Historia de Islanda

Historia de Islanda
instantia de: history of a country or state[*]
subclasse de: historia
Commons: History of Iceland

Le historia de Islanda tracta le evolution del insula nord-atlantic desde su prime colonisation permanente durante le seculo IX usque al formation del moderne Republica de Islanda. Insula esseva populate principalmente per colonos nordic proveniente de Norvegia e insulas britannic. In 930, colonos establiva Althing, un assemblea legislative e juridic que deveniva centro de organisation de prime societate islandese. Islanda conservava un forma de independentia durante periodo de Commonwealth islandese, ma passava sub monarchia norvegese in seculo XIII e, ulteriormente, sub dominio de corona danese. Durante seculos XIX e XX, un movimento national promoveva autonomia e independentia. Islanda deveniva un Stato sovrane in union personal con Danmark in 1918 e un republica independente le 17 de junio 1944. Desde alora, pais ha evolvite verso un societate moderne, con un economia fortemente ligate al pisca, al energia renovabile, al servicios e al turismo.

Prehistoria e prime exploratores

Iceland es un insula vulcanic situate in Atlantico del Nord, inter Groenlandia e Europa occidental. Su isolation geographic e clima oceanic distingueva insula de regiones europee ubi se habeva developpate sociedades agricole desde millennios ante.

Contrarimente a multe partes de Europa, Islanda non habeva un population human permanente cognoscite durante major parte de prehistoria. Prime vestigios archeologic de habitation permanente es associate al expansion maritime de populationes nordic durante Etate del Vikingos.

Fontes medieval islandese mentiona monachos christian de origine irlandese, sovente appellate papar, qui haberea visitate o habitate insula ante arrivata de colonos nordic. Extension e character exacte de iste prime presentia resta subjecto a interpretation, perque traditiones scripte esseva compilate multo post eventos que illos describe.

Colonisation permanente comenciava circa 870. Combination de vestigios archeologic, traditiones genealogic e relatos medieval permitte reconstruer transformation de insula in un territorio de colonisation nordic.

Colonisation nordic e formation del societate

Le establimento del colonos

Secundo tradition historic, Ingólfur Arnarson es considerate un del prime colonos nordic qui se establiva permanentemente in Islanda, circa 874. Tradition associa su habitation al loco ubi se developpava posteriormente Reykjavík, actual capital.

Colonos proveniva principalmente de Norvegia, ma un parte arrivava per medio de insulas britannic, ubi se habeva establite communitates nordic. Inter colonos e lor familias se trovava etiam personas de origine celta, includente personas que habeva essite transportate como servos o dependentes.

Colonisation diffundeva se progressivemente per zonas costal e valles habile pro agricultura e allevamento. Interior montaniose e glacial remaneva largemente inhabitabile. Colonos establiva fundos e organisava lor vita economic intorno al allevamento de oves e bovinos, pisca e exploitation de recursos local.

Societate se formava per grupos familial e redes de dependentia. Chefes regional, cognoscite como goðar, combinava frequentemente functiones politic, juridic e religiose. Non existiva un monarchia central que governava insula in su totalitate.

Le economia del prime colonias

Economia de prime Islanda dependeva de utilisation de terra e mar. Allevamento de oves e bovinos procurava carne, lacte, lana e pelles. Agricultura, limitate per clima e breve station de crescimento, completava production de fundos.

Pisca deveniva progressivemente un recurso economic fundamental. Mar circumstante procurava pisces e altere recursos marin, durante que commercio maritime connectava insula con Norvegia e altere regiones de Atlantico del Nord.

Scarcity de ligno e conditiones climatic influentiava construction de habitationes. Edificios rural esseva frequentemente construite con turfa, petra e ligno disponibile, formando un tradition architectonic adaptate al ambiente islandese.

Societate manteneva relationes con mundo nordic, e naves permitteva circulation de personas, benes e informationes. Isolamento geographic non impediva dunque participation de Islanda in redes commercial e cultural de Etate del Vikingos.

Le Commonwealth islandese

Creation del Althing

In 930, chefes islandese establiva Althing (Alþingi) in Þingvellir. Illo deveniva principal assemblea legislative e juridic de insula e un elemento central de organisation de prime societate islandese, que durava circa usque a 1262–1264.

Althing reuni representantes e chefes de differente regiones durante un session annual. Assemblea permitteva discutir leges, resolver disputas e mantener relationes inter communitates. Lögrétta, o Consilio de Lege, exerceva un rol central in deliberation legislative.

Administration de justitia dependiva de cortes e proceduras establite per systema legal. Organisation non esseva un democratia moderne: poder remaneva concentrate in manos de chefes e familias influente. Nonobstante, Althing deveniva un institution distinctive de historia politic islandese e un symbolo durable de identitate national.

Sito de Þingvellir, ubi assemblea se reuniva, manteneva su importantia historic e deveniva ulteriormente un loco central de memoria national islandese.

Le adoption del christianismo

Durante seculo X, christianismo se diffundeva in Scandinavia e in regiones de Atlantico del Nord. Missionarios e contactos con altere sociedades christian contribueva al introduction de nove religion in Islanda, ubi cultos nordic traditional remaneva ancora importante.

Circa 1000, durante un session de Althing, conflicto inter grupos pagane e christian deveniva un problema politic. Secundo tradition, lögsögumaður Þorgeir Ljósvetningagoði esseva incaricate de proponer un decision que permitterea mantener unitate de societate. Illo concludeva que Islanda deberea adoptar christianismo, ben que certe practicas pagane poteva continuar discretemente.

Decision esseva importante perque conversion occurreva per medio de un accordo politic, plus tosto que per un guerra general inter adherentes de duo religiones. Christianismo introducerea nove institutiones ecclesiastic e promoveva uso de alphabet latin e cultura scripte.

Le cultura del sagas

Christianismo favorava disveloppamento de un cultura litterari in lingua nordic ancian. Durante seculos XII e XIII, scriptores islandese compilava chronicas, genealogias, textos religiose e relatos historic.

Íslendingabók, redigite per Ari Þorgilsson circa initio de seculo XII, es un del prime obras historic islandese conservate. Sagas de islandeses describi familias, disputas, viages e conflictos de prime seculos de colonisation, ben que lor composition litterari posterior exige cautela quando illos es usate como fontes pro historia de seculo X.

Edda e altere obras medieval contribueva al conservation de mythologia nordic e tradition poetic. Islanda deveniva assi un centro importante pro conservation de lingua, litteratura e memoria historic de mundo nordic medieval.

Le crise del Commonwealth e le union con Norvegia

Le etate de Sturlung

Durante seculo XIII, rivalitates inter familias potente se intensificava. Conflictos, cognoscite como Etate de Sturlung (Sturlungaöld), involveva chefes regional que cercava ampliar lor potentia e influentia.

Absence de un autoritate central capabile de imponer stabilitate facilitava conflictos armate e debilitava systema politic de Commonwealth. Disputas inter familias se combina con interesse de monarchia norvegese, que cercava augmentar su influentia super Islanda.

Crise culminava con submissión de islandeses al rege de Norvegia. Inter 1262 e 1264, accordos cognoscite como Gamli sáttmáli, o Ancian Pacto, establiva relation politic de insula con corona norvegese. Iste transformation poneva fin al independentia politic de Commonwealth.

Le periodo norvegese

Sub corona norvegese, Islanda conservava institutiones e traditiones legal proprie, ma autoritate de rege deveniva plus importante. Administration de insula se integrava gradualmente in structuras de monarchia.

Codice legal Járnsíða esseva introducite durante seculo XIII e postea reimplaciate per Jónsbók in 1281. Iste textos contribueva al adaptation de systema juridic islandese al governamento monarchic, durante que Althing continuava exercer functiones administrative e judicial.

Relationes commercial con Norvegia remaneva importante, e societate islandese continuava depender principalmente de allevamento, pisca e commercio de productos marin e textile.

Le union nordic e le dominio danese

Le Union de Kalmar

In 1380, union dinastic inter Norvegia e Danmark poneva Islanda sub corona danese-norvegese. In 1397, Union de Kalmar reuni Danmark, Norvegia e Svedia sub un monarcha commun, ben que relationes politic inter regnos variava durante periodo.

Quando Svedia se separava de union in seculo XVI, Islanda remaneva ligate al monarchia danese-norvegese. Distantia geographic e dependentia de commercio exterior augmentava importantia de decisiones adoptate per autoritates in Copenhagen.

Administration danese exerceva gradualmente un controlo plus directe super insula, ben que institutiones islandese e lingua islandese continuava subsister.

Le Reformation

Durante seculo XVI, Reformation protestante transformava organisation religiose de regnos nordic. Monarchia danese introduciva lutheranismo in Islanda, ubi transition esseva accompagnate per conflictos con partes de hierarchia catholic.

Episcopo catolic Jón Arason, un del principales defensores de tradition catholic, esseva capturate e executate in 1550. Su morte es frequentemente considerate un momento decisive in establimento de Reformation in Islanda.

Ecclesia lutheran deveniva un institution central de societate. Organisation religiose, education e cultura scripte continuava influentiar vita quotidian e conservation de lingua islandese.

Le monopolio commercial danese

Durante seculos XVII e XVIII, monarchia danese reforçava controlo economic de Islanda per medio de un monopolio commercial, que limitava commercio al exterior e participation de mercantes estranier.

Sistema restringiva libertate commercial de islandeses e contribueva al un economia vulnerabile. Societate dependeva de un numero limitate de productos e de relationes commercial administrate per interesses danese.

Difficultates economic esseva aggravate per epidemias, conditiones climatic adverse e catastrophes natural. Population restava relativamente reducite e multe communitates rural viveva in conditiones material difficile.

Catastrophes natural e difficultates del seculos XVIII

Historia de Islanda es marcate per eruptiones vulcanic, terramotos, glaciares e periodos de clima extreme. Un del catastrophes le plus grave occurreva in 1783, quando fissura vulcanic de Laki entrava in eruption.

Eruption liberava enorme quantitates de lava e gases, includente dioxido de sulfure, que contaminava ambiente e danneggiava agricultura e pasturas. Mortalitate de bestial e penuria alimentari provocava un grave crise social e demographic.

Eventos de 1783–1784, cognoscite como Móðuharðindin, o «difficultates de nebula», es considerate un del plus devastante catastrophes natural in historia islandese. Consequentias se extenderea al population durante plure annos e aggravava difficultates economic ja existente.

Le movemento national del seculo XIX

Le resurrection del Althing

Durante seculo XIX, ideas de nationalismo e liberalismo que se diffundeva in Europa influentiava societate islandese. Intellectuals e activistas demandava plus autonomia politic e un recognition de identitate national, lingua e traditiones historic de insula.

Figura Jón Sigurðsson deveniva principal symbolo de movimento pro derectos islandese. Ille susteneva que Islanda deberea dispor de su proprie institutiones e administrar su affaires interne.

In 1843, autoritates danese decideva restabilir Althing como assemblea consultive; illo se reuni de novo in Reykjavík in 1845. Institution non habeva initialmente plen potentia legislative de ancian Commonwealth, ma deveniva centro de movimento politic islandese.

Le constitution de 1874

In 1874, al occasion de millesime anniversario traditional de colonisation de Islanda, Danmark concedeva al insula un constitution que ampliava su autonomia. Althing recipeva competentias legislative in materias interne e un rol plus importante in administration de recursos public.

Nonobstante, governamento danese continuava controlar aspectos fundamental de administration e autoritate executive restava ligate al monarchia. Reformas de 1874 representava assi un passo importante, ma non satisfacia tote demandas de movimento national.

Le autonomia de 1904

In 1904, Islanda obteneva heimastjórn, o governamento proprie. Un ministro responsabile de affaires islandese resideva in Reykjavík e respondeva ante Althing in materias interne.

Reforma augmentava capacitate de islandeses administrar su proprie institutiones e contribueva al disveloppamento de un administration moderne. Independentia complete remaneva tamen un objectivo de movimento national.

Le Regno de Islanda e le sovranitate de 1918

Acto de Union inter Islanda e Danmark entrava in vigor le 1 de decembre 1918. Secundo iste accordo, Danmark recognosceva Islanda como Stato sovrane, con su proprie governamento e institutiones, ma duo paises manteneva mesme monarcha.

Regno de Islanda disponeva de su proprie autoritate in multe materias interne, durante que Danmark continuava representar insula in relationes exterior e defense, secundo accordo.

Union personal esseva concepite como un arrangement que poteva esser terminate ulteriormente. Independentia de 1918 constitueva principal passo juridic ante creation de republica in 1944.

Le Secunde Guerra Mundial

Le occupation britannic

Le 9 de april 1940, Germania occupava Danmark, lo que impediva governamento danese de exercitar normalmente su competentias concernente Islanda. Insula assumeva progressivemente gestion de su relationes exterior.

In maio 1940, Regno Unite occupava Islanda pro impedir que territorio deveniva un base germanic in Atlantico del Nord. Occupation britannic transformava position strategic de insula e portava un grande numero de militares estranier.

In 1941, Statos Unite assumeva responsabilitate de defense de Islanda, secundo un accordo con autoritates islandese e britannic. Presentia militar american augmentava importantia strategic de insula durante guerra.

Le independentia de 1944

Interruption de relationes normal con Danmark e evolution politic interne accelerava proceso verso independentia complete. In maio 1944, un referendum esseva organisate super termination de union con Danmark e establimento de un republica.

Electores approbava largemente separation. Le 17 de junio 1944, union personal esseva terminate e Republica de Islanda esseva proclamate in Þingvellir. Sveinn Björnsson deveniva prime presidente de republica.

Proclamation marca establimento de actual Stato islandese independente. Die de 17 de junio, que coincide con anniversario de nascentia de Jón Sigurðsson, es celebrate como festa national de Islanda.

Le republica e le Guerra Frie

Ingressar in NATO

In 1949, Islanda deveniva membro fundator de Organisation del Tractato del Atlantico Nord (NATO). Decision provocava protestas in Reykjavík e un debatte public super neutralitate, securitate e relationes con Statos Unite.

Iceland non possede un exercito permanent. Su participation in NATO es basate super cooperation in materia de defense e securitate, includente uso de installationes e servicios strategic de insula.

In 1951, Islanda e Statos Unite concludeva un accordo de defense que permitteva establimento de un presentia militar american in zona de Keflavík. Base deveniva un elemento importante de systema de surveillance e defense de Atlantico del Nord durante Guerra Frie.

Le Cod Wars

Cod Wars esseva un serie de conflictos diplomatic e confrontationes maritime inter Islanda e Regno Unite concernente derectos de pisca in aquas de Atlantico del Nord. Disputas intensificava se durante annos 1950, 1960 e 1970, quando Islanda cercava extender zona maritime reservate al pisca islandese.

Governamento islandese considerava pisca un recurso essential pro economia e independentia economic de pais. Extension progressive de zona de controlo de pisca incontrava opposition de flotta britannic e provocava incidentes inter naves de pisca e unitates de guardacostas.

Confrontation culminava durante annos 1970, quando Islanda establiva un zona economic de 200 millias nautic. Disputa contribueva al evolution de derecto international de mar e acceptation plus large de zonas economic exclusive de 200 millias.

Evolution economic e social

Durante seculo XX, Islanda passava de un societate principalmente rural e piscatori a un economia industrialisate e de servicios. Exploitation de pisca, transformation de productos marin e commercio exterior remaneva fundamental, ma energia geothermic e hydroelectric deveniva importante pro industria e servicios.

Urbanisation accelerava, specialmente in Reykjavík e su area circumjacente. Education, sanitate e systemas de protection social se disveloppava durante expansion de Stato moderne.

Population islandese cresceva durante seculo XX, ben que clima, isolation geographic e dependentia de mercatos exterior continuava influentiar economia. Exploitation de recursos marin e controlo de zonas de pisca remaneva elementos central de politica economic.

Islanda contemporanee

Le fin del Guerra Frie

Fin de Guerra Frie modificava position strategic de Islanda. Cooperation con NATO e Statos Unite continuava, ma forma de presentia militar in insula esseva adaptate al nove circumstantias international.

In 1986, Reykjavík hospitava un incontro de grande importantia inter presidente american Ronald Reagan e leader sovietic Mikhail Gorbachev. Summit tracta controlo de armamentos nuclear e deveniva un momento importante in diplomatia de fin de Guerra Frie.

Le crisi financiari de 2008

In 2008, systema bancari islandese collabava durante crise financiari global. Tres principal bancos de pais perdeva accesso al financiation international e governamento interveniva pro prevenir un disorganisation plus grande de economia.

Crise provocava un grave recession, un devaluation de corona islandese e un augmento de debita e disoccupation. Illo etiam provocava protestas e demandas de reforma institutional e de responsabilitate politic.

Recuperation esseva progressive e includiva restructuration bancari, adaptation de politicas economic e un evolution de exportationes. Pisca e turismo remaneva importante, durante que industria de energia e servicios international contribueva al diversification de economia.

Turismo e catastrophes natural

Paisage vulcanic, glaciers, cascatas e fontes geothermic faceva de Islanda un destination turistic international importante durante seculo XXI. Croissantia de turismo generava nove empleo e investitiones, ma etiam augmentava pression super infrastructuras, habitation e zonas natural sensibile.

Eruption de vulcano Eyjafjallajökull in 2010 produceva un nube de cinere que perturbava traffico aerie in grande parte de Europa. Evento demonstrava effectos international que pote haber activitate vulcanic islandese.

Gestion de riscos natural, includente eruptiones, terramotos, inundationes glacial e avalanches, remane un parte importante de administration public e preparation civil.

Cultura e identitate national

Lingua islandese ha un position central in identitate national. Illa deriva de nordic ancian e ha conservate multe characteristicas linguistic que se perdeva in altere linguas scandinave.

Sagas, poesias medieval, obras de Edda e chronicas historic constitue un parte importante de patrimonio cultural de pais. Publication e conservation de manuscritos medieval contribueva al disveloppamento de cultura scripte islandese e al conservation de memoria de Etate del Vikingos.

Althing e Þingvellir ha etiam un valor symbolic in historia national. Assemblea representa tradition institutional, durante que proclamation de republica in Þingvellir in 1944 liga independentia moderne al memoria de prime societate islandese.

Societate contemporanee combina iste traditiones con un cultura moderne, un alte nivello de education e un participation active in cooperation nordic e international.