik 10.523 (% 27,2) pertsona bakarrekoak ziren.[10] Etxeguneen % 68,1 familia batek osatzen zuen eta % 4,4 familiarik gabeko etxegune anitzak ziren.[11]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 110.523
2 pertsona10.736
3 pertsona7.568
4 pertsona6.221
5 edo gehiago3.663

Etxeguneak motaren arabera

10.523
26.345
Pertsona bakarrekoa (10.523)Familia bakarrekoa (26.345)Familiarik gabeko etxegune anitza (1.707)Bi familia edo gehiago (136)

Etxebizitzen % 41,7 1980 baino lehen eraiki ziren, eta % 21,2 2001etik aurrera.[12] Etxebizitzen % 28,0 60 m²-tik beherako azalera zuten eta % 16,1 120 m²-tik gorakoa.[13]

Eraikuntza garaia

1900 aurretik42
1900-19202.387
1921-1940946
1941-1950614
1951-19602.165
1961-19706.089
1971-19808.761
1981-19906.170
1991-20009.602
2001-20109.850
2011-2020838

Azalera erabilgarria

< 30 m²446
30-45 m²4.189
46-60 m²9.436
61-75 m²11.450
76-90 m²8.714
91-105 m²5.373
106-120 m²2.529
121-150 m²2.842
151-180 m²1.328
> 180 m²3.953

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 90.867 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 39,1 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 25,2; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 24,4; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 11,3.[14] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 37,4 zen 2021ean eta % 39,1 2024an; beraz, 1,7 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 13,0 izatetik % 11,3 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 41,4 ziren, eta gizonen artean % 36,7; 4,7 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 12,0 eta gizonen % 10,6 ziren.

90.867biztanle 15 urte edo +, 2024
% 39,1goi-mailako ikasketak+1,7 puntu 2021etik mapa
% 11,3lehen hezkuntza edo gutxiago−1,7 puntu 2021etik mapa
% 11,5ikasten ari dira, 2024
% 11,3
% 24,4
% 25,2
% 39,1
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 11,3Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 24,4Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 25,2Goi-mailako ikasketak · % 39,1
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Gironako mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 80,6 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 19,4 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 1.844 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 66,8 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 33,2. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 1,7 ziren.[14]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 1,7
Lehen hezkuntza
% 9,6
DBH eta antzekoak
% 24,4
Batxilergoa
% 16,8
Erdi-mailako LH
% 8,3
Goi-mailako LH
% 7,6
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 13,0
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 11,4
Masterrak eta espezialitateak
% 5,2
Doktoretzak
% 2,0
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Girona, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak35.547% 39,115.867% 36,719.680% 41,4
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa22.855% 25,211.128% 25,711.727% 24,6
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)22.179% 24,411.707% 27,010.472% 22,0
Lehen hezkuntza edo gutxiago10.286% 11,34.589% 10,65.697% 12,0
Guztira90.867% 100,043.291% 100,047.576% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Girona, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 37,4% 25,0% 24,6% 13,085.592
2022% 38,2% 25,1% 25,0% 11,785.987
2023% 38,8% 25,1% 24,6% 11,588.279
2024% 39,1% 25,2% 24,4% 11,390.867

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 11,5 ikasten ari zen (10.458 pertsona).[15] Ikasten ari zirenetatik, % 51,6 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 25,8 batxilergoan, % 17,8 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 2,4 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 53,4 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 49,4; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 17,5 eta emakumeen % 18,0. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 77,1 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 35,2 eta 25–29 urtekoen % 12,6; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,7 baino ez.[16] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 36,2 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 26,9.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 77,1
20–24 urte
% 35,2
25–29 urte
% 12,6
30–34 urte
% 7,2
35–39 urte
% 4,8
40–44 urte
% 3,9
45–49 urte
% 3,3
50–54 urte
% 2,5
55 urte edo +
% 0,8
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 2,1
Goi-mailako ikasketak
% 51,6
Erdi-mailako LH
% 17,8
Batxilergoa
% 25,8
DBH eta antzekoak
% 2,4
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 0,4
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 69,1 estatuan jaio zen, eta % 30,9 atzerrian.[14] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 43,3 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 5,9; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 22,3 eta % 20,7, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 46,2 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 9,5; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 30,3 eta % 17,7, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 43,3
Goi-mailakoak
% 22,3
% 23,1
Batx. / erdi LH
% 31,4
% 27,7
DBH
% 25,6
% 5,9
Lehen H. edo gutx.
% 20,7
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 46,2
Goi-mailakoak
% 30,3
% 20,3
Batx. / erdi LH
% 34,7
% 24,0
DBH
% 17,3
% 9,5
Lehen H. edo gutx.
% 17,7
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 13,6 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 6,9.[15] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 52,0 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 49,7 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 17.794 euro-koa zen[17], eta etxegune bakoitzeko 47.264 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.986 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 22.750 euro zen. Errenta gordina 22.817 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 61,8[18]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 17,6), beste diru-sarrerak (% 15,9), langabezia-prestazioak (% 1,2), beste prestazioak (% 3,4).

62%
18%
16%
Soldata · % 61,8Pentsioak · % 17,6Langabezia · % 1,2Beste prestazioak · % 3,4Beste sarrerak · % 15,9
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[19][oh 1]. Udalerrian indizea 33 da, probintziakoaren (30,5; Gironako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (31,9) gainetik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,8 da, probintziakoaren (2,6; Gironako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,6) gainetik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Girona udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 52.330 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 58,4; gainerako % 41,6 inaktibo zeuden (erretiratuak % 44,2, beste inaktiboak % 42,3 eta ikasleak % 13,6).[20] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 8,1 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 60,6 zen eta emakumezkoena % 56,4; langabezia-tasa, aldiz, % 7,3 eta % 8,9 zen, hurrenez hurren.[20]

Okupatuen kopurua 46.566 zen 2023ean, 2021eko 43.266etik gora.[21] Emakumeek okupatuen % 50,4 osatzen dute, eta gizonek % 49,6.

46.566okupatu, 2023+% 7,6 2021etik
% 50,4emakumeak okupatuen artean
% 58,4jarduera-tasa, 2024
% 8,1langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 53,7
% 18,4
% 17,6
Okupatuak · % 53,7Langabeak · % 4,7Ikasleak · % 5,6Erretiratuak · % 18,4Beste inaktiboak · % 17,6
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Girona, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak48.081% 53,723.943% 56,224.138% 51,4
Langabeak4.249% 4,71.891% 4,42.358% 5,0
Inaktiboak37.252% 41,616.794% 39,420.458% 43,6
Guztira89.582% 100,042.628% 100,046.954% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 79,8), industria (% 14,5), eraikuntza (% 5,1) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 0,6).[21] Xeheago, jarduera-adarrik handiena merkataritza da (% 15,9), ondoren manufaktura-industria (% 13,7) eta osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 10,4) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Gironako mapa
% 14,5
% 79,8
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 0,6Industria · % 14,5Eraikuntza · % 5,1Zerbitzuak · % 79,8
Jarduera-adar zehatzak
Merkataritza
% 15,9
Manufaktura-industria
% 13,7
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 10,4
Administrazio publikoa
% 8,5
Hezkuntza
% 8,3
Ostalaritza
% 8,0
Jarduera profesionalak
% 6,8
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 5,7
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Eraikuntza
% 5,1
Garraioa eta biltegiratzea
% 3,5
Beste zerbitzu batzuk
% 2,8
Informazioa eta komunikazioak
% 2,7
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 2,6
Etxeetako jarduerak
% 2,0
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 1,8
Higiezinen jarduerak
% 0,9
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,6
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 0,6
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,1
Erauzketa-industriak
% 0,0
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 44,7; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 38,2), eta oinarrizko okupazioak % 12,5.[22] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 46,9 eta emakumeen % 42,5).

% 38,2
% 44,7
% 12,5
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 38,2Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 44,7Oinarrizko okupazioak · % 12,5Ez dago jasota · % 4,7
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Girona, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak17.776% 38,28.350% 36,29.426% 40,1
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak20.803% 44,710.832% 46,99.971% 42,5
Oinarrizko okupazioak5.817% 12,52.738% 11,93.079% 13,1
Ez dago jasota2.170% 4,71.167% 5,11.003% 4,3
Guztira46.566% 100,023.087% 100,023.479% 100,0

Okupatuen % 86,3 besteren konturako langileak dira, eta % 13,7 norberaren konturakoak.[23]

% 11,1
% 73,1
% 13,3
Norberaren kontura, langileak dituena · % 2,6Norberaren kontura, langilerik gabe · % 11,1Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 73,1Besteren kontura, aldi baterakoa · % 13,3
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Girona, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura6.379% 13,73.985% 17,32.394% 10,2
Besteren kontura40.187% 86,319.102% 82,721.085% 89,8
Guztira46.566% 100,023.087% 100,023.479% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 70,4 estatuan jaio zen, eta % 29,6 atzerrian.[20] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 56,4 okupatuak dira, % 25,2 erretiratuak, % 7,4 bestelako inaktiboak, % 7,3 ikasleak eta % 3,8 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 55,0 okupatuak dira, % 31,2 bestelako inaktiboak, % 6,3 langabeak, % 4,0 erretiratuak eta % 3,5 ikasleak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 52,1 okupatuak dira, % 24,3 erretiratuak, % 12,9 bestelako inaktiboak, % 6,5 ikasleak eta % 4,2 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 49,1 okupatuak dira, % 35,5 bestelako inaktiboak, % 7,4 langabeak, % 4,3 ikasleak eta % 3,7 erretiratuak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 56,4
Okupatuak
% 55,0
% 3,8
Langabeak
% 6,3
% 7,3
Ikasleak
% 3,5
% 25,2
Erretiratuak
% 4,0
% 7,4
Beste inakt.
% 31,2
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 52,1
Okupatuak
% 49,1
% 4,2
Langabeak
% 7,4
% 6,5
Ikasleak
% 4,3
% 24,3
Erretiratuak
% 3,7
% 12,9
Beste inakt.
% 35,5
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 71,2 estatuan jaio zen, eta % 28,8 atzerrian.[22] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 45,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari dira, % 42,6 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 7,4 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 57,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 22,6 oinarrizko okupazioetakoak eta % 15,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 49,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari dira, % 40,7 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 5,5 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 47,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 32,6 oinarrizko okupazioetakoak eta % 16,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 45,0
Goi eta erdi maila
% 15,1
% 42,6
Langile kualifikatuak
% 57,2
% 7,4
Oinarrizko okup.
% 22,6
% 5,0
Ez dago jasota
% 5,1
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 49,5
Goi eta erdi maila
% 16,2
% 40,7
Langile kualifikatuak
% 47,0
% 5,5
Oinarrizko okup.
% 32,6
% 4,3
Ez dago jasota
% 4,3
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[24] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 74,4 zerbitzuetan ari dira, % 17,4 industrian eta % 7,7 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 56,4 zerbitzuetan ari dira, % 28,6 industrian, % 12,8 eraikuntzan eta % 2,1 nekazaritzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 91,4 zerbitzuetan ari dira, % 7,1 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 87,4 zerbitzuetan ari dira, % 11,5 industrian.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 0,5
Nekazaritza
% 2,1
% 17,4
Industria
% 28,6
% 7,7
Eraikuntza
% 12,8
% 74,4
Zerbitzuak
% 56,4
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 0,1
Nekazaritza
% 0,2
% 7,1
Industria
% 11,5
% 1,3
Eraikuntza
% 0,8
% 91,4
Zerbitzuak
% 87,4
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 378 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[25][oh 2]. Udalerriaren azalera 39,1 km² denez, NAE lurraldearen % 9,7 da[26]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 95,9 lur goldagarria (363 ha, 10 ustiategitan), % 3,3 larre iraunkorrak (12,5 ha, 2 ustiategitan), % 0,5 arbolak (1,9 ha, 4 ustiategitan), % 0,3 berotegiak edo babes garai irisgarriak (1,2 ha, 2 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,04 ha, 2 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
10%
90%
NAE · 378 ha (% 9,7)Gainerako azalera · 3.532 ha (% 90,3)
NAE, lur-erabileraren arabera
96%
Lur goldagarria · 363 ha (% 95,9)Larre iraunkorrak · 12,5 ha (% 3,3)Arbolak · 1,9 ha (% 0,5)Baratzeak · 0,04 ha (< % 0,1)Berotegiak · 1,2 ha (% 0,3)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 61.566 gidari zeuden erroldatuta: 33.201 gizon (% 53,9) eta 28.365 emakume (% 46,1)[27]. Biztanleen % 56,8 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 72.700 ibilgailuk osatzen zuten: 46.375 turismo, 12.282 motozikleta, 5.110 furgoneta, 3.774 kamioi eta 2.915 ziklomotor[27]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 428 turismokoa zen, probintziako (523) eta Espainiako (525) batez bestekoen azpitik.

Turismoen batez besteko adina 11,5 urtekoa zen; turismoen % 16k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 7,1k 25 urte baino gehiago[27]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 59,5 gasolinazko zen eta % 38,5 diesel; 1.046 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1,5; probintzian % 1,1). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 9,3k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 18,8k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
47%
25%
19%
0 etiketa · 1.678 (% 2,3)ECO · 4.993 (% 6,9)C etiketa · 33.630 (% 46,8)B etiketa · 18.085 (% 25,2)Etiketarik gabe · 13.498 (% 18,8)
Turismoak, adinaren arabera
16%
18%
26%
32%
< 4 urte · 7.438 (% 16)4–8 urte · 8.532 (% 18,4)8–15 urte · 12.083 (% 26,1)15–25 urte · 15.014 (% 32,4)≥ 25 urte · 3.308 (% 7,1)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Ondarea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Gironako katedralaren kanpoaldea.

Katedrala

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Artikulu nagusia: «Gironako katedrala»

Gironako katedrala hiriko monumentuen artetik nabarmentzekoa da, bai eta Katalunia osoko kultura ondarearen barruan aipatzekoa ere. Izan ere, "Kataluniako zazpi mirariak" direlakoen artean dugu tenplu gotiko hau.

Lehendabiziko tenplu erromanikoa X. eta XI. mendeen artean eraiki zuten, VII. mendean meskita izandakoaren gainean, Islameko inbasioaren aurretik beste eraikin kristau zaharragoak egon baziren ere. Gaur egun arte zutik mantendu da sasoi hartako Carolus Handiaren kanpandorrea edo Torre de Carlemany.

Gaur egungo katedral gotikoa egiteari 1312an ekin zioten, eta garai horretako estilo gotikoarekin erdiko nabe erraldoia egin izan zuten, munduko handiena dena.

XVIII. mendean aurrealde nagusi barrokoa egin zuten, eta 1960an azkenean amaitutzat eman zuten eraikin osoa.

Bestelakoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Sant Feliu eliza
  • Sant Pere de Galligants monasterioa
  • Bainuetxe arabiarra
  • Barri Vell
  • Harresia
  • Onyar ibaiko etxeak

Argazkiak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zerbitzuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Osasuna

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiriko ospitale nagusiak Josep Trueta mediku bartzelonarraren izena darama, haren omenez.

Hedabideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Egunkariak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Telebista

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gironar ezagunak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 32. arauaː Espainiako erresumako autonomia-erkidegoen, probintzien eta probintzia-hiriburuen izenak. .
  2. ↑ http://www.aemet.es/es/elclima/datosclimatologicos/valoresclimatologicos?l=0367&k=cat AEMET
  3. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  4. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Girona.tab.
  5. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Girona.tab.
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  8. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza nagusiak jabetza-erregimenaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  9. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  10. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  11. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak eraikuntza-urtearen arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak azaleraren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  14. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  17. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Girona.tab.
  18. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Girona.tab.
  19. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  20. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  21. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  22. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  23. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  24. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  25. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Girona.tab (Wikimedia Commons).
  26. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q7038.
  27. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Girona.tab (Wikimedia Commons).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Girona&oldid=11785098"(e)tik eskuratuta