1566
Uiterlijk

| 1566 | ||
| Eeuwen: | 15e eeuw · 16e eeuw · 17e eeuw | |
| Decennia: | 1550-1559 · 1560-1569 · 1570-1579 | |
| Jaren: | << · < · 1565 · 1566 · 1567 · > · >> | |
| Ab urbe condita: | 2319 MMCCCXIX | |
| Armeense jaartelling: | 1015 – 1016 ԹՎ ՌԺԵ – ՌԺԶ | |
| Chinese jaartelling: | 4262 – 4263 壬丑 – 癸寅 | |
| Christelijke jaartelling: | 1566 MDLXVI | |
| Ethiopische jaartelling: | 1558 – 1559 | |
| Hebreeuwse jaartelling: | 5326 – 5327 | |
| Hindoekalenders: | ||
| - Vikram Samvat | 1621 – 1622 | |
| - Shaka Samvat | 1488 – 1489 | |
| - Kali yuga | 4667 – 4668 | |
| Iraanse jaartelling: | 944 – 945 ۹۴۴ – ۹۴۵ | |
| Islamitische jaartelling: | 973 – 974 ٩٧٤ – ٩٧٣ | |
| Maçonnieke jaartelling: | 5565 – 5566 | |
Het jaar 1566 is het 66e jaar in de 16e eeuw volgens de christelijke jaartelling.
Gebeurtenissen
[bewerken | brontekst bewerken]- januari
- 7 - Einde van het Conclaaf van 1565-1566. Antonio Ghislieri wordt gekozen tot paus als opvolger van Pius IV en neemt de naam Pius V aan.
- 17 - Kroning van paus Pius V.
- april
- 5 - Smeekschrift der Edelen: Verzoek van het Eedverbond der Edelen aan landvoogdes Margaretha van Parma om de plakkaten tegen de ketters te verzachten. Zij stemt toe, en schort de plakkaten op in de zogenaamde Moderatie.
- juni
- 28 - Zeeramp van Gotland: De Deense vloot bij Gotland wordt vernietigd in een storm, met duizenden slachtoffers.
- 30 - De eerste hagenpreek van de noordelijke Nederlanden wordt gehouden in de duinen bij Dishoek op Walcheren.
- juli
- 30 - Tweede Smeekschrift der Edelen.
- augustus
- 3 - Verbod op hagenpreken in de Nederlanden.
- 5 - Begin van het Beleg van Szigetvár door de Ottomanen.
- 10 - Alva wordt naar de Nederlanden gezonden om orde op zaken te stellen.
- 10 - Een groep protestanten onder Jacob de Bruyzere slaat de kerkbeelden stuk in de Sint-Laurentiuskapel buiten Steenvoorde stuk. Begin van de beeldenstorm.
- 20 - De beeldenstorm, die tot dan toe in de Westkwartier had gewoed, treft Antwerpen.
- 22 - Beeldenstorm in Mechelen, Gent en Den Bosch.
- 22 - De Westmonsterkerk in Middelburg wordt "gezuiverd" door de gereformeerden, zodat enkele dagen later de eerste gereformeerde kerkdienst in Middelburg kan worden gehouden. De orde wordt echter weer snel hersteld.
- 23 - Het Eedverbond der Edelen accepteert een compromis van de landvoogdes, waarin de edelen hulp toezeggen in de strijd tegen de onlusten in ruil voor toestemming voor ongewapende hagenpreken op plaatsen waar deze al voet aan grond hebben. Het Eedverbond valt hiermee uiteen.
- 23 - Amsterdam wordt getroffen door de beeldenstorm. In de volgende dagen geldt dit ook voor andere steden in Holland en Utrecht.
- september
- 6 - Beeldenstorm in Leeuwarden.
- 8 - Einde van het Beleg van Szigetvár. De Ottomanen nemen Szigetvár in, maar zien vanwege de dood van sultan Süleyman I af van de geplande verdere opmars richting Wenen
- 18 - Beeldenstorm in Groningen.
- oktober
- 27 - Het driemiljoenguldenrekest wordt overgemaakt aan het Antwerpse stadsbestuur, dat het overhandigt aan de landvoogdes.
- november
- 23 - De Grote Raad van Mechelen vernietigt de vroedschapskeuze van Medemblik en zal zelf een nieuwe vroedschap aanwijzen.
- december
- 14 - Begin van het Beleg van Valencijn. Regeringstroepen onder Filips van Sint-Algedonde belegeren Valencijn, waar calvinisten de macht hebben gegerepen.
- 27 - Slag bij Wattrelos: Een groep calvinistische opstandelingen wordt verslagen en uitgemoord door regeringstroepen.
- 29 - Slag bij Lannoy: Regeringstroepen verslaan een calvinistisch leger dat tracht Valencijn te ontzetten, waarbij vele opstandelingen sneuvelen.
- zonder datum
- Er heerst een hongersnood in de Nederlanden, nadat door een strenge winter de oogsten zijn mislukt en er door de Zevenjarige Oorlog geen graan kan worden geïmporteerd.
- Sultan Selim II zet Jacopo IV Crispo, de hertog van Naxos af, en vervangt hem door de Portugese Jood Josef Nasi.
- De vestingstad Sluis in Vlaanderen wordt door Filips II verkocht aan Brugge.
- Begin van de bouw van Valletta.
- Beleg van Minowa: Takeda Shingen neemt het Minowa-kasteel in.
- De bouw van de Stari Most, een stenen brug over de Neretva in Mostar, wordt voltooid.
- Drooglegging van het Kooimeer.
- De eerste oliemolen van Nederland wordt in Harlingen gebouwd: de Zee Munnik.
- Camillo Torello patenttert een zaaimachine.
- Invoering van de Spaanse escudo.
Literatuur
[bewerken | brontekst bewerken]- Petrus Datheen: Psalmberijmingen
- Willem Raedts: Pracktijcke om lichtelijc te leeren visieren alle Vaten metter Wisselroede
- Jan Utenhove: De Psalmen Davids, in Nederlandischer sangs-ryme
- De Clage vanden inquisiteur, meester Pieter Titelmanus
- Codex Selden
Beeldende kunst
[bewerken | brontekst bewerken]Opvolging
[bewerken | brontekst bewerken]- Generalitat de Catalunya - Onofre Gomis opgevolgd door Francesc Giginta
- Duitse Orde (grootmeester) - Wolfgang Schutzbar opgevolgd door George Hund van Wenckheim
- Halberstadt - Sigismund van Brandenburg opgevolgd door administrator Hendrik Julius van Brunswijk-Wolfenbüttel
- Maagdenburg - Sigismund van Brandenburg opgevolgd door zijn broer Frederik IV van Brandenburg
- metropoliet van Moskou - Athanasius opgevolgd door Herman, op zijn beurt opgevolgd door Filippus II
- Münster - Bernhard van Raesfeld opgevolgd door Jan III van Hoya
- Nassau-Wiesbaden - Filips II opgevolgd door zijn broer Balthasar van Nassau-Idstein
- Naxos - Giacomo IV Crispo opgevolgd door Josef Nasi
- Nieuw-Spanje (onderkoning) - Gastón de Peralta in opvolging van Luis de Velasco
- Ottomaanse Rijk - Süleyman I opgevolgd door zijn zoon Selim II
- paus - Antonio Ghislieri als Pius V in opvolging van Pius IV
- Hertogdom Saksen - Johan Frederik II opgevolgd door zijn broer Johan Willem
- Sicilië (onderkoning) - García Álvarez de Toledo opgevolgd door Carlo d'Aragona Tagliavia ad interim
Afbeeldingen
[bewerken | brontekst bewerken]- aanbieding van het Smeekschrift der Edelen
- De katholieken verzoeken Filips II in te grijpen in de Nederlanden
- Begrafenis van sultan Süleyman I
- Portret van Pius V door Bartolomeo Passarotti
Architectuur
[bewerken | brontekst bewerken]- Stari Most, Mostar (voltooid 1566)
- Kanselarij, Leeuwarden (bouw begonnen 1566)
- Kerk van San Giorgio Maggiore, Venetië (bouw begonnen 1566)
- Villa Almerico Capra "La Rotonda", Vicenza (bouw begonnen 1566)
- Dit is in Bethlehem, Gorinchem (gebouwd 1566)
- Oude Kerk, Veenendaal (gebouwd 1566)
Geboren
[bewerken | brontekst bewerken]- 13 januari - Maria van Brunswijk-Wolfenbüttel, Duits edelvrouw
- 9 februari - Carlos Coloma, Spaans militair
- 18 februari - Francesco Erizzo, doge van Venetië
- 8 maart - Carlo Gesualdo, Italiaans componist
- 9 maart - David Rizzio (~32), Italiaans-Schots hoveling (vermoord)
- 2 april - Maria Magdalena de' Pazzi, Italiaans non
- 1 mei - Michiel van Mierevelt, Nederlands kunstschilder
- 10 mei - Leonhart Fuchs (65), Duits botanicus
- 15 mei - Alessandro I Pico della Mirandola, Italiaans edelman
- 26 mei - Mehmet III, sultan van het Ottomaanse Rijk (1595-1603)
- 19 juni - Jacobus I/VI, koning van Schotland (1567-1625) en Engeland (1603-1625)
- 20 juni - Sigismund III, koning van Polen (1587-1632) en Zweden (1592-1599)
- 9 juli - Johan Ernst van Saksen-Eisenach, Duits edelman
- 3 augustus - Elisabeth van Holstein-Schauenburg, Duits edelvrouw
- 12 augustus - Isabella van Spanje, landvoogdes van de Zuidelijke Nederlanden (1621-1633)
- 1 september - Edward Alleyn, Engels acteur
- 28 oktober - Dorothea van Reuss-Obergreiz, Duits edelvrouw
- 3 november - Karel van Bourbon-Soissons, Frans edelman
- 9 november - Christiaan van Brunswijk-Lüneburg, Duits edelman
- 10 november - Robert Devereux, Engels hoveling
- 1 december - Filips van Nassau, Duits legerleider
- 11 december - Manuel Cardoso, Portugees componist
- 25 december - Abraham Bloemaert, Nederlands kunstschilder (jaartal onzeker)
- Rutger Wessel VII van Boetzelaer, Nederlands edelman
- Serafina van Bragança, Portugees edelvrouw
- William Cecil, Engels politicus
- Otto Clant, Nederlands militair
- Thomas Erskine, Schots staatsman
- Hendrik V van Gemen, Duits edelman
- Scato Gockinga, Nederlands politicus
- Anna Catarina Gonzaga, Italiaans edelvrouw
- Johann Matthias Kager, Duits kunstschilder
- Polyxena von Lobkowicz, Boheems edelvrouw
- Jan III van Rietberg, Duits veldheer
- François III de Rye, Bourgondisch prelaat
- Michael Sendivogius, Pools scheikundige
- Filippo Spinelli, Italiaans kardinaal
- Jochem Swartenhondt, Nederlands admiraal
- Caterina Vitale, Grieks apotheker
- Hendrik Cornelisz. Vroom, Nederlands kunstenaar
- Joachim Wtewael, Nederlands kunstschilder
- Zacharias Heyns, Nederlands uitgever (jaartal bij benadering)
- Claude de la Trémoille, Frans edelman (jaartal bij benadering)
Overleden
[bewerken | brontekst bewerken]- 3 januari - Filips II van Nassau-Wiesbaden (49), Duits edelman
- 6 januari - Jan Utenhove (~49), Zuid-Nederlands schrijver
- 7 januari - Lodewijk van Blois (59), Zuid-Nederlands mysticus
- 3 februari - Joris Cassander (52), Zuid-Nederlands humanist
- 23 maart - Wolfgang van Anhalt (73), Duits edelman
- 26 maart - Antonio de Cabezón (~55), Spaans componist
- 4 april - Daniele da Volterra (~56), Toscaans kunstschilder en beeldhouwer
- 25 april - Louise Labé (~41), Frans dichteres
- 26 april - Diana van Poitiers (66), maitresse van Hendrik II van Frankrijk
- 8 mei - Alvise Cornaro, Italiaans waterbouwkundige
- 9 mei - Johan Frederik II van Saksen (66), hertog van Saksen
- 17 juni - Françoise van Luxemburg-Ligny, Frans edelvrouw
- 2 juli - Nostradamus (62), Frans astroloog
- 2 juli - Antoon Wydoit, Zuid-Nederlands abt
- 10 juli - Unico Ripperda (~63), Noord-Nederlands edelman
- 17 juli - Bartolomé de las Casas (81), Spaans geestelijke
- 30 juli - Guillaume Rondelet (58), Frans natuuronderzoeker
- 4 augustus - Christoffel van Oldenburg (~62), Duits edelman en militair, kroonpretendent van Denemarken
- 4 september - Jacob van Belle, Zuid-Nederlands edelman
- 6 september - Süleyman I (71), sultan het Ottomaanse Rijk (1520-1566)
- 7 september - Nikola Šubić Zrinski (58), Kroatisch edelman
- 13 september - Sigismund van Brandenburg (27), Duits prelaat
- 29 september - Christoffel van Oost-Friesland (29), Duits militair
- 31 oktober - Richard Edwards (~41), Engels componist
- 17 november - Annibale Caro (59), Italiaans schrijver
- 4 december - George van Brunswijk-Wolfenbüttel (72), Duits prelaat
- 14 december - René II van Elbeuf (30), Frans edelman
- 28 december - Charles Dumoulin (~66), Frans rechtsgeleerde
- 28 december - Margaretha van Monferrato (56), Italiaans edelvrouw
- Herman van Bronckhorst-Batenburg (~56), Noord-Nederlands edelman
- Lucas Fruytiers (~24), Zuid-Nederlands filoloog
- Francesco Gonzaga (~28), Italiaans kardinaal
- Lambert Lombard (~60), Zuid-Nederlands kunstschilder
- Gerard van Vladeracken, Zuid-Nederlands edelman
- Philips Winterkoning (~24), Noord-Nederlands koopman
- Silvester, Russisch geestelijke (jaartal bij benadering)
Trivia
[bewerken | brontekst bewerken]- De beeldenstorm in 1566 is het tiende van de 50 thema's van de Canon van Nederland.
Zie de categorie 1566 van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.