Przejdź do zawartości

BMP-1U

Brak wersji przejrzanej
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
BMP-1U Szkwał
Ilustracja
Ukraińskie bojowe wozy piechoty BMP-1U Szkwał podczas parady z okazji Dnia Niepodległości w Kijowie w 2008 roku
Dane podstawowe
Państwo

 Ukraina

Producent

Żytomierski Zakład Pancerny

Typ pojazdu

bojowy wóz piechoty

Trakcja

gąsienicowa

Załoga

3 (dowódca, działonowy, kierowca) + 6 desantu

Historia
Prototypy

2000

Produkcja

od 2001

Egzemplarze

ok. 45–69[a]

Dane techniczne
Silnik

wysokoprężny UTD-20, 300 KM

Pancerz

stalowy, dodatkowe osłony w pojazdach liniowych

Długość

6,74 m

Szerokość

2,94 m

Wysokość

2,07 m

Prześwit

0,37 m

Masa

13,2 t

Moc jedn.

ok. 22,7 KM/t

Osiągi
Prędkość

65 km/h (droga), 7 km/h (woda)

Zasięg pojazdu

600 km

Pokonywanie przeszkód
Brody (głęb.)

pływalny

Dane operacyjne
Uzbrojenie
armata automatyczna ZTM-1 kal. 30 mm
karabin maszynowy KT-7.62 kal. 7,62 mm
granatnik automatyczny KBA-117 kal. 30 mm
wyrzutnia PPK 9M113 Konkurs
Wyposażenie
celownik termowizyjny, dalmierz laserowy
Użytkownicy
 Ukraina,  Gruzja,  Czad,  Rosja

BMP-1U „Szkwał” (ukr. БМП-1У «Шквал») – ukraiński bojowy wóz piechoty, będący głęboką modernizacją radzieckiego BMP-1, opracowaną na przełomie lat 90. i 2000. w Kijowskim Biurze Konstrukcyjnym Artylerii. Głównym elementem modernizacji było zastąpienie przestarzałej, jednoosobowej wieży z armatą 73 mm nowoczesnym, zdalnie sterowanym modułem bojowym KBA-105 „Szkwał”, uzbrojonym w armatę automatyczną kalibru 30 mm, karabin maszynowy, granatnik automatyczny oraz wyrzutnię przeciwpancernych pocisków kierowanych[1].

Historia i rozwój

[edytuj | edytuj kod]

Prace nad modernizacją BMP-1 do standardu BMP-1U prowadzono na Ukrainie na przełomie lat 90. i 2000. Nowy wóz miał na celu znaczące zwiększenie siły ognia i możliwości zwalczania celów opancerzonych oraz lekko opancerzonych, przy zachowaniu wysokiej mobilności i pływalności bazowego pojazdu[1].

Produkcją seryjną zajął się Żytomierski Zakład Pancerny, a pierwsze egzemplarze dostarczono w 2001 roku. Wczesne zestawienia określały łączną liczbę zmodernizowanych wozów na około 45 egzemplarzy (12 dla Ukrainy, 30 zamówionych dla Gruzji oraz pierwsza partia 3 sztuk dla Czadu), jednak uwzględniając późniejsze dostawy eksportowe do Czadu wykazywane w raportach The Military Balance, całkowita liczba pojazdów przypisywanych do tego standardu sięga około 69 sztuk[a][1][2].

Konstrukcja i specyfikacja

[edytuj | edytuj kod]

Podwozie i ochrona

[edytuj | edytuj kod]

BMP-1U zachował podstawową konstrukcję kadłuba i podwozia bazowego BMP-1, co zapewnia mu pływalność oraz możliwość pokonywania przeszkód wodnych. Pojazd napędzany jest sześciocylindrowym silnikiem wysokoprężnym UTD-20 o mocy 300 KM (220 kW). Masa bojowa wozu wynosi 13,2 tony[1].

Gąsienicowy układ jezdny wyposażony jest w 6 kół jezdnych z każdej strony, co jest typowe dla rodziny BMP. Maksymalna prędkość na drodze wynosi 65 km/h, a w wodzie – 7 km/h. Zasięg pojazdu na drodze szacuje się na około 600 km.

Uzbrojenie

[edytuj | edytuj kod]

Podstawowym elementem modernizacji jest zdalnie sterowany moduł bojowy KBA-105 „Szkwał”. Jego masa wraz z pełnym zapasem amunicji wynosi około 1300 kg, co wymusiło zmniejszenie liczby przewożonych żołnierzy desantu z 8 do 6 osób[1].

W skład uzbrojenia modułu wchodzą:

  • Armata automatyczna ZTM-1 kal. 30 mm – ukraińska licencyjna wersja radzieckiej armaty 2A72, z zapasem 360 naboi. Jest ona stabilizowana w dwóch płaszczyznach, co umożliwia prowadzenie celnego ognia w ruchu.
  • Karabin maszynowy KT-7.62 kal. 7,62 mm – sprzężony z armatą, z zapasem 2500 naboi.
  • Granatnik automatyczny KBA-117 kal. 30 mm – ukraiński odpowiednik radzieckiego AG-17, z zapasem 116 granatów.
  • Wyrzutnia przeciwpancernych pocisków kierowanych (PPK) – moduł może być wyposażony w wyrzutnię dla pocisków 9M113 Konkurs (NATO: AT-5 Spandrel), co znacznie zwiększa zdolność zwalczania celów opancerzonych na dystansie do 4000 m[1].

Dodatkowo moduł wyposażono w nowoczesne przyrządy celownicze, w tym celownik termowizyjny, oraz laserowy dalmierz, co znacznie poprawia skuteczność prowadzenia ognia, zwłaszcza w nocy i w trudnych warunkach atmosferycznych.

Zastosowanie bojowe

[edytuj | edytuj kod]

Eksport i pierwsze walki

[edytuj | edytuj kod]

W 2007 roku Gruzja zamówiła na Ukrainie partię BMP-1U „Szkwał”. Do wybuchu wojny rosyjsko-gruzińskiej w sierpniu 2008 roku dostarczono 15 egzemplarzy. Wozy te nie wzięły jednak udziału w walkach – większość z nich została zdobyta przez wojska rosyjskie na jednej z gruzińskich baz wojskowych i wywieziona do Rosji. Według różnych źródeł Rosjanie przejęli 14 lub wszystkie 15 pojazdów[3].

W służbie rosyjskiej

[edytuj | edytuj kod]

Po zdobyciu BMP-1U trafiły do 38. Instytutu Badawczego w Kubince pod Moskwą, gdzie były testowane – Rosjanie byli szczególnie zainteresowani ukraińskim modułem KBA-105. Po zakończeniu testów pojazdy trafiły do magazynów i przez lata nie były używane[3].

Dopiero jesienią 2023 roku, w trakcie inwazji Rosji na Ukrainę, po raz pierwszy zaobserwowano użycie tych wozów przez wojska rosyjskie na froncie. W listopadzie 2023 roku Siły Obronne Ukrainy zniszczyły pierwszy egzemplarz BMP-1U „Szkwał” w rejonie Awdijiwki – był to pojazd zdobyty przez Rosjan w 2008 roku i przechowywany jako eksponat muzealny. Na froncie rosyjskie BMP-1U otrzymały improwizowane dodatkowe opancerzenie oraz osłony przeciwdronowe (tzw. „daszki”)[4].

W służbie ukraińskiej

[edytuj | edytuj kod]

Ukraina posiadała jedynie około 12 egzemplarzy BMP-1U „Szkwał” na własne potrzeby. Były one wykorzystywane przez Siły Zbrojne Ukrainy, choć ich liczba była znikoma w porównaniu do innych typów wozów bojowych[1].

Eksport do Czadu

[edytuj | edytuj kod]

Według danych zawartych w raporcie Military Balance, Czad posiada na stanie 42 egzemplarze BMP-1U „Szkwał”. Pojazdy te zostały zaprezentowane m.in. podczas parady z okazji Święta Niepodległości Czadu w 2025 roku[2].

Użytkownicy

[edytuj | edytuj kod]
  •  Ukraina – około 12 egzemplarzy na stanie Sił Zbrojnych Ukrainy.
  •  Gruzja – 15 egzemplarzy dostarczonych w 2008 roku; większość zdobyta przez Rosję.
  •  Czad – 42 egzemplarze w służbie według Military Balance.
  •  Rosja – zdobyte egzemplarze gruzińskie, używane na froncie od 2023 roku.

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]
  • BMP-1 – bazowy wóz, z którego powstał BMP-1U
  • BMP-2 – radziecki bojowy wóz piechoty z armatą 30 mm
  • KBA-105 Szkwał – moduł bojowy będący głównym elementem modernizacji
  1. 1 2 Rozbieżność w szacunkach (ok. 45 vs ok. 69 egzemplarzy) wynika z ujęcia późniejszych dostaw eksportowych z Ukrainy do Czadu w latach 2008–2013. Raport The Military Balance wykazuje na stanie armii Czadu 42 wozy BMP-1U (co w zestawieniach IISS może obejmować łącznie wersję z modułem „Szkwał” oraz wyremontowane bazowe BMP-1 dostarczone w ramach tych samych kontraktów), obok ok. 12 wozów ukraińskich i 15 dostarczonych Gruzji.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 Shkval: How Ukraine-Modernized BMPs Ended Up in Russia and Fight Against the Defense Forces. Militarnyi, 2024-02-19. [dostęp 2026-11-12]. (ang.).
  2. 1 2 Ukrainian BMP-1U IFVs Spotted Alongside russian VPK-Ural at Parade in Chad. Defense Express, 2025-08-13. [dostęp 2026-11-12]. (ang.).
  3. 1 2 Gruzińskie „bewupy” dalej w rosyjskiej służbie. Defence24, 2024-02-28. [dostęp 2026-11-12].
  4. ↑ Russians lost a museum BMP-1U Shkval on the front line. Militarnyi, 2024-03-11. [dostęp 2026-11-12]. (ang.).