Przejdź do zawartości

Baszszar al-Asad

Edytuj linki
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Baszszar al-Asad
‏بشار الأسد‎
Ilustracja
Baszszar al-Asad (2024)
Data i miejsce urodzenia

11 września 1965
Damaszek

Prezydent Syryjskiej Republiki Arabskiej
Okres

od 17 lipca 2000
do 8 grudnia 2024

Przynależność polityczna

Partia Baas

Pierwsza dama

Asma al-Asad

Poprzednik

Abd al-Halim Chaddam (p.o.)

Następca

Ahmad asz-Szara

Sekretarz Generalny Przywództwa Regionalnego Syryjskiej Partii Baas
Okres

od 24 czerwca 2000
do 8 grudnia 2024

Poprzednik

Hafiz al-Asad

Następca

urząd zniesiony

podpis
Odznaczenia
Order Umajjadów (Syria) Order Zayeda (Zjednoczone Emiraty Arabskie) Krzyż Wielki Orderu Białej Róży Finlandii Order Króla Abd al-Aziza Klasy Specjalnej (Arabia Saudyjska) Wielka Wstęga Orderu Oswobodziciela (Wenezuela) Wielka Wstęga Orderu Narodowego Cedru (Liban) Order Islamskiej Republiki Iranu Order Uatsamonga (Osetia Południowa) Order Honoru i Chwały (Abchazja) Order Franciszka I (Królestwo Obojga Sycylii) Złoty Medal Zasługi Konstantyniańskiego Zakonu św. Jerzego
Odebrane lub zwrócone:
Krzyż Wielki Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Order Księcia Jarosława Mądrego I klasy Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy z Wielkim Łańcuchem Wielki Łańcuch Orderu Krzyża Południa (Brazylia)
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach
Ilustracja
Baszszar al-Asad w mundurze
marszałek marszałek
Data i miejsce urodzenia

11 września 1965
Kardaha

Przebieg służby
Lata służby

1988–2024

Siły zbrojne

Siły Zbrojne Syrii

Główne wojny i bitwy

wojna domowa w Syrii

Baszszar al-Asad z Najwyższym przywódcą Iranu Alim Chamenei (2019)

Baszszar Hafiz al-Asad (arab. ‏بشار حافظ الأسد‎, Baššār Ḥāfiẓ al-ʾAsad; ur. 11 września 1965 w Damaszku) – syryjski lekarz, polityk i wojskowy, w latach 2000–2024 prezydent Syrii i przywódca Partii Baas sprawujący władzę dyktatorską[1].

Syn Hafiza al-Asada, będącego prezydentem Syrii w latach 1971–2000. 8 grudnia 2024 roku doszło do obalenia jego reżimu w wyniku wojny domowej[2], która była pokłosiem arabskiej wiosny z 2011 roku.

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Młodość i wykształcenie

[edytuj | edytuj kod]

W 1988 roku ukończył studia na Wydziale Medycyny Uniwersytetu Damasceńskiego. Po otrzymaniu dyplomu ukończenia studiów w stopniu doktora rozpoczął pracę w armii. Podyplomową praktykę odbył w szpitalu wojskowym w Tischrin[3]. Cztery lata później przeniósł się na studia podyplomowe w Londynie (Western Eye Hospital) ze specjalizacją okulistyczną. W 1994 roku w wypadku samochodowym zginął jego starszy brat Basil, mający być następcą ojca jako prezydent Syrii. W związku ze śmiercią brata Baszszar został zmuszony do powrotu i wstąpienia do akademii wojskowej. Od 1998 roku nadzorował politykę Syrii w Libanie w czasie trwania okupacji. Po śmierci ojca 10 czerwca 2000 został wybrany na prezydenta Syrii. W grudniu tego samego roku wziął ślub z Asmą Achras. W 2007 został ponownie wybrany na prezydenta.

Prezydentura

[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci ojca Hafiza al-Asada w 2000 roku Baszszar został przywódcą Partii Baas i armii. Wybrany na prezydenta w wyniku przeprowadzonego referendum (był jedynym kandydatem) otrzymał wg oficjalnych danych 99,7% głosów przy frekwencji 94,6%[4]. W związku z wyborem na prezydenta Madżlis asz-Szab (parlament syryjski) obniżył minimalny wiek dla kandydata na prezydenta z 40 na 34 lata (wiek Asada, kiedy został wybrany), po wyborze Asad otrzymał także stopień generała. 27 maja 2007 roku Baszszar został ponownie wybrany jako prezydent na kolejną kadencję siedmiu lat, z oficjalnym wynikiem 97,6% głosów w referendum (brak innego kandydata)[5].

W swojej polityce wewnętrznej znany był z lekceważenia praw człowieka[6][7], częstych zaburzeń gospodarczych spowodowanych nakładanymi sankcjami[8][9] i wszechobecnej korupcji[10]. Po wyborze na prezydenta miał przyjąć bardziej liberalne podejście niż jego ojciec. W jednym z wywiadów stwierdził, że widzi demokrację w Syrii jako „narzędzie dla lepszego jutra”.

W swojej polityce zagranicznej al-Asad był zdeklarowanym krytykiem Stanów Zjednoczonych i Izraela[11]. Prowadzi politykę zbliżenia z Rosją, podjął też decyzję o wycofaniu wojsk z Libanu po 29-letniej okupacji tego kraju.

W czasie wojny domowej w Syrii zdecydował o tłumieniu protestów skierowanych przeciw niemu, co spowodowało eskalację konfliktu i w efekcie śmierć tysięcy osób oraz olbrzymie straty materialne. Oskarżany był o wydawanie rozkazów dokonywania zbrodni przeciwko ludzkości[12].

W pierwszych wielopartyjnych wyborach prezydenckich, które zostały przeprowadzone 3 czerwca 2014, odniósł zwycięstwo uzyskując 88,7% głosów przy 73-procentowej frekwencji. Tym samym prezydent zapewnił sobie trzecią, 7-letnią kadencję na stanowisku[13]. W wyborach prezydenckich, które odbyły się 27 maja 2021 ponownie uzyskał reelekcję, uzyskując 95,1% głosów[14].

Rządy al-Asada zostały obalone w wyniku ofensywy sił opozycyjnych, która rozpoczęła się pod koniec listopada 2024. 8 grudnia 2024 roku al-Asad opuścił stolicę, która tego samego dnia została zajęta przez rebeliantów[15][16]. Według Ministerstwa Spraw Zagranicznych Federacji Rosyjskiej al-Asad opuścił Syrię, wydając wcześniej rozkazy pokojowego przekazania władzy rebeliantom[15]. Agencja prasowa Reuters poinformowała, że miał zginąć w katastrofie lotniczej podczas ucieczki, informacja została jednak później usunięta[17][18]. Tego samego dnia agencja prasowa TASS przekazała, że wraz z rodziną przebywa w Moskwie, gdzie udzielono mu azylu[19][20].

11 sierpnia 2026 roku sąd w Damaszku skazał zaocznie Baszszara al-Asada na karę śmierci. Był to pierwszy wyrok wydany przeciwko byłemu dyktatorowi przez nowe władze syryjskie. Sąd uznał go za winnego zbrodni wojennych oraz zbrodni przeciwko ludzkości, w tym morderstw, tortur oraz bezprawnego więzienia obywateli w trakcie trwającej w latach 2011–2024 wojny domowej w Syrii[21].

Stosunki z innymi przywódcami

[edytuj | edytuj kod]

Z pierwszą oficjalną wizytą jako głowa państwa Baszszar al-Asad udał się do Francji na spotkanie z ówczesnym prezydentem Jakiem Chirakiem. W 2003 roku Asad był przeciwny inwazji na Irak, mimo wieloletniej wrogości pomiędzy tymi państwami. W celu zapobiegnięcia inwazji próbował wykorzystać swoje czasowe miejsce w Radzie Bezpieczeństwa ONZ, aby zablokować rezolucję w tej sprawie. Po inwazji został oskarżony przez Amerykanów o wspieranie rebelii szyitów w Iraku. Jeden z amerykańskich generałów oskarżył go o zapewnienie finansowania, logistyki i szkolenia irackich i zagranicznych fundamentalistów szyickich do ataków przeciwko wojskom USA[22].

Kiedy w lutym 2005 roku w wyniku zamachu bombowego w Bejrucie zginął były premier Libanu Rafik al-Hariri, o udział w zamachu oskarżono Syrię. Wydarzenie to spowodowało kryzys w stosunkach ze Stanami Zjednoczonymi. Asad był także krytykowany za obecność Syrii w Libanie, którą ostatecznie zakończył w 2005 roku; dzięki temu Stany Zjednoczone zniosły część sankcji nałożonych na Syrię za wkroczenie do tego państwa. Na pogrzebie papieża Jana Pawła II w 2005 roku Asad uścisnął dłoń izraelskiego prezydenta Moszego Kacawa.

Życie prywatne

[edytuj | edytuj kod]

Podobnie jak większość klasy rządzącej w baasistowskiej Syrii Asad jest alawitą. Mówi płynnie po angielsku, zna także język francuski w stopniu komunikatywnym. Jego żona Asma al-Asad jest Brytyjką syryjskiego pochodzenia. Ma troje dzieci: Hafiza (imię nadane po dziadku), Zajn i Karima.

Odznaczenia

[edytuj | edytuj kod]

Syryjskie

[edytuj | edytuj kod]

Zagraniczne

[edytuj | edytuj kod]

Niepaństwowe

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Igor Szulim, Baszar al-Asad – miał być okulistą, a został dyktatorem. Jak rządzi Syrią? [online], national-geographic.pl, 26 lipca 2022 [dostęp 2024-12-08] (pol.).
  2. ↑ Syrian rebels topple President Assad, his whereabouts unknown [online], Reuters, 8 grudnia 2024 (ang.).
  3. ↑ Zając 2014 ↓, s. 45.
  4. ↑ Megan Dow: Anti-Government Protests in the Middle East. [dostęp 2017-02-04]. (ang.).
  5. ↑ Syria’s Assad wins another term. BBC. [dostęp 2012-12-04]. (ang.).
  6. ↑ Sean Baldwin: Syria: Al-Asad’s Decade in Power Marked by Repression. [dostęp 2012-12-04]. (ang.).
  7. ↑ Gk: Syryjskie wojsko zabija demonstrantów. [dostęp 2012-12-04]. (pol.).
  8. ↑ Nowe sankcje wobec Syrii. Powstrzymają reżim?. PAP. [dostęp 2012-12-04]. (pol.).
  9. ↑ Bruksela uderza w reżim. Zaostrza sankcje. PAP. [dostęp 2012-12-04]. (pol.).
  10. ↑ UNHCR: Raport ONZ na temat korupcji w Syrii. [dostęp 2012-12-04]. (ang.).
  11. ↑ Avi Issacharoff: Syria’s Assad: Regime strong because of my anti-Israel stance. [dostęp 2012-12-04]. (ang.).
  12. ↑ Bartosz Kumanek: Syria: Nowe dowody na popełnianie zbrodni przeciwko ludzkości przez siły zbrojne. [dostęp 2012-12-04]. (pol.).
  13. ↑ Syria: Asad uzyskał 88,7 proc. głosów w wyborach prezydenckich. PAP. [dostęp 2014-06-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-09-24)]. (pol.).
  14. ↑ Syria’s al-Assad re-elected for fourth term with 95% of vote [online], Al Jazeera [dostęp 2024-12-08] (ang.).
  15. 1 2 Suleiman Al-Khalidi, Timour Azhari, Syrian rebels topple President Assad, Russia says he left the country [online], Reuters, 8 grudnia 2024 [dostęp 2024-12-08].
  16. ↑ World reacts to Bashar al-Assad’s fall, capture of Damascus [online], Al Jazeera [dostęp 2024-12-08] (ang.).
  17. ↑ Reuters reports Assad may have died in plane crash, later removes report [online], The Kyiv Independent, 8 grudnia 2024 [dostęp 2024-12-08] (ang.).
  18. ↑ Syrian sources say Assad may have been killed in plane crash during escape [online], timesofisrael.com [dostęp 2024-12-08] (ang.).
  19. ↑ Assad granted asylum in Moscow on ‘humanitarian’ grounds – as world leaders hail end of ‘barbaric’ regime [online], Sky News [dostęp 2024-12-08] (ang.).
  20. ↑ Assad and his family are in Moscow, Russian state media report [online], 8 grudnia 2024 [dostęp 2024-12-08] (ang.).
  21. ↑ Były prezydent Baszar al-Asad skazany na śmierć. Polska Agencja Prasowa, 2026-08-11. [dostęp 2026-08-11]. (pol.).
  22. ↑ Thomas E. Ricks: General: Iraqi Insurgents Directed From Syria. [dostęp 2012-12-04]. (ang.).
  23. ↑ Asad: Już nie chcę francuskich odznaczeń. wyborcza.pl, 2018-04-03. [dostęp 2018-12-03].
  24. ↑ Damas rend la légion d’honneur d’Assad à la France, «esclave» de Washington – Libération [online], web.archive.org, 20 kwietnia 2018 [dostęp 2024-12-09] [zarchiwizowane z adresu 2018-04-20].
  25. ↑ La France engage la procédure pour retirer sa Légion d’honneur à Bachar Al-Assad [online], 16 kwietnia 2018 [dostęp 2024-12-09] (fr.).
  26. ↑ Про нагородження орденом князя Ярослава Мудрого [online], Офіційний вебпортал парламенту України [dostęp 2024-12-09] (ukr.).
  27. ↑ УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ №163/2023 Про рішення Ради національної безпеки і оборони України від 18 березня 2023 року „Про застосування та внесення змін до персональних спеціальних економічних та інших обмежувальних заходів (санкцій)” [online], president.gov.ua (ukr.).
  28. ↑ رئيس دولة الامارات يقلد الرئيس السوري وسام زايد تعبيرا عن عمق العلاقات التي تربط البلدين [online], دنيا الوطن, 1 czerwca 2008 [dostęp 2024-12-09] (arab.).
  29. ↑ Ella Mustonen, Kuva Tarja Halosesta ja al-Assadista lähti leviämään – Jussi Halla-aholta sivallus [online], Ilta-Sanomat, 8 grudnia 2024 [dostęp 2024-12-09] (fiń.).
  30. ↑ Suomen Valkoisen Ruusun ritarikunnan suurristin ketjuineen ulkomaalaiset saajat – Ritarikunnat [online], ritarikunnat.fi, 9 października 2020 [dostęp 2024-12-18] (fiń.).
  31. ↑ King Abdullah, President Al-Assad hold talks [online], web.archive.org, 12 czerwca 2010 [dostęp 2024-12-09] [zarchiwizowane z adresu 2010-06-12].
  32. ↑ Gazzetta n. 255 del 31 ottobre 2012 – SEGRETARIATO GENERALE DELLA PRESIDENZA DELLA REPUBBLICA [online], gazzettaufficiale.biz [dostęp 2024-12-09].
  33. ↑ Aporrea.org/PGR, Gaceta Oficial 39.454 lunes 28 de junio 2010 [online], Aporrea, 30 czerwca 2010 [dostęp 2024-12-09] (hiszp.).
  34. ↑ Wayback Machine [online], web.archive.org, 2 kwietnia 2015 [dostęp 2024-12-09] [zarchiwizowane z adresu 2015-04-02].
  35. ↑ CREDN cassa a Ordem do Cruzeiro do Sul concedida ao ex-ditador da Síria [online], Portal da Câmara dos Deputados [dostęp 2026-09-21] (port.).
  36. ↑ President Michel Suleiman hosts Syrian President Bashar al-Assad and Saudi King Abdullah bin Abdel Aziz | The Marada News [online], web.archive.org, 29 kwietnia 2014 [dostęp 2024-12-09] [zarchiwizowane z adresu 2014-04-29].
  37. ↑ Iran Awards Syrian Leader Highest Medal of Honor [online], web.archive.org, 29 kwietnia 2014 [dostęp 2024-12-09] [zarchiwizowane z adresu 2014-04-29].
  38. 1 2 SYRIA-ASSAD-BOURBON [online], mediafaxfoto.ro (ang.).
  39. ↑ O.C. Media, Syrian president Bashar al-Assad to visit South Ossetia [online], OC Media, 31 lipca 2018 [dostęp 2024-12-09] (ang.).
  40. ↑ Рауль Хаджимба наградил Башара Асада орденом „Ахьдз-Апша” первой степени [online], presidentofabkhazia.org [dostęp 2024-12-09] (ros.).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
  • Robert Zając: Lekarze i polityka na przestrzeni dziejów. Wyd. 1. Białystok: Robert Zając, 2014. ISBN 978-83-928268-0-4.
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Baszszar_al-Asad&oldid=80925191”