U-228
Pomóż nam go sprawdzić: oceń zgłoszoną nominację.
_na_Atlantyku_(2-2546).jpg) Siostrzana jednostka U-228 – U-203 w czerwcu 1942 roku | |
| Klasa | |
|---|---|
| Typ | |
| Historia | |
| Stocznia | |
| Położenie stępki |
18 października 1941 |
| Wodowanie |
30 lipca 1942 |
 Kriegsmarine
| |
| Nazwa |
U-228 |
| Wejście do służby |
12 września 1942 |
| Zatopiony |
4 października 1944 |
| Los okrętu |
wydobyty, wycofany ze służby w 1945, złomowany |
| Dane taktyczno-techniczne | |
| Wyporność • na powierzchni • w zanurzeniu |
|
| Długość |
67,1 metra |
| Szerokość |
6,2 metra |
| Zanurzenie |
4,74 metra |
| Zanurzenie testowe |
100 metrów |
| Rodzaj kadłuba | |
| Materiał kadłuba | |
| Napęd | |
| 2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 3200 KM 2 silniki elektryczne o łącznej mocy 750 KM 2 śruby | |
| Prędkość • na powierzchni • w zanurzeniu |
|
| Zasięg |
na powierzchni: 8500 Mm przy 10 węzłach |
| Sensory | |
| GHG, S-Gerät | |
| Uzbrojenie | |
| 1 działo kal. 88 mm 2 działka plot. kal. 20 mm (1 × II) | |
| Wyrzutnie torpedowe |
5 × 533 mm |
| Załoga |
44 |
U-228 – niemiecki okręt podwodny typu VIIC z okresu II wojny światowej.
Wyporność U-Boota wynosiła 769 ton w położeniu nawodnym i 871 ton pod wodą, a podstawowe uzbrojenie stanowiło 14 torped o kalibrze 533 mm, wystrzeliwanych z pięciu wewnętrznych wyrzutni. Na powierzchni jednostka rozwijała prędkość maksymalną 17,7 węzła, a jej zasięg przy prędkości 10 węzłów wynosił 8500 Mm.
Okręt został zwodowany 30 lipca 1942 roku w stoczni Friedrich Krupp Germaniawerft w Kilonii, a 12 września 1942 roku wszedł do służby w Kriegsmarine. W składzie 6. Flotylli U-Bootów odbył sześć patroli bojowych, podczas których nie zatopił żadnej jednostki. Został zatopiony 4 października 1944 roku w Bergen podczas nalotu alianckich samolotów, następnie wydobyty i w styczniu 1945 roku wycofany ze służby. W maju 1945 roku wrak U-228 został przejęty przez Brytyjczyków i następnie zezłomowany.
Projekt i budowa
[edytuj | edytuj kod]
Jednostki typu VIIC stanowiły kolejną wersję rozwojową najliczniej budowanych niemieckich okrętów typu VII. Poprzednik – typ VIIB – charakteryzował się niewystarczającym zasięgiem i brakiem miejsca pod pokładem na instalację sonaru[1][2]. Opracowany w 1938 roku projekt nowego okrętu różnił się od poprzedniej wersji m.in. zwiększoną grubością blach kadłuba sztywnego (z 16 do 18,5 mm, co zwiększyło maksymalną głębokość zanurzenia z 200 metrów do 250–280 metrów), przedłużeniem kadłuba o 60 cm i kiosku o 30 cm oraz powiększeniem zbiorników paliwa o 5,4 m³, co poprawiło zasięg[3][4]. Zwiększone wymiary umożliwiły instalację aktywnego sonaru S-Gerät, który uzupełniał pasywny Gruppenhorchgerät (GHG)[1][2]. Do zakończenia wojny do służby weszło 568 okrętów typu VIIC[5][6].
U-228 zamówiono 7 grudnia 1940 roku[7][8]. Zbudowano go w stoczni Friedrich Krupp Germaniawerft w Kilonii jako jedną z 58 jednostek typu VIIC zamówionych w tej wytwórni[9][10]. Otrzymał numer stoczniowy 658 (Werk 658)[7][8]. Stępkę okrętu położono 18 października 1941 roku, a wodowanie odbyło się 30 lipca 1942 roku[7][8].
Dane taktyczno-techniczne
[edytuj | edytuj kod]
U-228 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej[11]. Długość całkowita wynosiła 67,1 metra, szerokość 6,2 metra i zanurzenie 4,74 metra[6][12]. Wysokość od stępki do szczytu kiosku wynosiła 9,6 metra[6]. Wykonany ze stali pancernej CM 351 o grubości 18,5 mm kadłub sztywny miał 50,5 metra długości i 4,7 metra szerokości[13][14][a]. Kadłub podzielono grodziami na sześć przedziałów wodoszczelnych (licząc od dziobu): I – przedział torpedowy ze sterami głębokości oraz GHG, II – przedział akumulatorów wraz z pomieszczeniami załogi, magazynem amunicji i toaletą, III – centrala z pomieszczeniem wielofunkcyjnym (mieszczącym drugą baterię akumulatorów, pomieszczenia załogi i kambuz), IV – przedział silników spalinowych, V – przedział silników elektrycznych, VI – rufowy przedział torpedowy ze sterami kierunku i głębokości[17]. Kadłub ciśnieniowy otaczał kadłub lekki wykonany z blach o grubości 4–8 mm[18]. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 769 ton, a w zanurzeniu 871 ton[12][19][b].
W położeniu nawodnym napęd zapewniały dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne Krupp-Germaniawerft F46 z doładowaniem o łącznej mocy 3200 KM przy 470–490 obr./min, natomiast w zanurzeniu – dwa silniki elektryczne prądu stałego AEG GU 460/8-276 o łącznej mocy 560 kW (750 KM) przy 295 obr./min[13][12]. Dwa wały napędowe przenosiły napęd na dwie śruby, umożliwiając osiągnięcie maksymalną prędkość 17,7 węzła na powierzchni i 7,6 węzła w zanurzeniu[20][12]. Zasięg wynosił 8500 Mm przy prędkości 10 węzłów w położeniu nawodnym (3250 Mm przy prędkości maksymalnej) oraz 80 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą (130 Mm przy 2 węzłach)[12][21]. Zbiorniki mieściły 113,47 tony paliwa, a energię elektryczną magazynowano w dwóch bateriach akumulatorów AFA 33 MAL 800 W po 62 ogniwa każda, o łącznej pojemności 9160 Ah, masie 62 tony i czasie rozładowania 20 godzin[21][22]. Dopuszczalna głębokość zanurzenia okrętu wynosiła 100 metrów, a głębokość zgniecenia 250–280 metrów[20][23].
Okręt miał pięć wyrzutni torped o kalibrze 533 mm (cztery na dziobie i jedną rufową), z łącznym zapasem 14 torped (wymiennie okręt mógł przenosić 26 min typu TMA lub 39 min typu TMB)[24][25]. Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 88 mm SK C/35 L/45, z zapasem amunicji wynoszącym 250 naboi oraz podwójnie sprzężone stanowisko działek przeciwlotniczych kalibru 20 mm C/38 L/65[20][24]. Wyposażenie obejmowało również pasywny sonar GHG i aktywny S-Gerät, a do obserwacji służyły dwa peryskopy Zeissa: bojowy i nocny[20][26].
Etatowa załoga okrętu liczyła czterech oficerów i 40 podoficerów oraz marynarzy[21][27].
Służba
[edytuj | edytuj kod]U-228 wszedł do służby w Kriegsmarine 12 września 1942 roku[28][29]. Dowództwo okrętu objął por. mar. (niem. Oberleutnant zur See) Erwin Christophersen[7][30]. U-Boot otrzymał numer poczty polowej M 49 245[8]. Do 28 lutego 1943 roku załoga odbywała szkolenie w składzie 5. Flotylli U-Bootów, operując z Kilonii[7][8].
Pierwszy rejs bojowy
[edytuj | edytuj kod]6 lutego 1943 roku U-228 wyszedł z Kilonii na pierwszy patrol bojowy, kierując się na Atlantyk[31][32]. W dniach 24 lutego – 5 marca U-Boot wchodził w skład wilczego stada „Burggraf”[7][32]. 1 marca okręt został przyporządkowany do 6. Flotylli U-Bootów[7][8]. Od 6 do 11 marca jednostka operowała w stadzie „Westmark”[7][32]. 29 marca po 52 dniach spędzonych w morzu okręt zawinął do portu w Saint-Nazaire[31][32].
Drugi rejs bojowy
[edytuj | edytuj kod]4 maja U-Boot wyszedł z Saint-Nazaire na drugi patrol na Atlantyku[31][33]. 7 maja o godzinie 10:50 na wodach Zatoki Biskajskiej okręt został zaatakowany przez samolot bombowy Handley Page Halifax z oznaczeniem „A” nr HR792 z brytyjskiej 58. Eskadry RAF, pilotowany przez sierż. pil. N.F. Robertsona z RAAF[7][33]. Samolot atakujący od strony dziobu zrzucił na U-Boota, którego załoga prowadziła ogień przeciwlotniczy, sześć bomb głębinowych, które eksplodowały około 25 metrów za rufą jednostki, w wyniku czego ranni zostali drugi oficer wachtowy i jeden z marynarzy[7][33]. U-228 zanurzył się. Trafiony ogniem przeciwlotniczym Halifax nie powrócił do bazy; prawdopodobnie rozbił się wkrótce po ataku (zginęła cała, licząca siedem osób załoga samolotu)[7][33]. 16 maja U-Boot spotkał się w morzu z zaopatrzeniowym okrętem podwodnym typu XIV U-461, na którego pokład przekazano rannych członków załogi[33]. Między 17 a 19 maja U-228 został przyporządkowany do wilczego stada „Oder”, a od 19 do 24 maja operował w stadzie „Mosel”[7][33]. W dniach 1–16 czerwca okręt wchodził w skład wilczego stada „Trutz”[7][33]. 4 czerwca U-Boot został zaatakowany przez samoloty pokładowe z amerykańskiego lotniskowca eskortowego USS „Bogue” (CVE-9), nie odniósł jednak poważniejszych uszkodzeń[34]. Między 16 a 29 czerwca U-228 operował w stadzie „Trutz 1”, a od 30 czerwca do 12 lipca w stadzie „Geier 1”[7][33]. 8 lipca o godzinie 19:40 na zachód od Portugalii płynący na powierzchni okręt podwodny został zaatakowany przez łódź latającą Consolidated PBY Catalina z oznaczeniem „G” z brytyjskiej 210. Eskadry RAF, pilotowaną przez F/O D.H. Clarke’a[7][33]. Catalina, która dwie godziny wcześniej zużyła wszystkie swoje bomby głębinowe podczas ataku na siostrzanego U-641, ostrzelała U-Boota z broni pokładowej, trafiając jego kadłub; po wystrzeleniu 240 pocisków odleciała nieuszkodzona, mimo że załoga okrętu podwodnego złożyła meldunek o prawdopodobnym zestrzeleniu samolotu[7][33][c]. 19 lipca U-Boot zawinął do Lorient, po 77 dniach spędzonych w morzu[31][33].
Trzeci rejs bojowy
[edytuj | edytuj kod]1 września 1943 roku dowódca jednostki, por. mar. Erwin Christophersen, otrzymał awans na stopień kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant)[30]. 4 września okręt był gotowy do wyjścia w morze, jednak rejs wstrzymano do czasu dostarczenia nowego urządzenia ostrzegawczego przed falami radarowymi FuMB 9 „Wanze”[35]. 18 września U-Boot wyszedł z portu w Lorient i nazajutrz dotarł do Brestu, gdzie załadowano na pokład cztery nowe torpedy akustyczne G7es[35]. Wyjście na trzeci patrol ponownie się opóźniło, ponieważ system wykrywania fal radarowych nie działał prawidłowo; 27 września U-228 wraz z siostrzanym U-413 opuścił Brest w eskorcie pięciu trałowców, jednak oba okręty musiały zawrócić do bazy po przeprowadzeniu próbnego głębokiego zanurzenia (na U-228 wystąpiły nieszczelności zaworów, a nowe urządzenia nasłuchowe nie wykrywały odgłosów jednostek eskorty; okręt zawinął do Brestu 29 września)[31][35]. 9 października, podczas prób na redzie, sprzęt zadziałał poprawnie i dwa dni później (11 października) U-228 wypłynął na patrol; jednak podczas próbnego głębokiego zanurzenia urządzenia nasłuchowe znów przestały działać, co nazajutrz zmusiło załogę do kolejnego powrotu do portu[31][35]. Odkryto, że nowe odbiorniki przestawały działać po przekroczeniu głębokości 100 metrów; usterkę usunięto i 23 października U-Boot po raz czwarty wyruszył na trzeci patrol bojowy, tym razem bez konieczności powrotu do portu[31][35]. W dniach 1–16 listopada U-228 wchodził w skład wilczego stada „Schill”[7][35]. 9 listopada po zmierzchu jednostka uczestniczyła w ataku na płynące w konwoju MKS-29 statki, a następnie zgłosiła zatopienie jednego z nich o pojemności szacowanej na 5000 BRT, czego jednak nie potwierdzono[36]. Od 16 do 22 listopada okręt podwodny operował w stadzie „Schill 1”, a między 22 listopada a 7 grudnia przyporządkowany był do stada „Weddigen”[7][35]. 20 grudnia po 59 dniach rejsu U-Boot zawinął do portu w Bordeaux[31][35].
Czwarty rejs bojowy
[edytuj | edytuj kod]24 lutego 1944 roku U-228 opuścił Bordeaux i 26 lutego dotarł do La Pallice[31][37]. 4 marca okręt wyszedł na swój czwarty atlantycki patrol, jednak po czterech dniach musiał powrócić do bazy; ponownie wyszedł w morze 11 marca, lecz i tym razem powrócił do La Pallice po trzech dniach na morzu[31][37]. 19 marca U-Boot ponownie opuścił bazę, lecz już po ośmiu dniach 26 marca zawinął do Saint-Nazaire[31][37].
Piąty rejs bojowy
[edytuj | edytuj kod]6 czerwca 1944 roku, w dniu rozpoczęcia przez aliantów lądowania w Normandii, na rozkaz dowódcy Grupy U-Bootów „Zachód” Hansa Rudolfa Rösinga U-228 wyszedł z Saint-Nazaire na piąty patrol bojowy, aby wraz z 35 innymi jednostkami typu VIIC przeciwdziałać inwazji[38][39]. 11 czerwca na wodach Zatoki Biskajskiej został zaatakowany przez brytyjską łódź latającą Short Sunderland z 228. Eskadry RAF, który został zestrzelony przez załogę U-Boota[7][39]. Po 11 dniach spędzonych w morzu U-228 powrócił do bazy 16 czerwca w Saint-Nazaire[31][39].
Szósty rejs bojowy
[edytuj | edytuj kod]Po powrocie z piątego patrolu U-228 został wyposażony w chrapy[7]. Nowym dowódcą jednostki został kpt. mar. Herbert Engel, dowodzący wcześniej U-666[7][40]. 12 sierpnia okręt wyszedł z Saint-Nazaire i opłynął Wyspy Brytyjskie i skierował się do Norwegii, dokąd dotarł 20 września po 40 dniach rejsu, zawijając do Bergen[41][42].
Dalsze losy U-Boota
[edytuj | edytuj kod]Rankiem 4 października 1944 roku port w Bergen został zaatakowany podczas dużego nalotu bombowego przeprowadzonego przez samoloty 6. Grupy Bombowej RCAF oraz 8. Grupy Bombowej RAF, w którym uczestniczyło 47 maszyn Avro Lancaster, 93 Handley Page Halifax i 12 de Havilland Mosquito[8]. Samoloty zrzuciły łącznie 603 bomby o wagomiarze 454 kg (1000 funtów), powodując poważne zniszczenia infrastruktury portowej i stoczniowej. Zatopiły również znajdujący się na terenie stoczni Laksevaag duży dok pływający o nośności 8500 ton, w którym znajdowały się U-228 i U-993, oraz ciężko uszkodziły dwa inne U-Booty – U-92 i U-437[43].
U-228 został podniesiony w listopadzie 1944 roku, jednak ze względu na rozległe uszkodzenia zrezygnowano z remontu. Okręt wycofano ze służby 16 stycznia 1945 roku[7][44]. Kadłub okrętu, wykorzystywany jako źródło części zamiennych dla innych U-Bootów, został w maju 1945 roku przejęty przez Brytyjczyków i następnie złomowany[7][44].
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Stal CM 351 produkcji zakładów Kruppa składała się z 1,23% manganu, 0,3% krzemu, 0,17% węgla, 0,13% chromu oraz 0,1% wanadu i miała następujące parametry: wytrzymałość od 55 do 70 kg/mm², granicę plastyczności 45 kg/mm², ściskanie 60% i rozciąganie 28%[15][16].
- ↑ Gardiner i Chesneau 1980 ↓, s. 242 podaje wyporność 749/851 ton; Rössler 1989 ↓, s. 335 i Miller 2000 ↓, s. 27 761/865 ton, zaś Gogin 2026 ↓ i Showell 2006 ↓, s. 81 769/1070 ton.
- ↑ Blair 2025 ↓, s. 379 podaje, że do ataku doszło 9 lipca.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 Rössler 1989 ↓, s. 115.
- 1 2 Borowiak 2009a ↓, s. 89.
- ↑ Rössler 1989 ↓, s. 115–116.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 90–91.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 94.
- 1 2 3 VIIC ↓.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 U-228 ↓.
- 1 2 3 4 5 6 7 Borowiak 2009b ↓, s. 122.
- ↑ Germaniawerft ↓.
- ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 210.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 78.
- 1 2 3 4 5 Möller i Brack 2004 ↓, s. 73.
- 1 2 Gröner 1985 ↓, s. 72.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 92, 113.
- ↑ Rössler 1989 ↓, s. 157.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 113.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 113, 120–132.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 114.
- ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 209.
- 1 2 3 4 Gogin 2026 ↓.
- 1 2 3 Borowiak 2009a ↓, s. 93.
- ↑ Gröner 1985 ↓, s. 74.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 91.
- 1 2 Borowiak 2009a ↓, s. 92.
- ↑ Miller 2000 ↓, s. 27.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 126.
- ↑ Gardiner i Chesneau 1980 ↓, s. 242.
- ↑ Gröner 1985 ↓, s. 84.
- ↑ Herzog 1993 ↓, s. 269.
- 1 2 Erwin Christophersen ↓.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 patrole ↓.
- 1 2 3 4 patrol 1 ↓.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 patrol 2 ↓.
- ↑ Blair 2025 ↓, s. 375.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 patrol 3 ↓.
- ↑ Blair 2025 ↓, s. 478.
- 1 2 3 patrol 4 ↓.
- ↑ Blair 2025 ↓, s. 607.
- 1 2 3 patrol 5 ↓.
- ↑ Herbert Engel ↓.
- ↑ Blair 2025 ↓, s. 640.
- ↑ patrol 6 ↓.
- ↑ Borowiak 2009b ↓, s. 122–123.
- 1 2 Borowiak 2009b ↓, s. 123.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Clay Blair: Hitlera wojna U-Bootów. Ścigani 1942–1945. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2025. ISBN 978-83-11-18327-8. (pol.).
- Mariusz Borowiak: Żelazne rekiny Dönitza. T. 1. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Alma-Press, 2009. ISBN 978-83-7020-400-6. (pol.).
- Mariusz Borowiak: Żelazne rekiny Dönitza. T. 2. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Alma-Press, 2009. ISBN 978-83-7020-406-8. (pol.).
- Conway’s All the World’s Fighting Ships 1922–1946. Robert Gardiner, Roger Chesneau (red.). London: Conway Maritime Press, 1980. ISBN 0-85177-146-7. (ang.).
- Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2007. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
- Ivan Gogin: „VIIC” type seagoing submarines (1940–1944). Navypedia. [dostęp 2026-11-02]. (ang.).
- Erich Gröner: Die deutschen Kriegsschiffe 1815–1945: U-Boote, Hilfskreuzer, Minenschiffe, Netzleger, Sperrbrecher. T. 3. Koblenz: Bernard & Graefe, 1985. ISBN 3-7637-4802-4. (niem.).
- Guðmundur Helgason: F. Krupp Germaniawerft AG, Kiel. uboat.net. [dostęp 2026-11-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Kapitänleutnant Erwin Christophersen. uboat.net. [dostęp 2026-11-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Kapitänleutnant Herbert Engel. uboat.net. [dostęp 2026-11-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrol info for U-228 (1). uboat.net. [dostęp 2026-11-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrol info for U-228 (2). uboat.net. [dostęp 2026-11-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrol info for U-228 (3). uboat.net. [dostęp 2026-11-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrol info for U-228 (4). uboat.net. [dostęp 2026-11-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrol info for U-228 (5). uboat.net. [dostęp 2026-11-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrol info for U-228 (6). uboat.net. [dostęp 2026-11-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrols by U-228. uboat.net. [dostęp 2026-11-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Type VIIC. uboat.net. [dostęp 2026-11-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: U-228. uboat.net. [dostęp 2026-11-02]. (ang.).
- Bodo Herzog: Deutsche U-Boote 1906–1966. Erlangen: Karl Müller Verlag, 1993. ISBN 3-86070-036-7. (niem.).
- David Miller: U-Boats: History, Development and Equipment, 1914–1945. London: Conway Maritime Press, 2000. ISBN 978-0851777900. (ang.).
- Eberhard Möller, Werner Brack: The Encyclopedia of U-Boats: From 1904 to the Present. London: Greenhill Books, 2004. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
- Eberhard Rössler: The U-Boat: The Evolution And Technical History Of German Submarines. Annapolis: Naval Institute Press, 1989. ISBN 0-87021-966-9. (ang.).
- Jak P. Mallmann Showell: The U-Boat Century: German Submarine Warfare 1906–2006. London: Chatham Publishing, 2006. ISBN 978-1-86176-241-2. (ang.).
