Edukira joan

Moras

Moras
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Isère
BarrutiLa Tour-du-Pineko barrutia
Kantonamenducanton of Crémieu
Izen ofizialaMoras
Posta kodea38460
Geografia
Koordenatuak45°41′14″N 5°15′30″E / 45.6872°N 5.2583°E / 45.6872; 5.2583
Mapa
Azalera8,32 km²
Altitudea345 m, 275 m, 436 m eta 362 m
MugakideakSaint-Marcel-Bel-Accueil, Vénérieu, Veyssilieu, Villemoirieu, Dizimieu eta Saint-Hilaire-de-Brens
Demografia
Biztanleria520 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 226 (%43,2) (%56,8) 297 alt_right
Dentsitatea63 bizt/km²
moras38.fr

Moras Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 520 biztanle zituen 8,3 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Saint-Marcel-Bel-Accueil, Vénérieu, Veyssilieu, Villemoirieu, Dizimieu eta Saint-Hilaire-de-Brens.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
MorasMoras
Població amb 533 habitants (2000)Vénérieu (2,9 km)
Població amb 298 habitants (2000)Veyssilieu (3,1 km)
Població amb 996 habitants (2000)Chozeau (3,8 km)
Població amb 3320 habitants (2000)Crémieu (4,0 km)
Població amb 563 habitants (2000)Panossas (4,2 km)
Població amb 1759 habitants (2000)Villemoirieu (4,3 km)
Població amb 613 habitants (2000)Dizimieu (4,6 km)
Població amb 1717 habitants (2000)Trept (5,0 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta erdiko Rodano haranako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko anplitude termiko handia (4-20 °C); aire lehorra urte osoan; mistral haize gogorra; prezipitazio handiak udazkenean)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,1 °C-koa da, 17,6 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1171 mm-koa da, urtarrilean 1 euri-egun eta uztailean 0,7 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Bourgoin-Jallieu udalerrian dago, 9,7 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,4 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 844 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40 °C-koa da, 2025ko abuztuaren 12an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -14,2 °C-koa da, 2012ko otsailaren 5an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,7 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (21,3 °C) eta hotzena urtarrila (2,8 °C). Urteko prezipitazioa 1013 mm-koa da; hilabeterik euritsuena urria da (113 mm) eta lehorrena otsaila (59 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,45 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,3 °C) baino 2,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (13,5 °C) eta hotzena 1963 (8,8 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Moras)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 2.8 3.8 7.6 11.1 15.2 19.1 21.3 20.8 16.2 12.1 6.8 3.6 11.7
Pilatutako prezipitazioa (mm) 74 59 70 83 100 80 74 73 99 113 109 79 1013
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,3 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,5+0,6+1,7+1,8+1,7+2,0+1,4+1,9+0,6+1,1+1,3+1,6
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,3 °C)
+4 °C−4 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea1002003004005006001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 297 gizon, 226 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
0.00
 
85-89
 
0.00
3.37
 
80-84
 
2.21
5.05
 
75-79
 
6.64
6.73
 
70-74
 
6.64
3.37
 
65-69
 
6.64
11.78
 
60-64
 
2.21
8.08
 
55-59
 
11.06
13.47
 
50-54
 
11.06
5.39
 
45-49
 
7.08
3.37
 
40-44
 
7.08
3.70
 
35-39
 
7.08
3.70
 
30-34
 
4.87
5.05
 
25-29
 
4.42
0.00
 
20-24
 
2.21
7.07
 
15-19
 
4.42
5.39
 
10-14
 
7.08
5.39
 
5-9
 
7.08
9.09
 
0-4
 
2.21
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Moras udalerrian 520 biztanle zeuden eta 212 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,45 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena seme-alabekin bizi ziren bikoteak ziren (% 38,7). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 23,1 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

520biztanle
212elkarbizitza-unitate
2,45lagun elkarbizitza-unitateko
158familia
Udalerria
% 39
% 33
% 23
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 158 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (82). 86 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 30k seme-alaba bakarra zuten etxean, 31k bi, eta 10k hiru edo gehiago.[10]

70
82
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean86
Seme-alaba bat30
Bi seme-alaba31
Hiru seme-alaba5
Lau edo gehiago5

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 33,0), eskulangileak (% 21,2), erdi-mailako lanbideak (% 19,3), goi-mailako langileak (% 17,0). Talde nagusia (erretiratuak, % 33,0) Isère departamenduko batez bestekoaren (% 28,7) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[10]

Udalerria
% 17
% 19
% 21
% 33
Isère
% 15
% 17
% 14
% 14
% 29
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 231 etxebizitza zeuden. Horietatik 212 egoitza nagusi ziren, 12 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 7 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (227), eta apartamentuak gutxi ziren (4). Egoitza nagusietatik 192 beren jabearen bizilekuak ziren, 17 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 3 doan lagata.[11]

231etxebizitza
212egoitza nagusi
227etxe
4apartamentu

Etxebizitza multzoa

212
Egoitza nagusia (212)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (12)Hutsik (7)

Etxe mota

227
Etxea (227)Apartamentua (4)

Jabetza egoera

192
17
Jabeak (192)Alokairuan (17)Doan lagata (3)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (65).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik51
1919-194510
1946-19705
1971-199065
1991-200534
2006-202044

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (136). 90 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 185 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 58 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 145tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela1
2 gela3
3 gela10
4 gela62
5 gela edo gehiago136

Berogailu mota

45
73
90
Fuel-olioa (45)Elektrizitatea (73)Gas botila (4)Bestelakoak (90)

Aparkalekua eta ibilgailuak

185aparkalekua
58ibilgailu 1
145ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 310 biztanleetatik 246 aktibo ziren (% 79,4), horietako 236 lanean (% 76,1) eta 10 langabezian (aktiboen % 4,1).

31015-64 urteko biztanle
% 79,4aktibo
% 76,1lanean
% 4,1langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 47,2
25-54 urte% 97,7
55-64 urte% 61,4
Gizonak% 80,2
Emakumeak% 78,3

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 7,7
BEPC, brebeta% 0,0
CAP-BEP% 4,5
Batxilergoa% 4,5
Goi-mailako +2% 3,0
Goi-mailako +3/4% 6,5
Goi-mailako +5% 1,9

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 4,1). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

64 ez-aktibotik 22 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 34,4), 30 erretiraturik zeuden (% 46,9) eta 12 bestelako ez-aktibo ziren (% 18,8).

Ez-aktiboak

% 34
% 47
% 19
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 30
% 24
% 16
% 24
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 44 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 236 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

44enplegu udalerrian
% 61,4soldatapeko
% 38,6ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 31.980 eurokoa zen.

31.980 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 27.290 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 zurgina, 1 eraikuntza enpresa eta 1 ile apaindegia.[13]

2000. urtean Moras udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 171 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 2003ko abuztuaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 0,6 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Bourgoin », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]