Platkopkat
| Platkopkat IUCN-status: Bedreigd[1] (2014) | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||||
| Taxonomische indeling | ||||||||||||
| ||||||||||||
| Soort | ||||||||||||
| Prionailurus planiceps (Vigors & Horsfield, 1827) | ||||||||||||
 | ||||||||||||
| Verspreidingsgebied van de platkopkat (2015, IUCN) | ||||||||||||
| Synoniemen | ||||||||||||
| ||||||||||||
 Afbeeldingen op Wikimedia Commons | ||||||||||||
 Platkopkat op Wikispecies | ||||||||||||
| ||||||||||||
De platkopkat, marterkat[2] of rode tijgerkat[3] (Prionailurus planiceps) is een wilde katachtige binnen het geslacht Prionailurus uit Zuidoost-Azië.[4] De soort wordt beschouwd als monotypisch en werd beschreven door Nicholas Aylward Vigors en Thomas Horsfield in 1827.
Kenmerken
[bewerken | brontekst bewerken]De platkopkat dankt zijn naam aan het platte voorhoofd. De platkopkat heeft kleine, ronde, laaggeplaatste en wijd uit elkaar staande oortjes en een vrij lange snuit. Door de korte poten staat de platkopkat laag bij de grond. Ook de voeten zijn klein. De platkopkat is een van de weinige katachtigen (samen met onder andere het jachtluipaard) die zijn nagels niet kan intrekken. Tussen de tenen heeft de kat kleine zwemvliesjes.[5]
De haren van de platkopkat zijn lang en dik. De vacht van de platkopkat is roodbruin tot donkerbruin aan de bovenzijde, en wit aan de onderzijde. De kop heeft meestal een heldere roestrode tint. De keel, buik en binnenkant van de poten hebben donkere vlekken. Onder de ogen loopt een witte streep. De oren zijn zwart van kleur, met een okerkleurige vlek aan de basis.
De platkopkat wordt 41–50 cm lang met een staart van 13–15 cm lang. Het gewicht bedraagt 1,6 tot 2,2 kg, ongeveer de helft van een huiskat.
Leefwijze
[bewerken | brontekst bewerken]De platkopkat is een solitair nachtdier. Hij is, meer nog dan de nauw verwante vissende kat (Prionailurus viverrinus), een gespecialiseerd viseter en jaagt voornamelijk op vis, maar ook andere waterdieren als kreeften, krabben, garnalen en kikkers, en kleine knaagdieren en vogels vallen geregeld ten prooi.
Verspreiding
[bewerken | brontekst bewerken]Leefgebied
[bewerken | brontekst bewerken]De platkopkat leeft langs de oevers van rivieren, meren en moerassen in dichte regenwouden, bladverliezende loofwouden en dichte struikgebieden op de eilanden Borneo en Sumatra (Brunei, Indonesië, Maleisië) en op het vasteland in het zuiden van Maleisië, Myanmar en Thailand. De soort is na diens lokale uitsterven door een herintroductieprogramma uitgezet in Singapore.[6] De typelocatie van de soort is Sumatra.[4]
Populatie
[bewerken | brontekst bewerken]Naar schatting leven er nog z'on 2500 platkopkatten in het wild.[1] Toch is er weinig bekend van het gedrag en de ecologie van de soort in het wild, omdat onderzoek naar het dier gering is en het een van de zeldzaamste wilde katachtigen ter wereld is.[5][7][8] Het hedendaagse en historische verspreidingsgebied is tot nog toe niet exact in kaart gebracht en onderbouwende gegevens en waarnemingen voor een accurate populatieschatting ontbreken.[7] In 2012–'13 werd de tweede fotografische waarneming van de soort op Malakka ooit gedaan.[9][7] In een groots onderzoek in 2024–'25 werd voor het eerst na 30 jaar een platkopkat in het Thaise wild waargenomen; in het zuiden werden de dieren door wildcamera's gefotografeerd.[5][8]
Bescherming en bedreiging
[bewerken | brontekst bewerken]De platkopkat wordt tegen internationale handel beschermd in CITES bijlage I en de EU-verordening wilde dierenhandel bijlage A.[6][10] De soort valt onder de categorie "bedreigd" op de Rode Lijst van de IUCN.[1] De belangrijkste oorzaken van deze bedreiging zijn ziektes (overgedragen door [huis]dieren) en verlies en versnippering van leefgebied door ontbossing, landbouw, visserij en vervuiling van waterwegen.[5]
Beeldgalerij
[bewerken | brontekst bewerken]- Selectie aan platkopkatten
Sabah, Borneo
Sabah, Borneo
Illustratie uit de originele soortbeschrijving in The Zoological Journal door Nicholas Aylward Vigors en Thomas Horsfield (1827)[a]
Illustratie uit The Cat door St. George Jackson Mivart (1881)
Schedel
.jpg)
.JPG)
.jpg)
- ↑ Tafel XII
- 1 2 3 (en) Platkopkat op de IUCN Red List of Threatened Species.
- ↑ van Balen, J. Hendrik (1914). De dierenwereld van Insulinde in woord en beeld. Van der Burgh "De Marterkat (Felis planiceps) komt alleen voor op Sumatra en Borneo. Op Sumatra is zij niet zeldzaam. Op Borneo werd zij aan den voet van den berg Kenepai in het woud in een val gevangen."
- ↑ van Holkema, Tj. (1888). Bijdragen tot de dierkunde: Feest-nummer uitgegeven bij gelegenheid van het 50-jarig bestaan van het Genootschap. Koninklijk Zoölogisch Genootschap Natura Artis Magistra, Amsterdam.
- 1 2 (en) Kitchener, A. C., Breitenmoser-Würsten Ch., Eizirik E., Gentry A., Werdelin L., Wilting A., Yamaguchi N., Abramov A. V., Christiansen P., Driscoll C., Duckworth J. W., Johnson W., Luo S.-J., Meijaard E., O’Donoghue P., Sanderson J., Seymour K., Bruford M., Groves C., Hoffmann M., Nowell K., Timmons Z. & Tobe S. (2017). A revised taxonomy of the Felidae: The final report of the Cat Classification Task Force of the IUCN/SSC Cat Specialist Group. CATnews winter 11. ISSN:1027-2992
- 1 2 3 4 Timmerman, S., Zeer zeldzame platkopkat na bijna dertig jaar weer vastgelegd in Thailand. nu.nl (31 december 2025). Geraadpleegd op 31 augustus 2026.
- 1 2 Prionailurus planiceps. speciesplus.net.
- 1 2 3 (en) Wadey, Jamie, Fletcher, Christine, Campos-Arceiz, Ahimsa (1 juni 2014). First Photographic Evidence of Flat-Headed Cats (Prionailurus Planiceps) in Pasoh Forest Reserve, Peninsular Malaysia. Tropical Conservation Science 7 (2): 171–177. ISSN:1940-0829. DOI:10.1177/194008291400700201.
- 1 2 Platkopkat voor het eerst in 30 jaar weer gezien. jeugdjournaal.nl. NOS Jeugdjournaal (27 december 2025). Geraadpleegd op 31 augustus 2026.
- ↑ (en) Wojcik, Jeppe, Rare flat-headed cat caught on video. ScienceNordic (12 juni 2012). Geraadpleegd op 1 september 2026.
- ↑ Europese Commissie, Verordening (EU) 2026/1383 van de Commissie van 22 juni 2026 tot wijziging van Verordening (EG) nr. 338/97 van de Raad om rekening te houden met de op de 20e vergadering van de Conferentie van de Partijen aangenomen wijzigingen van de Overeenkomst inzake de internationale handel in bedreigde in het wild levende dier- en plantensoorten (Cites) en andere door de wetenschappelijke studiegroep overeengekomen wijzigingen. eur-lex.europa.eu (22 juni 2026). Geraadpleegd op 31 augustus 2026.
· 
· 
