but

but (język polski)

buty (1.1)

wymowa:

^{ⓘ ⓘ} IPA: [but], AS: [but]

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) część ubrania, noszona na stopie, chroniąca stopy człowieka, rzadko zwierzęcia; zob. też buty w Wikipedii

rzeczownik, rodzaj żeński, forma fleksyjna

(2.1) D. lm od buta

odmiana:

(1.1)

 

przypadek	liczba pojedyncza	liczba mnoga
mianownik	but	buty
dopełniacz	buta	butów
celownik	butowi	butom
biernik	but	buty
narzędnik	butem	butami
miejscownik	bucie	butach
wołacz	bucie	buty

(2.1) zob. buta

przykłady:

(1.1) Emilian wrócił do domu w zabłoconych butach.

składnia:

kolokacje:

(1.1) nosić but(y) • nakładać / nałożyć / zakładać / założyć / zdejmować / zdjąć / podbić / skleić / porwać / suszyć / sznurować / rozsznurować / rozsznurowywać / zasznurować / zapiąć / zapinać / zawiązać / zdzierać / zedrzeć but(y) • but damski / męski / dziecinny • lewy / prawy but • but skórzany / gumowy / zamszowy / letni / zimowy • but domowy / ortopedyczny / roboczy / taneczny / wojskowy / wizytowy / wyjściowy • but sportowy / biegowy / kolarski / narciarski / turystyczny / wspinaczkowy • koński but • wygodny / ciasny but; buty pasują / uwierają / obcierają / cisną / piją • buty na obcasie / na koturnie / na kaczuszce / na szpilce / na platformie / na słupku / na płaskim (wysokim / niskim) obcasie • w butach / bez butów • łyżka do butów

synonimy:

(1.1) bucior, bucik, butek; reg. pozn. papeć, papuć; gw. (Górny Śląsk) szczewik

antonimy:

hiperonimy:

(1.1) obuwie

hiponimy:

(1.1) adidas, balerinka, baletka, bambosz, bot, botek, botfort, chodak, ciżemka, ciżma, czeszka, czółenko, drewniak, espadryl, espadryla, glan, gumowiec, japonka, juniorek, kalosz, kamasz, kapec, kapeć, kierpec, klapek, klump, korek, koturn, kowbojek, kozak, laczek, lakierek, łapeć, martens, meliska, mokasyn, muszkieterek, oficerek, opinga, pantofel, pepeg, pepega, pionierek, platforma, półbut, półtrampek, sabot, sandał, szpilka, sztyblet, sztylpa, śniegowiec, tenisówka, trampek, traper, trep, trumniak, trzewik, walonek, woder

holonimy:

meronimy:

(1.1) podeszwa, cholewa (cholewka), obcas, sznurowadło, flek, podpodeszwa (brandzel), otok, ściółka (wyściółka), przyszwa, podszewka, obłożyna, język, zapiętek

wyrazy pokrewne:

rzecz. butowanie n, zbutowanie n

zdrobn. bucik m, butek m, buciczek m, bucina m/ż, bucięta blp

zgrub. bucior m, buciar m, bucisko n

czas. butować ndk., zbutować dk.

przym. buciany, rzad. butowy

związki frazeologiczne:

but twoja mogiła! • but w podłodze • być na ostatnich butach • chłopiec do butów • głupi jak but • kot w butach • kiwać palcem w bucie • nie kiwnąć palcem w bucie • potrzebny jak dziura w bucie • szyć buty • takie buty • trza być w butach na weselu • umarł w butach • wejść w cudze buty • włazić z butami do duszy • wziąć pod but

przysłowia: but bez pary, kawaler stary i honor żyda na nic się przyda • do panny Katarzyny nowych butów obłóczyny • kogo nie stać na buty, niech w chodakach chodzi • koń bosy na lód, but dziurawy na błoto, tępa siekiera na drwa – niebezpieczni są • skurczy się i pan jasny jak wlezie w but ciasny • stać go na buty, a nie stać na cholewy • stary but i stary przyjaciel są najmilsi • szewc bez butów chodzi

etymologia:

prawdop. stczes. bot < stfranc. bot, por. franc. botte; forma polska przekształcona pod wypływem wyrazów obuć, obuwie itp.

uwagi:

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Obuwie

tłumaczenia:

• albański: (1.1) këpucë ż
• angielski: (1.1) shoe, boot
• arabski: (1.1) حذاء
• aragoński: (1.1) zapato
• baskijski: (1.1) zapata
• bułgarski: (1.1) обувка ż
• chiński standardowy: (1.1) 鞋子 (xiézi), 鞋 (xié)
• chorwacki: (1.1) cipela ż
• czeczeński: (1.1) мача
• czeski: (1.1) bota ż
• dolnołużycki: (1.1) crjej m
• duński: (1.1) sko w
• esperanto: (1.1) ŝuo
• fiński: (1.1) kenkä
• francuski: (1.1) chaussure ż
• górnołużycki: (1.1) črij m
• gruziński: (1.1) ფეხსაცმელი (pekhsatsmeli)
• gudźarati: (1.1) જોડો m (jōḍō)
• hiszpański: (1.1) zapato m
• interlingua: (1.1) scarpa
• irlandzki: (1.1) bróg
• islandzki: (1.1) skór m
• japoński: (1.1) 靴
• jidysz: (1.1) שוך m (szuch)
• kaszubski: (1.1) bót m, kùrp m
• kataloński: (1.1) bota ż, sabata ż
• kazachski: (1.1) башмақ, кебіс
• koreański: (1.1) 구두
• litewski: (1.1) batas m
• liwski: (1.1) kǟnga
• łaciński: (1.1) calceus m
• mongolski: (1.1) гутал
• niderlandzki: (1.1) schoen m
• niemiecki: (1.1) Schuh m
• nowogrecki: (1.1) παπούτσι n
• nowopruski: (1.1) kurpi ż
• papiamento: (1.1) bota
• polski język migowy:
  (w zapisie SignWriting)

  (1.1) , buty:
• portugalski: (1.1) sapato m, bota ż
• rosyjski: (1.1) башмак m, ботинок m
• rumuński: (1.1) pantof m
• serbski: (1.1) ципела ż
• słowacki: (1.1) topánka ż
• szwedzki: (1.1) sko
• tagalski: (1.1) bota
• turecki: (1.1) ayakkabı
• tybetański: (1.1) ལྷམ
• ukraiński: (1.1) чобіт m, черевик m
• węgierski: (1.1) cipő
• wilamowski: (1.1) siuh m, šu̐ m, siüh m, śü m
• włoski: (1.1) scarpa ż
• wolof: (1.1) dàll

źródła:

but (język angielski)

wymowa:

forma słaba

IPA: /bət/, enPR: bət, SAMPA: /b@t/

forma mocna

IPA: /bʌt/, enPR: bŭt, SAMPA: /bVt/

wymowa amerykańska^ⓘ

^{ⓘ ⓘ}

homofon: butt

znaczenia:

spójnik

(1.1) ale

przyimek

(2.1) oprócz

przysłówek

(3.1) tylko, zaledwie

rzeczownik

(4.1) szkoc. przedsionek chaty

odmiana:

(1.1) (2.1) (3.1) nieodm.

(4.1) lp but; lm buts

przykłady:

(1.1) We'd wanted to go to work, but we realised it was Sunday. → Chcieliśmy iść do pracy, ale zorientowaliśmy się, że jest niedziela.

(2.1) Who has gone home yet? Everybody but Mr. Jones. → Kto już poszedł do domu? Wszyscy oprócz p. Jonesa.

(3.1) He's but a boy! → To jest tylko chłopiec!

składnia:

kolokacje:

(2.1) all/anything/everyone/no-one… but…

synonimy:

(1.1) however, nevertheless

(2.1) except, without

(3.1) only

antonimy:

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

Przecinek przed spójnikiem współrzędnym (for, and, nor, but, or, yet, so) jest obowiązkowy kiedy łączy dwa zdania niezależne, które nie są bardzo krótkie i ściśle powiązane.

źródła:

but (język chorwacki)

but (1.1)

but (1.2)

zapisy w ortografiach alternatywnych:

wymowa:

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) spoż. udziec

(1.2) anat. udo

odmiana:

(1.1)

przypadek	liczba pojedyncza	liczba mnoga
mianownik	but	butovi
dopełniacz	buta	butova
celownik	butu	butovima
biernik	but	butove
wołacz	bute	butovi
miejscownik	butu	butovima
narzędnik	butom	butovima

przykłady:

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

but (esperanto (morfem))

wymowa:

znaczenia:

morfem

(1.1) chem. zawierający cztery atomy węgla w cząsteczce

odmiana:

przykłady:

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pochodne:

rzecz. butano, butanolo, butanono, buteno, butenalo, butilo, butino

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

but (język francuski)

wymowa:

IPA: [by(t)], kanad. franc. [by] ^ⓘ, wymowa kanadyjska^ⓘ

^{ⓘ ⓘ ⓘ ⓘ ⓘ ⓘ ⓘ ⓘ ⓘ ⓘ ⓘ}

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) cel

(1.2) meta

(1.3) gol, punkt

(1.4) sport. bramka

czasownik, forma fleksyjna

(2.1) 3. os. lp przesz. literacki (passé simple) czasownika boire

odmiana:

(1.1-4) lp but; lm buts

przykłady:

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

but (język maltański)

but (1.1)

wymowa:

IPA: [bʊt]

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) kieszeń

odmiana:

(1.1) lp but; lm bwiet

przykłady:

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

but (język turecki)

but (1.1)

wymowa:

^ⓘ

znaczenia:

rzeczownik

(1.1) anat. udo

odmiana:

(1.1)

 

przypadek	liczba pojedyncza	liczba mnoga
mianownik	but	butlar
biernik	budu	butları
celownik	buda	butlara
miejscownik	butta	butlarda
ablatyw	buttan	butlardan
dopełniacz	budun	butların
formy dzierżawcze mianownik osoba liczba pojedyncza liczba mnoga 1. os. lp budum butlarım 2. os. lp budun butların 3. os. lp budu butları 1. os. lm budumuz butlarımız 2. os. lm budunuz butlarınız 3. os. lm budu butları biernik osoba liczba pojedyncza liczba mnoga 1. os. lp budumu butlarımı 2. os. lp budunu butlarını 3. os. lp budunu butlarını 1. os. lm budumuzu butlarımızı 2. os. lm budunuzu butlarınızı 3. os. lm budunu butlarını celownik osoba liczba pojedyncza liczba mnoga 1. os. lp buduma butlarıma 2. os. lp buduna butlarına 3. os. lp buduna butlarına 1. os. lm budumuza butlarımıza 2. os. lm budunuza butlarınıza 3. os. lm buduna butlarına miejscownik osoba liczba pojedyncza liczba mnoga 1. os. lp budumda butlarımda 2. os. lp budunda butlarında 3. os. lp budunda butlarında 1. os. lm budumuzda butlarımızda 2. os. lm budunuzda butlarınızda 3. os. lm budunda butlarında ablatyw osoba liczba pojedyncza liczba mnoga 1. os. lp budumdan butlarımdan 2. os. lp budundan butlarından 3. os. lp budundan butlarından 1. os. lm budumuzdan butlarımızdan 2. os. lm budunuzdan butlarınızdan 3. os. lm budundan butlarından dopełniacz osoba liczba pojedyncza liczba mnoga 1. os. lp budumun butlarımın 2. os. lp budunun butlarının 3. os. lp budunun butların 1. os. lm budumuzun butlarımızın 2. os. lm budunuzun butlarınızın 3. os. lm budunun butların

przykłady:

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła: