Edukira joan

Beskoitze

Wikipedia, Entziklopedia askea
Beskoitze
 Lapurdi, Euskal Herria
Beskoitzeko Herriko Etxea.


Armarria

Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Lapurdi
Administrazioa
Estatua Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
ElkargoaEuskal Hirigune Elkargoa
BarrutiaBaiona
KantonamenduaErrobi-Aturri
Izen ofiziala  Briscous
Auzapeza
(2026-2032)		Pascal Jocou
(DVD)
Posta kodea64240
INSEE kodea64147
Herritarrabeskoiztar
Geografia
Koordenatuak43°27′36″N 1°20′01″W / 43.46°N 1.3336°W / 43.46; -1.3336
Mapa
Azalera31,29 km²
Garaiera0-135 metro
Distantzia15 km (Baionatik)
Demografia
Biztanleria2.879 (2018:  45)
alt_left 1.532 (%52,5) (%47,5) 1.388 alt_right
Dentsitatea94,76 biztanle/km²
Euskara
Euskaldunak% 17,44 (2010)
Erabilera% 1,8 (2011)
Datu gehigarriak
Webguneahttp://www.briscous.fr/

Beskoitze[1] Lapurdiko ipar-ekialdeko udalerri bat da, Lapurdi Ekialdea eskualdekoa.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ingurune naturala

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ardanabia ibaia udalerritik igarotzen da, bertara isurtzen den Ur Handia errekarekin batera. Haranaren ibaiadar Marmareko errekak ere udalerria zeharkatzen du.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Beskoitze eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Etxeak eta auzoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Biarritzenea[2]
  • Bidartea[2]
  • Bidegaineko Borda[2]
  • Bidegainea[2]
  • Bidegaraia[2]
  • Bista Eder[2]
  • Bizkarraia[2]
  • Bordaberria[2]
  • Sandondegia[2]
  • Herria (la Commune)[2]
  • Constantinea[2]
  • Donamartiko Borda[2]
  • Donamartinea[2]
  • Dorregaraia[2]
  • Eihartzea[2]
  • Oihanttoa[2]
  • Chapelet[2]
  • Kapera[2]

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko garbia du[3]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[4]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[5]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[6].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 14 °C-koa da, 13 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1399 mm-koa da, urtarrilean 13,3 euri-egun eta uztailean 8,2 egun izanik[3]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Saint-Martin-de-Hinx udalerrian dago, 12,6 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,2 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1410,1 mm-koa delarik[7]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,8 °C-koa da, 2026ko ekainaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -10 °C-koa da, 2012ko otsailaren 12an lortua[oh 1][7].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,6 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena abuztua da (20,8 °C) eta hotzena urtarrila (7,1 °C). Urteko prezipitazioa 1309 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (170 mm) eta lehorrena uztaila (71 mm).[8]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,22 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (13,1 °C) baino 1,3 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (15,1 °C) eta hotzena 1972 (12,2 °C).[8]

    Datu klimatikoak (Beskoitze)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 7.1 7.6 10.2 12.2 15.7 18.8 20.6 20.8 17.8 14.6 10.1 7.7 13.6
Pilatutako prezipitazioa (mm) 128 106 100 118 111 86 71 73 101 116 170 129 1309
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (13,1 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,3−0,3+0,9+0,7+1,1+1,1+0,5+1,0−0,2+0,3+0,5+0,6
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (13,1 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 1.877 biztanleetatik 1.463 aktibo ziren (% 77,9), horietako 1.388 lanean (% 73,9) eta 75 langabezian (aktiboen % 5,1).

1.87715-64 urteko biztanle
% 77,9aktibo
% 73,9lanean
% 5,1langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 43,0
25-54 urte% 93,6
55-64 urte% 57,6
Gizonak% 77,3
Emakumeak% 78,7

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 15,2
BEPC, brebeta% 15,4
CAP-BEP% 6,1
Batxilergoa% 4,7
Goi-mailako +2% 3,8
Goi-mailako +3/4% 4,9
Goi-mailako +5% 2,5

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 5,1). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

413 ez-aktibotik 135 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 32,7), 130 erretiraturik zeuden (% 31,5) eta 149 bestelako ez-aktibo ziren (% 36,1).

Ez-aktiboak

% 33
% 31
% 36
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 16
% 36
% 21
% 19
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 671 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 1.388 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

671enplegu udalerrian
% 80,5soldatapeko
% 19,5ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.550 eurokoa zen, eta biztanleen % 8 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

27.550 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 26.300 €
% 8,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 13,3

Herriko ekonomia laborantzan oinarriturik dago. Dena dela, historian zehar, lanean gatzagak izan ditu (hortik Urgazieta auzoaren izena) eta 1953 arte, Biarrizko bainuetxea ur gaziz hornitzen zuen, 20 kilometroko luzerako lurrazpiko kanalizazioei esker[9]. Era horretan, itsasoko urarekin alderatuta, bainuetxean hamar aldiz gaziagoa zen ura[10] erabil zitekeen.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

BiztanleriaUrtea500100015002000250030001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 1.388 gizon, 1.532 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.33
0.00
 
90-94
 
0.00
1.01
 
85-89
 
0.33
1.01
 
80-84
 
1.89
4.18
 
75-79
 
3.46
6.63
 
70-74
 
6.01
6.63
 
65-69
 
8.16
6.27
 
60-64
 
6.01
7.71
 
55-59
 
6.01
5.62
 
50-54
 
6.01
9.08
 
45-49
 
7.64
7.71
 
40-44
 
8.22
5.26
 
35-39
 
6.01
9.44
 
30-34
 
8.22
4.18
 
25-29
 
4.11
5.26
 
20-24
 
2.22
5.69
 
15-19
 
6.98
5.26
 
10-14
 
7.64
3.82
 
5-9
 
5.09
5.26
 
0-4
 
5.68
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[11].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Briscous udalerrian 2.877 biztanle zeuden eta 1.228 elkarbizitza unitate[oh 5], hau da, 2,34 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena seme-alabekin bizi ziren bikoteak ziren (% 32,9). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 26,7 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[13]

2.877biztanle
1.228elkarbizitza-unitate
2,34lagun elkarbizitza-unitateko
890familia
Udalerria
% 33
% 32
% 27
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 890 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (409). Guraso bakarreko 79 familietatik 64etan ama zen guraso bakarra. 437 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 221k seme-alaba bakarra zuten etxean, 187k bi, eta 45k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 409 bikoteetatik 35tan (% 8,6) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[13]

403
409
79
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean437
Seme-alaba bat221
Bi seme-alaba187
Hiru seme-alaba35
Lau edo gehiago10

15 urte edo gehiago zituzten 2.448 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 2,6 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 39,2. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 75,6).[13]

Bakarrik bizi da
15-24% 3
25-39% 11
40-54% 10
55-64% 13
65-79% 21
80 +% 39
Bikotean bizi da
15-24% 5
25-39% 71
40-54% 75
55-64% 76
65-79% 71
80 +% 45

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 44,4 ezkonduta zegoen, eta beste % 20,5 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,2 izatezko bikotean eta % 11,4 PACS bidez lotuta). % 24,9 ezkongabeak ziren, % 4,4 alargunak eta % 5,7 dibortziatuak.[13]

Ezkonduta% 44,4
Ezkongabea% 24,9
PACS bidez lotuta% 11,4
Izatezko bikotean% 9,2
Dibortziatuta% 5,7
Alarguna% 4,4

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 27,9), erdi-mailako lanbideak (% 25,7), enplegatuak (% 13,2), eskulangileak (% 13,2). Talde nagusia (erretiratuak, % 27,9) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) azpitik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,4).[13]

Udalerria
% 12
% 26
% 13
% 13
% 28
Pirinio Atlantikoak
% 11
% 16
% 15
% 12
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.343 etxebizitza zeuden. Horietatik 1.230 egoitza nagusi ziren, 52 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 61 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.002), eta apartamentuak gutxi ziren (334). Egoitza nagusietatik 929 beren jabearen bizilekuak ziren, 271 alokairuan zeuden, 68 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 29 doan lagata.[14]

1.343etxebizitza
1.230egoitza nagusi
1.002etxe
334apartamentu

Etxebizitza multzoa

1.230
Egoitza nagusia (1.230)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (52)Hutsik (61)

Etxe mota

1.002
334
Etxea (1.002)Apartamentua (334)

Jabetza egoera

929
271
Jabeak (929)Alokairuan (271)HLM (68)Doan lagata (29)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 2006-2020 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (354).[14]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik99
1919-194529
1946-197068
1971-1990328
1991-2005300
2006-2020354

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (628). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (630 etxebizitzatan). 1.062 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 435 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 759tan bi edo gehiago.[14]

Gela kopurua

1 gela6
2 gela89
3 gela196
4 gela311
5 gela edo gehiago628

Berogailu mota

163
630
296
Gas sarea (163)Fuel-olioa (91)Elektrizitatea (630)Gas botila (49)Bestelakoak (296)

Aparkalekua eta ibilgailuak

1.062aparkalekua
435ibilgailu 1
759ibilgailu 2+

Kultura

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Beskoitzeko Gratien Jocou[15] (Ahotsak[16] proiekturako)
  • Garbilekua, Barnean
  • Gatzagak Urgazietan[9]
  • Done Bikendi eliza hiru beirate (Sortze Garbia, San Jose eta Jesu Kristo ageri dira), hainbat irudi dituena.

Euskara

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Beskoitzek berezko hizkera du[17], nafar-lapurtarraren aldaera dena[18][19].

Argazki galeria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Beskoiztar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1985ko azaroaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,0 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.
  5. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Onomastika datutegia. Euskaltzaindia (kontsulta data: 2010-10-25).
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 Géoportail - Institut géographique national (France). Géoportail. .
  3. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  4. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  5. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  6. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  7. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « St M Hinx Stna-inra », fiche climatologique. .
  8. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  9. 1 2 Henri Duhau, Beskoitzeko Ur Gaziak, 2017
  10. ↑ Autrefois Biarritz, Philippe Salquain, Éditions Atlantica Biarritz 2000. urtea. 144. orrialdea
  11. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  12. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  13. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  14. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  15. ↑ «Jocou, Gratien - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2019-01-02).
  16. ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» ahotsak.eus (kontsulta data: 2019-01-02).
  17. ↑ «Beskoitzekoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-11-15).
  18. ↑ «Beskoitze - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-11-15).
  19. ↑ Henri Duhau, Hasian-hasi (1993), Hasian-hasi (birdena, 2012)

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Beskoitze&oldid=11840870"(e)tik eskuratuta