Dortmund

Biztanleria-piramidea 2022; Guztira: 294.644 gizon, 303.604 emakume
	Iturria: Datu hauek Alemaniako erroldatik hartu dira (Alemanez) Personen: Alter (11 Altersklassen) - Familienstand (ausführlich)/Familienstand - Geschlecht. Statistisches Bundesamt (Destatis) / Zensusdatenbank 2024-07-11 (kontsulta data: 2026-09-05)..

Dortmund; Dortmund
	ardal drefol Gogledd Rhine-Westphalia
	Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Alemania
Alemaniako estatua	Ipar Renania-Westfalia
Eskualdea	Arnsberg
Alkatea	Alexander Kalouti
Izen ofiziala	Dortmund
Jatorrizko izena	Dortmund
Posta kodea	44135–44388
Udalerri kodea	05913000
Geografia
Koordenatuak	51°30′50″N 7°27′55″E / 51.5139°N 7.4653°E
Azalera	280,71 km²
Altitudea	103 m
Mugakideak	Hagen, Bochum, Recklinghausen District (en) , Unna (en) , Ennepe-Ruhr-Kreis, Witten, Lünen, Castrop-Rauxel, Unna, Schwerte, Kamen, Holzwickede, Herdecke eta Waltrop
Demografia
Biztanleria	600.880 (2025eko abenduaren 31)
Dentsitatea	2.141 bizt/km²
Informazio gehigarria
Sorrera	882
Telefono aurrizkia	0231, 02304
Hiri senidetuak	Novi Sad, Amiens, Buffalo, Leeds, Netanya, Rostov Don, Xi'an, Zwickau, Leeds (en) , Trabzon eta Beyoğlu
Matrikula	DO
	dortmund.de

Dortmund Alemaniako mendebaldean dagoen hiria da, Ipar Renania-Westfaliako estatuaren hiri nagusia dena eta herrialde osoko zazpigarren populatuena. Halaber, Essen hiriarekin batera osatzen du Europar Batasunako hirugarren metropolitar gunerik handiena, Paris eta Londres ostean. Hiriak 580.444 biztanle zituen 2010ean.

Geografia

Ruhr ibaiaren alde bietan dago Dortmund kokatua. Dortmund–Ems kanalak hiria Ipar Itsasoarekin elkartzen du eta kanalaren bukaeran Dortmundko kaia dago, Europako barne-kairik handiena. "Westfaliako hiri berdea" deitzen zaio izan ere udalerriaren erdia baino gehiago ibaiek, basoek, nekazal eremuek eta parkeek osatzen baitute.

Historia

Agiri zaharrek diotenez gaur egun Dortmund dagoen tokian Throtmanni^[1] izeneko herrixka bat zegoen 880 inguruan, baina suak erre zuen erabat. Frederiko I.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoak 1152an herria berreraiki eta bertan bizi izan zen bi urtez. Erdi Aroan Hellweg merkatal bidean ezinbesteko geldialdia egin behar zen bertan. 1220an Hiri Inperial Askea bihurtu zen, Westfaliako hiri nagusia zen eta Hansa Ligan sartu zen. 1320ko agiri batean Dorpmunde izenaz agertzen da.

XIX mendean Prusiak Westfalia probintzian sartu zuen. Ikatz eta altzairu meategiek hiria aberastu zuten, bai eta garagardo lantegiek ere.

Bigarren Mundu Gerrako bonbaketek Dortmunden %60a suntsitu zuten. batez ere hiriaren erdialdea izan zen kaltetuena, %98ko suntsipenarekin. Hiria berreraikitzean parke zabalak diseinatu zituzten.

Demografia

2022ko zentsuaren arabera 598.246 biztanle zituen: 294.641 gizonezko (% 49,3) eta 303.601 emakumezko (% 50,7); 100 emakumeko 97,0 gizonezko zeuden. Biztanleen % 16,9 18 urtetik beherakoak ziren eta % 20,4 65 urte edo gehiagokoak. Biztanleen % 19,1 atzerriko herritartasuna zuen. Biztanleen % 44,9 ezkongabeak ziren eta % 38,7 ezkonduta edo izatezko bikote erregistratuan.^[2]

Oharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.

Jatorria

2022ko erroldaren arabera, udalerrian biztanleen % 67,9ek ez zuen inolako migrazio-jatorririk, ez berak ez gurasoek. % 30,0k migrazio-jatorri osoa zuten: beraiek etorkinak ziren edo bi gurasoak ziren etorkinak; eta % 2,2k gurasoetako bat bakarrik zuten etorkina. Migrazio-jatorri osoa zutenen artean, % 84,0 beraiek etorritakoak ziren eta % 16,0 bi guraso etorkinen ondorengoak ziren.^[3]

Migrazio-jatorria

405.975

179.258

Migrazio-jatorririk gabe (405.975)Migrazio-jatorri osoa (179.258)Migrazio-jatorri partziala (13.013)

Etxebizitza

2022ko erroldaren arabera, udalerrian 318.781 etxebizitza zeuden. Horietatik gehienak (225.997, % 70,9) alokairuan ziren. Etxebizitzen batez besteko azalera 79,73 m²-koa zen eta batez besteko alokairua 6,45 €/m²-koa. Hutsik zeuden etxebizitzen tasa % 3,3 zen, eta okupatutako etxebizitzen artean % 27,0 jabeak okupatzen zituzten.^[4]

318.781etxebizitza

79,73 m²batez besteko azalera

6,45 €/m²batez besteko errenta

Erabilera

81.976

225.997

Jabetzan (81.976)Alokairuan (225.997)Aisialdikoa (186)Hutsik (10.623)

% 3,3hutsik dauden tasa

% 27,0jabetza tasa

Gela kopuruari dagokionez, etxebizitza gehienek 3 gela zituzten (97.040). Etxebizitza gehienak 1950-1959 artean eraiki ziren (71.396); eraikin guztien % 91,8 1980 baino lehen eraiki zen. Berogailuari dagokionez, berogailu zentrala (zentralheizung) zen nagusi (191.593 etxebizitza).^[4]

Gela kopurua

Gela bakarra12.208

2 gela45.186

3 gela97.040

4 gela95.060

5 gela37.482

6 gela17.242

7 gela edo gehiago14.558

Eraikuntza garaia

1919 aurretik37.250

1919-194938.039

1950-195971.396

1960-196962.016

1970-197943.007

1980-198921.039

1990-199919.972

2000-200912.904

2010-20155.829

2016 eta geroago7.328

Berogailu mota

83.326

191.593

Urrutiko berogailu-sarea (Fernheizung) (23.681)Solairuko berogailua (Etagenheizung) (83.326)Bloke-berogailua (Blockheizung) (11.360)Berogailu zentrala (Zentralheizung) (191.593)Labe indibiduala (8.275)Berogailurik gabe (552)

Guztira 97.442 bizitegi-eraikin zeuden. Eraikinen gehiengoa ilarako etxea zen (38.704, % 39,7). Eraikinen artean, gehienek etxebizitza bakarra zuten (48.658).^[4] Guztira 305.634 etxegune zeuden. Etxegune gehienak pertsona bakarrekoak ziren (148.603, % 48,6).^[5]

97.442bizitegi-eraikin

305.634etxegune

Eraikin mota

33.422

20.662

38.704

Etxe bakartua (33.422)Etxe atxikia (bikoitza) (20.662)Ilarako etxea (38.704)Bestelako eraikin mota (4.649)

Etxebizitza kopurua eraikineko

48.658

10.924

24.469

11.346

Etxebizitza bakarra (48.658)2 etxebizitza (10.924)3-6 etxebizitza (24.469)7-12 etxebizitza (11.346)13 etxebizitza edo gehiago (2.045)

Etxegunearen tamaina

148.603

86.399

33.632

Pertsona bakarra (148.603)2 pertsona (86.399)3 pertsona (33.632)4 pertsona (23.586)5 pertsona (8.537)6 pertsona (4.881)

Ondasun nabarmenak

San Reinoldi eliza (Reinoldikirche): XIII mendeko eliza protestante erromanikoa.
Petrikirche eta Marienkirche eliza protestanteak.
Dortmundeko Opera Aretoa (Opernhaus Dortmund): 1938an Naziek suntsituriko sinagoga zegoen tokian 1966an eraikitako Musika aretoa.
Krügerpassage: 1912an eraikitako merkatal zentrua.
Brauerei-Museum: Hansa garagardo lantegiaren museoa.

Kirolak

Hiriko futbol talde garrantzitsuena Borussia Dortmund da. Zazpi Liga eta bi Kopa irabazi ditu. 1997an UEFAko Txapeldunen Liga eta Kontinente arteko Futbol Kopa irabazi zituen.

Hiri senidetuak

Dortmund ondorengo hiriekin senidetuta dago:^[6]

Hiritar ospetsuak

Bernd Krauss, (1957-), Borussia Mönchengladbach taldeko futbolari ohia eta errealeko entrenatzaile ohia.

Erreferentziak

↑ Rudolf Kötzschke (Hrsg.): Die Urbare der Abtei Werden a. d. Ruhr (= Publikationen der Gesellschaft für rheinische Geschichtskunde XX: Rheinische Urbare). Bd. 2: A. Die Urbare vom 9.-13. Jahrhundert. Hrsg. von Rudolf Kötzschke, Bonn 1908, Nachdruck Düsseldorf 1978, Bd. 3: B. Lagerbücher, Hebe- und Zinsregister vom 14. bis ins 17. Jahrhundert, Bonn 1908, Nachdruck Düsseldorf 1978, Bd. 4,I: Einleitung und Register. I. Namenregister. Hrsg. von Fritz Körholz, Düsseldorf 1978, Bd. 4,II: Einleitung, Kapitel IV: Die Wirtschaftsverfassung und Verwaltung der Großgrundherrschaft Werden. Sachregister. Hrsg. von Rudolf Kötzschke, Bonn 1958
↑ (Alemanez) Zensus 2022 – Regionaltabellen. Statistisches Bundesamt (Destatis) (kontsulta data: 2026-09-05).
↑ (Alemanez) Zensus 2022 – Regionaltabelle: Demografie. Statistisches Bundesamt (Destatis) 2024-07-11.
1 2 3 (Alemanez) Zensus 2022 – Regionaltabelle: Gebäude und Wohnungen. Statistisches Bundesamt (Destatis) 2024-07-11.
↑ (Alemanez) Zensus 2022 – Regionaltabelle: Haushalte und Familien. Statistisches Bundesamt (Destatis) 2024-07-11.
↑ Leeds - Dortmund senidetza. Leeds.gov.uk (kontsulta data: 2008-10-14).

Kanpo estekak

Dortmund hiriaren webgune ofiziala

Datuak: Q1295
Multimedia: Dortmund / Q1295

[1] Rudolf Kötzschke (Hrsg.): Die Urbare der Abtei Werden a. d. Ruhr (= Publikationen der Gesellschaft für rheinische Geschichtskunde XX: Rheinische Urbare). Bd. 2: A. Die Urbare vom 9.-13. Jahrhundert. Hrsg. von Rudolf Kötzschke, Bonn 1908, Nachdruck Düsseldorf 1978, Bd. 3: B. Lagerbücher, Hebe- und Zinsregister vom 14. bis ins 17. Jahrhundert, Bonn 1908, Nachdruck Düsseldorf 1978, Bd. 4,I: Einleitung und Register. I. Namenregister. Hrsg. von Fritz Körholz, Düsseldorf 1978, Bd. 4,II: Einleitung, Kapitel IV: Die Wirtschaftsverfassung und Verwaltung der Großgrundherrschaft Werden. Sachregister. Hrsg. von Rudolf Kötzschke, Bonn 1958

[Zensus2022-2] (Alemanez) Zensus 2022 – Regionaltabellen. Statistisches Bundesamt (Destatis) (kontsulta data: 2026-09-05).

[Zensus2022-Demografia-3] (Alemanez) Zensus 2022 – Regionaltabelle: Demografie. Statistisches Bundesamt (Destatis) 2024-07-11.

[Zensus2022-GebWohn-4] 1 2 3 (Alemanez) Zensus 2022 – Regionaltabelle: Gebäude und Wohnungen. Statistisches Bundesamt (Destatis) 2024-07-11.

[Zensus2022-Haushalte-5] (Alemanez) Zensus 2022 – Regionaltabelle: Haushalte und Familien. Statistisches Bundesamt (Destatis) 2024-07-11.

[RuhrTwins2010-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 Ruhr Barrutiko hiri senidetuen zerrenda. © 2009 Twins2010.com (kontsulta data: 2009-10-28).

[dort-7] Leeds - Dortmund senidetza. Leeds.gov.uk (kontsulta data: 2008-10-14).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]