Edukira joan

Paue

Wikipedia, Entziklopedia askea
Paue
Pau
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
BarrutiPaueko barrutia
AlkateaJérôme Marbot (en) Itzuli
Izen ofizialaPau
Jatorrizko izenaPau
Posta kodea64000
Geografia
Koordenatuak43°18′03″N 0°22′12″W / 43.3008°N 0.37°W / 43.3008; -0.37
Mapa
Azalera31,51 km²
Altitudea215 m, 165 m, 245 m eta 214 m
MugakideakBuros, Billère, Bizanos, Gelos, Idron, Jurançon, Lons, Montardon, Morlaàs eta Mazères-Lezons
Demografia
Biztanleria80.441 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 41.997 (%53,4) (%46,6) 36.650 alt_right
Dentsitatea2.553 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakGöttingen, Setúbal, Zaragoza, Pistoia, Kōfu, Swansea, Daloa (en) Itzuli, Xi'an eta Mobile
pau.fr

Paue[1] (okzitanieraz eta frantsesez: Pau, /ˈpo/ ahoskatua) Pirinio Atlantikoak departamenduko hiriburua da, hau da, Ipar Euskal Herria hartzen duen departamenduaren burua. 1464tik aurrera Bearnoko hiriburua ere bada. Gertuko beste 13 udalerrirekin batera, Paue-Pirinioak herri elkargoa sortu zuen.

83.903 biztanle zituen 2006an eta 6 kantonamendutako burua da. 1972an sortutako Paueko eta Aturrialdeko Unibertsitateak bertan du egoitza nagusia eta, beraz, bere biztanleen artean ikasle asko bizi dira. 1,8 km dituen Boulevard des Pyrénées karrikak Paueko gaztelutik Beaumont parkera doa eta mendien ikuspegi ederra du. Alphonse de Lamartine borgoinar poetak honela esan zuen: "Pauek munduko ikuspegi ederrena du lurretik, Napolik itsasotik duen moduan."[2]

Toponimia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Pauen kokapena Gaskoinian.

Izenaren jatorria ezezaguna da. Tradizioak pal hitzetik zetorrela zioen, gazteluaren zuresietatik ekarria. Ikerketa modernoen arabera, haitzaren aurreindoeuropar hitza pal edo bal izan zen eta teoriak bat egiten du hiriaren mendien arteko kokapenarekin.[3] Bada beste hipotesi bat, euskararen bidez, erraz asko azaltzen duena nondik datorren Pau hitza: euskaraz planus latinezko hitzetik lau eta pau geratu dira, p edo l letra galduta. Hortaz, hipotesi horren arabera, Pau toponimoak lau edo lautada hitzekin du zerikusia, azken batean lautada zabal batean dagoelako kokaturik[4]. Edonola ere, XII. mendeko iturrietan jada egungo izena erabiltzen zuten. Bertokoen gentilizioa pauetar da, palois frantsesez. Urbis palladium et gentis dute goiburua.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Paue Ozeano Atlantikotik 100 kilometrotara eta Pirinioetatik 50 kilometrotara dago. Bere kokapena guztiz estrategikoa da Espainiarako bidean dago eta. Hiria 200 metroko altueran dago eta Paueko uhaitzaren harana du kontrolpean. Ibaia, mendiko elurra urtzen denean uhaitza dena, Gavarnieko zirkuan du iturburua. 175 kilometroko ibilbidea egin ondoren, Aturriko ibaiadar bilakatzen da. Antzinako artzainen ibilbidea egun GR 65 ibilbidea da.

Eskualdeko beste ibaiak Luy de Béarn, Luyren ibaiadarra; Ousse; Paueko uhaitzaren ibaiadarra den Oussouet eta Luy de Béarnen ibaiadarra den Uzan dira.

TGVren burdinbideak hiria zeharkatzen du, Parisetik Baiona edo Tolosarantz bere bidean. A64 autobidea ekialderantz doa eta 2010eko abenduan inauguratu zuten A65 Bordele eta Dordoinarantz.

Paueko funikularra hirigunetik eta Boulevard des Pyrénées karrikatik tren-geltokiraino doa. Herriko autobusak 13 linea ditu eta Société des transports de l'agglomération paloise (STAP) elkarteak kudeatzen du.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Buros, Billère, Bizanos, Gelos, Idron, Jurançon, Lons, Montardon, Morlaàs eta Mazères-Lezons.

Mapa
Paue eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bertoko klima ozeanikoa da, negu epelak eta uda ez oso beroak dituena.

    Datu klimatikoak (Paue)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 9 12 14 16 20 24 27 27 24 19 13 10 17.9
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.5 7.5 9 11.5 15 18.5 21 21 18.5 14.5 9 6.5 13.1
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 2 3 4 7 10 13 15 15 13 10 5 3 8.3
Pilatutako prezipitazioa (mm) 87 80 71 81 85 70 46 74 83 82 104 99 962
Prezipitazio egunak (≥ ) 14 13 13 15 15 12 10 11 11 12 13 13 152
Eguzki orduak 93 143 186 210 217 270 310 248 210 186 120 93 2286
Iturria: World Climate Guide [5]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[6]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[7]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[8]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[9].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,9 °C-koa da, 14 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1250 mm-koa da, urtarrilean 11,5 euri-egun eta uztailean 8,4 egun izanik[6]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Uzein udalerrian dago, 10,1 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,7 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1093,8 mm-koa delarik[10]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,9 °C-koa da, 2026ko ekainaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -15 °C-koa da, 1956ko otsailaren 13an lortua[oh 1][10].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,3 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena abuztua da (20,6 °C) eta hotzena urtarrila (6,5 °C). Urteko prezipitazioa 1282 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (146 mm) eta lehorrena abuztua (79 mm).[11]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,28 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,4 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenetatik lau 2000tik aurrerakoak dira (2003, 2022, 2023 eta 2025). Urterik beroena 2022 izan zen (14,6 °C) eta hotzena 1963 (11,4 °C).[11]

    Datu klimatikoak (Paue)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 6.5 7.1 9.9 11.9 15.5 18.8 20.6 20.6 17.5 14.0 9.5 7.2 13.3
Pilatutako prezipitazioa (mm) 118 100 100 126 125 101 84 79 88 105 146 111 1282
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,4 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,6+0,2+1,3+1,1+1,4+1,4+0,8+1,30,0+0,5+0,7+0,9
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,4 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XI. mendean gotortu zuten eremua[12] Paueko uhaitza kontrolatzeko. Gotorlekua ibaiaren iparraldean eraiki zuten, apezpikuaren egoitza zen Leskarretik eta bizkondeen egoitza zen Morlaàsetik distantziakidea zelakoa. 1464an Biarnoko hiriburu bilakatu zen. XIV. mendearen hasieran, Gaston III.a Foix-Biarnokoak Paueko gaztelua bizitzeko egoki bihurtu zuen, Hego Nafarroako konkista eta gero, Johan eta Katalina errege-erreginek hiruburua Iruñetik Pauera pasatzen dute. Gaztela-Aragoiko soldaduek 1512an Hegoaldeko erresumaren konkista eta gero Nafarroako erregeek egoitza moduan erabiliko zuten.

Bertan Henrike III.a Nafarroakoa jaio zen. Hau, Henrike IV.a izenaz Frantziako errege bihurtu zenean, bertoko handikiei bere asmoa ez zela Frantziari Nafarroa ematea baizik eta Frantzia Nafarroari ematea adierazi zien.

Napoleon III.ak gaztelua eta hiri zaharberritu zituen, Biarritzen moduko Belle Époque arkitekturaren ideiak jarraituz. Orduko hiriak nazioarteko biztanleria erakarri zuen, adibidez, Abraham Lincoln hil zenean, bere alarguna zen Mary Todd Lincolnek bertan eman zituen bere bizitzaren azken urteak[13].

Britianiarrek Paue eta bere klima gustukoa zituen lehendik, izan ere Wellingtonek 1814an jadanik hiria bisitatu zuen.[14]. Horri esker bertan, kontinente osoko lehenengo 18 zuloko golf-zelaia eraiki zuten[15].

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

BiztanleriaUrtea020.00040.00060.00080.000100.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 36.650 gizon, 41.997 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.25
 
95+
 
0.71
0.94
 
90-94
 
2.16
1.87
 
85-89
 
3.33
2.63
 
80-84
 
4.05
3.40
 
75-79
 
5.37
4.59
 
70-74
 
5.34
5.36
 
65-69
 
6.04
4.83
 
60-64
 
5.60
6.01
 
55-59
 
6.11
5.88
 
50-54
 
5.16
5.71
 
45-49
 
5.10
5.71
 
40-44
 
5.47
5.76
 
35-39
 
5.13
7.03
 
30-34
 
5.96
8.13
 
25-29
 
6.57
9.79
 
20-24
 
9.19
7.61
 
15-19
 
6.84
5.10
 
10-14
 
4.27
4.61
 
5-9
 
3.76
4.78
 
0-4
 
3.83
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[16].

Hizkuntzak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiriko hizkuntza nagusi eta ofiziala frantsesa da. Edonola ere, 1620ra arte hizkuntza ofiziala bearnera izan zen, okzitanierazko aldaera gaskoia. Herrian hain zen erabilia hizkuntza ezen bertoko ingelesek ingeles-bearnerazko hiztegia egin baitzuten. Paueko golf-zelaian lan egiten zuten mutikoek capdèth zuten izena bearneraz eta hitz horretatik ingelesezko caddie sortu zen.

Bearneraren aldeko elkarte guztiek L'Ostau Bearnés[18] izeneko erakundea sortu zuten. Hirian Paulina izeneko calandreta edo eskola elebiduna dute, 90 ikasle dituena.

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Pau udalerrian 77.403 biztanle zeuden eta 45.270 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,71 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 58,5), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[19]

77.403biztanle
45.270elkarbizitza-unitate
1,71lagun elkarbizitza-unitateko
18.013familia
Udalerria
% 12
% 18
% 9
% 59
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 18.013 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (8.165). Guraso bakarreko 4.185 familietatik 3.418etan ama zen guraso bakarra. 9.421 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 4.308k seme-alaba bakarra zuten etxean, 2.808k bi, eta 1.475k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 5.664 bikoteetatik 627tan (% 11,1) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[19]

8.165
5.664
4.185
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean9.421
Seme-alaba bat4.308
Bi seme-alaba2.808
Hiru seme-alaba953
Lau edo gehiago522

15 urte edo gehiago zituzten 69.942 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 38,7 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 50,1. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 52,5). 80 urte edo gehiagoko 6.553 biztanleetatik 5.782 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 771 kolektibitateren batean.[19]

Bakarrik bizi da
15-24% 39
25-39% 33
40-54% 29
55-64% 41
65-79% 43
80 +% 50
Bikotean bizi da
15-24% 15
25-39% 50
40-54% 53
55-64% 47
65-79% 51
80 +% 35

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 28,0 ezkonduta zegoen, eta beste % 15,2 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,5 izatezko bikotean eta % 4,7 PACS bidez lotuta). % 39,5 ezkongabeak ziren, % 7,3 alargunak eta % 10,0 dibortziatuak.[19]

Ezkongabea% 39,5
Ezkonduta% 28,0
Izatezko bikotean% 10,5
Dibortziatuta% 10,0
Alarguna% 7,3
PACS bidez lotuta% 4,7

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 29,0), enplegatuak (% 16,4), erdi-mailako lanbideak (% 14,1), bestelakoak (% 13,3). Talde nagusia (erretiratuak, % 29,0) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) azpitik dago. 28 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,1).[19]

Udalerria
% 13
% 14
% 16
% 11
% 29
% 13
Pirinio Atlantikoak
% 11
% 16
% 15
% 12
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 54.633 etxebizitza zeuden. Horietatik 45.329 egoitza nagusi ziren, 1.826 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 7.478 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (45.241), etxeak baino gehiago (8.994). Egoitza nagusietatik 16.982 beren jabearen bizilekuak ziren, 27.535 alokairuan zeuden, 8.271 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 812 doan lagata.[20]

54.633etxebizitza
45.329egoitza nagusi
8.994etxe
45.241apartamentu

Etxebizitza multzoa

45.329
7.478
Egoitza nagusia (45.329)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (1.826)Hutsik (7.478)

Etxe mota

8.994
45.241
Etxea (8.994)Apartamentua (45.241)

Jabetza egoera

16.982
27.535
8.271
Jabeak (16.982)Alokairuan (27.535)HLM (8.271)Doan lagata (812)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (15.265).[20]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik2.977
1919-19452.960
1946-197012.042
1971-199015.265
1991-20057.072
2006-20204.485

Egoitza nagusien artean gehienek 3 gela zituzten (12.352). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (29.510 etxebizitzatan). 27.102 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 25.283 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 8.713tan bi edo gehiago.[20]

Gela kopurua

1 gela5.398
2 gela9.487
3 gela12.352
4 gela9.303
5 gela edo gehiago8.789

Berogailu mota

29.510
14.677
Gas sarea (29.510)Fuel-olioa (203)Elektrizitatea (14.677)Gas botila (110)Bestelakoak (828)

Aparkalekua eta ibilgailuak

27.102aparkalekua
25.283ibilgailu 1
8.713ibilgailu 2+

Politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Alkateen zerrenda
Agintaldia Izena Alderdi politikoa
1908–1919 Alfred de Lassence
1919–1925 Gaston Lacoste
1925–1927 Louis Iriart Etxepare AD
1927–1930 Alfred de Lassence
1930–1932 Alfred Steck
1932–1936 Gaston Lacoste
1937–1944 Pierre Verdenal
1944–1947 Henri Lapuyade PRRS
1947–1971 Louis Sallenave Independente
1971–2006 André Labarrère Alderdi Sozialista
2006–2008 Yves Urieta Alderdi Sozialista / LGM
2008–2014 Martine Lignières-Cassou Alderdi Sozialista
2014– François Bayrou MoDem

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1950eko hamarkadatik 1990eko hamarkada arte, Paueko ekonomiaren osagai nagusiak gertuko Lacqen topaturiko gas naturala eta sulfuroak ziren. Egungo Bearnoko industria nagusiak petrolio, industria aeroespaziala (Turbomeca helikopteroak), turismo eta nekazaritza dira. Pauen Elf Aquitaine enpresa jaio zen, egun Total korporazioan dagoena. Halliburtonek egoitza bat du Pauen.[21]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 51.488 biztanleetatik 36.339 aktibo ziren (% 70,6), horietako 30.445 lanean (% 59,1) eta 5.894 langabezian (aktiboen % 16,2).

51.48815-64 urteko biztanle
% 70,6aktibo
% 59,1lanean
% 16,2langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 42,1
25-54 urte% 86,1
55-64 urte% 62,7
Gizonak% 73,3
Emakumeak% 67,9

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 31,2
BEPC, brebeta% 28,1
CAP-BEP% 19,5
Batxilergoa% 20,1
Goi-mailako +2% 11,0
Goi-mailako +3/4% 12,1
Goi-mailako +5% 7,9

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 16,2). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

15.149 ez-aktibotik 7.391 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 48,8), 2.045 erretiraturik zeuden (% 13,5) eta 5.713 bestelako ez-aktibo ziren (% 37,7).

Ez-aktiboak

% 49
% 13
% 38
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 24
% 26
% 28
% 16
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 53.720 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 30.445 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

53.720enplegu udalerrian
% 87,6soldatapeko
% 12,4ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.320 eurokoa zen, eta biztanleen % 24 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

23.320 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.300 €
% 24,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 13,3

Kultura

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gastronomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pauek Frantziako hego-mendebaldeko eta Bearnoko berezitasun gastronomikoak eskaintzen ditu. Hauen artean garbura, ahate-urinekoa edo usoa ospetsuak dira. Eskualdeko ardoak (Juranson, Bearno, Madiran edo Pacherenc) aspalditik ekoizten dituzte bere ingurumarian. Gozokien artean, Coucougnettes du Vert Galant (2000. urtean Frantziako bonboirik onena izendatua[22]) edo Pirinioetako gozopila (gâteau des Pyrénées) aipatu behar dugu.

Alde zaharretan (Château, Hédas) hainbat jantoki daude eta baita gauez kopa bat hartzeko lekuak ere (Orphelines karrikan edo Pirinioetako bulebarrean).

Hiri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Paue ondorengo hiriekin senidetuta dago:[23]

Kirola

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaur egun Élan béarnais Pau-Lacq-Orthez (ÉBPLO) izena duen saskibaloi taldeak (hainbatetan Euroliga txapelketan Pau-Orthez izenez ezagutua izan denak) hiri horretan egoitza du eta historikoki Franziako talde onenen artean dago. Palais des Sports de Pau polikiroldegian jolasten du eta 1984an Korać Kopa irabazi zuen.

Herriko errugbi taldeak Section Paloise du izena eta Frantziako errugbi txapelketako lehen mailan (TOP14) dabil. Imanol Hariñordoki baionarra bertan aritu zen bost urtez.

Pau FC futbol taldea, Frantziako bigarren mailan dabil.

2007an trinketa zaharberritu zuten baina egun ez dira euskal pilotan aritzen, antzeko jeu de paumen baizik.

1930etik aurrera, Frantziako Tourrak hainbat aldiz bisitatu du hiria baina agian Paueko Automobilismo Sari Nagusia ospetsuagoa da, hiriko kaleetatik barrena doan hiri zirkuitua dela eta.[26]

Leku interesgarriak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Museoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ondasun nabariak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hedabideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eskualdeko hiru egunkari nagusiak Sud-Ouest taldearenak dira:

France 3 Aquitaine telebista kateak ere hirian egoitza du.

Pauetar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iruditegia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1921ko abuztuaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 2,2 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.


Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskaltzaindiaren 36. araua. Frantziako Errepublikako eskualde-, departamendu- eta hiriburu-izenak. 15. orr. (kontsulta data: 2010-10-04).
  2. ↑ Jatorrizko testua frantsesez: « Pau est la plus belle vue de terre du monde comme Naples est la plus belle vue de mer »
  3. ↑ Grosclaude, Michel. (2006). Dictionnaire toponymique des communes du Béarn. , 304 or..
  4. ↑ Palazio, Gorka Jakobe. (2016). Paue edo Pau, Ipar Nafarroako hiriburuaren izenari buruzko gogoeta eta etimologia. .
  5. ↑ World Climate Guide. Pau Climate Guide, France. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  7. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  8. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  9. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  10. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Pau-Uzein », fiche climatologique. .
  11. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  12. ↑ Tucoo-Chala, Pierre. (1989). Histoire de Pau. in: Univers de la France. Tolosa Okzitania: Privat, 11-15 or. ISBN 2-7089-8238-9..
  13. ↑ Thomas F. Schwartz & Anne V. Shaughnessy. Unpublished Mary Lincoln Letters. Historycooperative.org.
  14. ↑ Laffaye, Horace A.. (2009). The Evolution of Polo. Jefferson, N.C.: McFarland & Company, 27 or..
  15. ↑ Robb, Graham. (2007). The Discovery of France. Londres: Picador, 287 or..
  16. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  17. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  18. ↑ L'Ostau Bearnésen webgunea
  19. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  20. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  21. ↑ Halliburton. Office Location. .
  22. ↑ www.francis-miot.com
  23. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Délégation pour l’Action Extérieure des Collectivités Territoriales (Ministère des Affaires étrangères). National Commission for Decentralised cooperation. .
  24. ↑ Regional Overview. in: MobileChamber.com..
  25. ↑ Pau, ville internationale. .
  26. ↑ Paueko Sari Nagusiaren webgune ofiziala
  27. ↑ Museoak Pauen
  28. ↑ Paueko Udalaren webgunea - Paueko Arte Ederretako Museoa

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Paue&oldid=11847927"(e)tik eskuratuta