Zum Inhalt springen

Vallorbe

Us der alemannische Wikipedia, der freie DialÀkt-Enzyklopedy
Vallorbe
Wappe vo Vallorbe
Wappe vo Vallorbe
Basisdate
Staat:Schwiiz
Kanton:Waadt (VD)
Bezirk:Jura-Nord vaudoisw
BFS-Nr.:5764i1f3f4
Poschtleitzahl:1337
UN/LOCODE:CH VAL
Koordinate:518990 / 173965Koordinate: 46° 42â€Č 43″ N, 6° 22â€Č 45″ O; CH1903: 518990 / 173965
Höchi:750 mÂ ĂŒ. M.
FlĂ€chi:23.18 kmÂČ
Iiwohner:4413 (31. DezÀmber 2025)
Website:www.vallorbe.ch
Vallorbe
Vallorbe

Vallorbe

Charte
Charte vo VallorbeGenferseeNeuenburgerseeLac de Saint-PointLac de RemorayLac des RoussesLac de JouxLac BrenetFrankreichKanton FreiburgKanton FreiburgKanton FreiburgKanton FreiburgKanton NeuenburgBezirk Broye-VullyBezirk Broye-VullyBezirk Gros-de-VaudBezirk LausanneLavaux-OronBezirk MorgesBezirk NyonBezirk Ouest lausannoisBezirk Riviera-Pays-d’EnhautAgiezL’AbbayeL’Abergement VDArnex-sur-OrbeBallaiguesBaulmesBavoisBelmont-sur-YverdonBioley-MagnouxBofflensBonvillarsBretonniĂšresBullet VDChamblonChampagne VDChampventChavannes-le-ChĂȘneChavornay VDChĂȘne-PĂąquierLe ChenitCheseaux-NorĂ©azLes ClĂ©esConciseCorcelles-prĂšs-ConciseCorcelles-sur-ChavornayCronayCroy VDCroy VDCuarnyDĂ©moretDonneloyeEpendes VDEssert-PittetFiezFiezFontaines-sur-GrandsonGiez VDGrandeventGrandsonJuriensLe LieuLignerolleMathodMauborgetMolondinMontagny-prĂšs-YverdonMontcherandMutruxNovallesOnnens VDOrbe VDOrges VDOrzensPomy VDLa Praz VDPremier VDProvence VDRances VDRomainmĂŽtier-EnvyRovraySainte-Croix VDSergeySuchySuscĂ©vazTreycovagnesUrsinsValeyres-sous-MontagnyValeyres-sous-RancesValeyres-sous-UrsinsVallorbeVaulionVillars-EpeneyVugelles-La MotheVuiteboeufYverdon-les-BainsYvonandTĂ©venon
Charte vo Vallorbe
w

Vallorbe (frankoprovenzalisch [vaˈlɔrbɛ]) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Jura-Nord vaudois im Kanton Waadt, Schwyz.

Vallorbe lyt an dr GrÀnze zue Frankrych. D Ortschaft lyt an dr Orbe, wo do us ere Hööli wider usechunt, nochdÀm si bim Oberlouf im Lac Brenet in Chalchbode versickeret isch. Underhalb vo dr Sidlig und vom Stausee vo Le Day isch d Orbe-Schlucht. Vo Norde chunt us em Gmeindgebiet vo Jougne im DepartemÀnt Doubs dr Sytebach Jougnenaz.

Uf dr Nordsyte isch dr Mont d’Or. Dur dĂ€ goot s TunĂ€ll vo dr Ysebaan; das isch a dr Linie vo Paris uff Lausanne und Mailand.

D Gmaiflechi umfasst 22,3 % landwirtschaftligi Flechi, 67,8 % Wald, 8,2 % Sidligsflechi un 1,7 % sunschtigi Flechi.[1]

Vallorbe isch zum erschte Mol gnÀnnt wore anne 1139 as de valle urbanensi (1148 de valle urbe).

QuĂ€lle: Bundesamt fĂŒr Statistik 2005[2]

Johr18501860187018801888190019101920
Yywohner14911676198220242123327943094621
Johr19301941195019601970198019902000
Yywohner41123592389639904028337532713247

Dr UuslÀnderaadail isch 2010 bi 23,6 % glÀge.[1]

42,5 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 34,8 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).[1]

Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee:[1] BDP 0,6 %, CVP 2,8 %, FDP 19,0 %, GLP 2,2 %, GP 6,7 %, SP 31,0 %, SVP 23,8 %, Sunschtigi 4,1 %.

Dr Burgermaischter vu Vallorbe isch dr Stéphane Costantini (Stand Merz 2014).

Sid em Middelalter isch s Taal vo Vallorbe es ZĂ€ntrum vo dr Yseinduschtry gsi. Ane 1285 isch die erschti Yseschemlzi bout worde, ane 1485 au e Ysehammer. Im 19. Joorhundert sind es baar Fabrigge uf Vallorbe cho.

1875 isch d Ysebaan vo Lausanne us ĂŒber Vallorbe und dur nes ScheiteltunĂ€ll bim Jougnepass bis uf Pontarlier ggange. D Jougnestrecki het me uufggĂ€, wo 1915 s Mont d’Or-TunĂ€ll in Betriib gno worden isch.

Sproch un DialÀkt

[Àndere | QuÀlltÀxt bearbeite]

Bi dr Volkszellig 2000 hÀn vu dr 3247 Yywohner 85,5 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 2,3 % Dytsch, 3,5 % Italienisch un 8,7 % anderi Sproche.[1]

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hĂ€n, gĂ€lte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hĂ€n ihre Ursprung ender in statistische FĂ€hler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn[3][4]

 Commons: Vallorbe – Sammlig vo Multimediadateie
  1. 1 2 3 4 5 Bundesamt fĂŒr Statistik: RegionalportrĂ€ts 2012: Kennzahlen aller Gemeinden (Site cha nĂŒme abgrĂŒeft wĂ€rde; Suche im Webarchiv) , Mai 2012
  2. ↑ Bundesamt fĂŒr Statistik: Eidgenössische VolkszĂ€hlung 2000: Bevölkerungsentwicklung der Gemeinden 1850–2000. Bern 2005 (Online uf bfs.admin.ch (Site cha nĂŒme abgrĂŒeft wĂ€rde; Suche im Webarchiv) , Date im Aahang (Site cha nĂŒme abgrĂŒeft wĂ€rde; Suche im Webarchiv) )
  3. ↑ Andres Kristol: Que reste-t-il des dialectes gallo-romans de Suisse romande?. In: Jean-Michel Eloy (Hg.).: Evaluer la vitalitĂ©. VariĂ©tĂ©s d’oĂŻl et autres langues. UniversitĂ© de Picardie / Centre d’Etudes Picardes, Amiens 1998, S. 101–114
  4. ↑ Pierre Knecht: Die französischsprachige Schweiz. In: Hans Bickel, Robert SchlĂ€pfer (Hg.): Die viersprachige Schweiz. SauerlĂ€nder, Aarau/Frankfurt/Salzburg 2000, S. 139–176