پرش به محتوا

منطقه گنداره

مختصات: ۳۳°۴۵′۲۲″شمالی ۷۲°۴۹′۴۵″شرقی / ۳۳٫۷۵۶۰°شمالی ۷۲٫۸۲۹۱°شرقی
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از گنداره)
گنداره
गन्धार (Sanskrit)

ح. ۸۰۰ پ. م–ح. ۵۰۰ میلادی
منطقه گنداره در South Asia واقع شده
گنداره
گنداره
موقعیت گنداره در جنوب آسیا (پاکستان و افغانستان کنونی)
منطقه جغرافیایی تقریبی گنداره در حوضه پیشاور، در شمال غربی پاکستان امروزی.
پایتختکاپیسا (بگرام)
پشکلاوتی (چارسده)
پوروشاپوره (پیشاور)
تکششیلا‎ (تاکسیلا)
اوداباهونداپورا (هوند)
حکومتپادشاهی
• ح. ۷۵۰ پ. م
ناگناجیت
• ح. ۵۱۸ پ. م
پوشکاراساکتی (آخرین حاکم پادشاهی گنداره)
• ح. ۵۰۰ پ. م
کاندیک
دوره تاریخیعصر باستان
• بنیان‌گذاری
ح. ۸۰۰ پ. م
• فروپاشی
ح. ۵۰۰ میلادی
پیشین
پسین
Gandhara grave culture
آلخون
امروز بخشی ازافغانستان
پاکستان
نقشه مربوط به قرن ۱۹ میلادی از گنداره شمالی.
یک تصویر ماهواره ای از منطقه گنداره (در اکتبر ۲۰۲۰).

گَنداره (به فارسی باستان: گـَداره[۱](Gadāra)𐎥𐎭𐎠𐎼) یا گندهارا (Gandhara). دانشنامهٔ ایرانیکا: GANDHĀRA. نوشتهٔ Willem Vogelsang</ref> محل گنداره در راستای رود سند، پیرامون شهرهای تاکسیلا و پوشکَلَواتی (چارسده امروزی) در شمال خاوری پیشاور پاکستان قرار داشت.[۲] نام گنداره نخست در ریگ‌ودا ذکر شده و پس از آن در آتارواودا. پانینی، زبان‌شناس هندی که خود احتمالاً از اهالی گنداره بوده نیز از این منطقه نام برده و آن را یکی از استان‌های اصلی هند دانسته‌است.[۲] در منابع ایرانی، نام گنداره نخستین بار در سنگ‌نبشته بیستون داریوش بزرگ و به عنوان یکی از استان‌های شاهنشاهی ایران آمده‌است.[۲] به نام گنداره در سدهٔ یازدهم پس از میلاد نیز توسط ابوریحان بیرونی اشاره شده و وی شهر وِیْهِند (احتمالاً آوند امروزی نزدیک به اَتُک) را پایتخت گنداره ذکر کرده‌است. نام گنداره در منابع کلاسیک بعدی برای اشاره به دره رود کابل استفاده شد.[۲] گنداره گاه با سرزمین قندهار اشتباه گرفته می‌شود.

پس از یورش یونانیانِ باختر (۲۵۰ پ. م-۱۳۰ پ. م) به گنداره و شبه‌قارهٔ هند و تشکیل دولت یونانی هند (۱۸۰ پ.م. -۱۰ پ. م) در آنجا، هنر یونانی با هنر بودایی درهم تلفیق شده و هنر گنداره را به وجود آورد، که نمونه آن در پایگاه باستان‌شناسی هَده در جنوب جلال‌آباد (گندارهٔ عصر بودایی) قابل مشاهده‌است. در سال ۴۷ میلادی گندفر از پادشاهی سورن، سکاهای شمالی را از گنداره اخراج کرد.[۳]

در سنگنویس بیستون نوشته داریوش بزرگ که به سه زبان پارسی و عیلامی و اکدی است در نسخه پارسی نام پاراپامیزبه گونه گدارا (گندارا) آمده و در نسخه عیلامی و اکدی مانند دیگر منابع اَکَدی و عیلامی، نام پاراپامیز جایگزین نام گنداره شده (اکدی: pa-ar-ú-pa-ra-e-sa-an-na؛ عیلامی: [par-ru-ba-ra-e]-sa-na). نام دومی در نوشته‌های یونانیان باستان نیز آمده و مقصود کوهپایه‌های جنوب آب‌پخشان هندوکش، در نزدیکی سرزمین باستانی کاپیسا و شهر کابل امروزی بوده‌است. خاستگاه نام پاراپامیز را می‌توان در اساطیر ایرانی جست، "(سرزمین) آنسوی (سرزمین) بالای عقاب/قوش"، و نشان از نامی دارد که به افغان های ساکن شمال هندوکش یا همان سرزمین باستانی باختر داده می‌شده‌است.[۴]

جستارهای وابسته

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. ↑ دانشگاه فرانکفورت آلمان. "Old Persian Corpus, Part No. 8, Text: DB1". titus.uni-frankfurt.de (in English).
  2. 1 2 3 4 همان.
  3. ↑ CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1 iranicaonline.org
  4. ↑ دانشنامهٔ ایرانیکا: GANDHĀRA. نوشتهٔ Willem Vogelsang