Edukira joan

Huesca

Wikipedia, Entziklopedia askea
Oska
Huesca
Uesca
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Aragoi
Probintzia Huescako probintzia
AlkateaLorena Orduna Pons
Izen ofizialaHuesca
Jatorrizko izenaHuesca
Uesca
Posta kodea22001–22006
INEk ezarritako kodea22125
HerriburuaHuesca
Geografia
Koordenatuak42°08′24″N 0°24′32″W / 42.1401°N 0.408897°W / 42.1401; -0.408897
Mapa
Azalera161,043005 km²
Altitudea488 m
MugakideakAlbero Bajo, Alerre, Banastás, Nueno, Loporzano, Quicena, Tierz, Monflorite-Lascasas, Sangarrén, Vicién-Bizién, Almudévar, Chimillas, La Sotonera eta Igriés
Demografia
Biztanleria55.454 (2025)
alt_left 28.548 (%51,9) (%48,1) 26.485 alt_right
Dentsitatea344 bizt/km²
Informazio gehigarria
Telefono aurrizkia974
Hiri senidetuakTarbe
MatrikulaHU
huesca.es

Huesca[1] (aragoieraz: Uesca, ofizialki gaztelaniaz: Huesca) Huescako probintziako (Aragoi) hiriburua da, Aragoi autonomia-erkidegoko iparraldean. Azken erroldaren arabera 55.454 biztanle zituen 161 km²-ko azaleran.

Euskarazko testu berezi, historia-lan edo eleberrietan Oska izen historikoa erabil daiteke[2].

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Huescak ezaugarri mediterraneoak dituen klima kontinentala dauka. Urtean zehar alde termiko nabariak dira, laino egunak, haize gogorra eta elurteak ohikoak dira. Prezipitazioak ugariagoak izaten dira urrutik apirilera. Uda garaiko hilabeteak lehorrak izaten dira eta 35 graduko egunak ohikoak dira (maximo historikoa 1919ko abuztuan izan zen, 39 gradu).

Neguan, tenperaturak maiz jaisten dira zero azpitik (1967ko urtarrilean -

14 gradu zeroz azpitik izan ziren). Elurra zortzi eta hamabi egun bitartean jausten da hirian (1918ko neguan 21 elurte izan ziren negu osoan).

Erliebea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pirinioetako kanpoko mendilerroen mugan dago. Bertatik, Isuela ibaia igarotzen da. Hiriak «Pirinioetako ate» izena hartu ohi du.

Hiria muino obalatu zabal batean dago, itsasotik 488 metroko altitudean. Sakonune lau handi batean dago, 20 kilometro inguruko diametroa duena, eta goragune txikiek ixten dute.

Udalerriaren erliebea bi unitate natural handik zehazten dute: Ebro Haranak eta Pirinioak. Azken hauek dira Huescako paisaiaren elementurik bereizgarrienak. Isuela ibaia hiritik igarotzen da eta udalerria zeharkatzen du ipar-mendebaldetik hegoaldera. Flumen ibaiak ipar-ekialdetik, ekialdetik eta hego-ekialdetik zeharkatzen du lurraldea.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Huescak ezaugarri mediterraneoak dituen klima kontinentala dauka. Urteko tenperatura-bitartea oso handia da.  Laino egunak, haize gogorra eta elurteak ohikoak dira. Prezipitazioak ugariagoak izaten dira urritik apirilera. Urteko batez besteko tenperatura 14,4 °C-koa da eta urteko prezipitazio-kopurua 480 mm-koa da.

Uda garaiko hilabeteak lehorrak izaten dira eta 35 °C-ko egunak ere izan daitezke (gehiengo historikoa 1919ko abuztuan izan zen, 39 °C).

Neguan, tenperaturak maiz jaisten dira zero azpitik (1967ko urtarrilean -14 gradu zero azpitik izan ziren). Elurra zortzi eta hamabi egunez jausten da hirian (1918ko neguan 21 elurte izan ziren negu osoan).

Klimograma

Banaketa administratiboa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Huescako katedrala

Hiriguneaz gain, Huesca inguruan sakabanatuta, honako herriak daude:

  • Apiés
  • Banariés
  • Bellestar del Flumen
  • Buñales
  • Cuarte
  • Fornillos de Apiés
  • Huerrios
  • Tabernas de Isuela

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Albero Bajo, Alerre, Banastás, Nueno, Loporzano, Quicena, Tierz, Monflorite-Lascasas, Sangarrén, Vicién-Bizién, Almudévar, Chimillas, La Sotonera eta Igriés.

Mapa
Huesca eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea44.00046.00048.00050.00052.00054.00056.000200020052010201520202025HuescaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 26.485 gizon, 28.548 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.03
 
100+
 
0.10
0.19
 
95-99
 
0.62
0.88
 
90-94
 
1.82
1.53
 
85-89
 
2.49
2.44
 
80-84
 
3.46
3.87
 
75-79
 
4.76
4.56
 
70-74
 
5.33
5.82
 
65-69
 
6.36
6.46
 
60-64
 
6.88
7.03
 
55-59
 
6.96
7.54
 
50-54
 
7.46
8.21
 
45-49
 
7.93
6.83
 
40-44
 
6.57
6.06
 
35-39
 
5.56
5.74
 
30-34
 
5.22
5.77
 
25-29
 
4.70
6.03
 
20-24
 
5.19
6.29
 
15-19
 
5.25
5.63
 
10-14
 
5.34
5.01
 
5-9
 
4.54
4.06
 
0-4
 
3.44
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[3]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 49,2 udalerri berean jaioak ziren[4], probintziako batez bestekoaren (% 39,2) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 12 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 19,1 —probintzian % 19,1—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Huescako mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 49,2Probintzia berean · % 13,5Erkidegoan · % 6,1Beste erkidegoa · % 12Estatutik kanpo · % 19,1
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 10.522 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 49,7)[5]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Kolonbia, Errumania dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 49,7Europa · % 19,8Afrika · % 25,1Asia · % 5,3Ozeania · % 0,1
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
825
Maroko
558
558
Kolonbia
721
396
Errumania
488
290
Venezuela
340
253
Ekuador
319
239
Dominikar Errepublika
320
159
Nikaragua
365
163
Ukraina
212
104
Honduras
236
252
Senegal
57
111
Kuba
142
114
Txina
133
122
Argentina
120
166
Gambia
35
61
Frantzia
108
85
Peru
81
41
Brasil
109
100
Aljeria
48
52
Bulgaria
53
86
Mali
16
64
Ginea
36
51
Portugal
39
67
Mauritania
17
33
Bolivia
49
28
Errusia
52
46
Ghana
30
55
Pakistan
15
19
Paraguai
36
29
Nigeria
23
26
Txile
26
23
Italia
24
25
Erresuma Batua
18
22
Alemania
17
15
Mexiko
22
17
Ameriketako Estatu Batuak
16
10
Ginea Ekuatoriala
21
14
India
13
14
Uruguai
11
11
Suitza
9
5
Polonia
11
7
Lituania
8
6
Moldavia
8
9
Herbehereak
3
4
Belgika
4
1
Kanada
5
4
Irlanda
0
0
Filipinak
3
3
Norvegia
0
1
Danimarka
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 29.309 etxebizitza zeuden: 21.830 (% 74,5) nagusiak eta 7.479 (% 25,5) ez-nagusiak.[6] Kontsumo elektrikoaren arabera, 2.782 (% 9,5) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 1.916 (% 6,5) hutsik zeuden.[7] Etxebizitza nagusien % 72,6 jabetzan zegoen eta % 19,8 alokairuan.[8] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 62 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 278 plazarekin (4,48 plaza etxebizitzako).[9]

29.309etxebizitza
21.840etxegune
1.916hutsik (% 6,5)
62etxebizitza turistiko (2026) Huescako mapa

Etxebizitza multzoa Huescako mapa

21.830
7.479
Etxebizitza nagusia (21.830)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (7.479)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Huescako mapa

24.611
2.782
Okupatuak (24.611)Noizbehinkakoak (2.782)Hutsik (1.916)

Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak)

15.845
4.333
Jabetzan (15.845)Alokairuan (4.333)Beste erregimen bat (1.652)

Guztira 21.840 etxegune zeuden, eta horietatik 6.541 (% 29,9) pertsona bakarrekoak ziren.[10] Etxeguneen % 67,3 familia batek osatzen zuen eta % 2,6 familiarik gabeko etxegune anitzak ziren.[11]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 16.541
2 pertsona6.283
3 pertsona4.585
4 pertsona3.123
5 edo gehiago1.308

Etxeguneak motaren arabera

6.541
14.688
Pertsona bakarrekoa (6.541)Familia bakarrekoa (14.688)Familiarik gabeko etxegune anitza (575)Bi familia edo gehiago (36)

Etxebizitzen % 45,1 1980 baino lehen eraiki ziren, eta % 22,4 2001etik aurrera.[12] Etxebizitzen % 23,9 60 m²-tik beherako azalera zuten eta % 8,7 120 m²-tik gorakoa.[13]

Eraikuntza garaia

1900 aurretik1.224
1900-1920649
1921-1940314
1941-1950512
1951-19601.013
1961-19704.644
1971-19804.852
1981-19904.410
1991-20004.898
2001-20105.571
2011-20201.001

Azalera erabilgarria

< 30 m²108
30-45 m²1.835
46-60 m²5.064
61-75 m²6.117
76-90 m²6.770
91-105 m²4.687
106-120 m²2.043
121-150 m²1.604
151-180 m²510
> 180 m²430

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 46.804 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 36,4 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 21,7; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 27,1; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 14,8.[14] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 35,7 zen 2021ean eta % 36,4 2024an; beraz, 0,7 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 14,8 izatetik % 14,8 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 38,6 ziren, eta gizonen artean % 34,0; 4,6 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 16,3 eta gizonen % 13,0 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

46.804biztanle 15 urte edo +, 2024
% 36,4goi-mailako ikasketak+0,7 puntu 2021etik mapa
% 14,8lehen hezkuntza edo gutxiago−0,1 puntu 2021etik mapa
% 10,6ikasten ari dira, 2024
% 14,8
% 27,1
% 21,7
% 36,4
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 14,8Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 27,1Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 21,7Goi-mailako ikasketak · % 36,4
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Huescako mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 78,1 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 21,9 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 505 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 61,0 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 39,0. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 4,4 ziren.[14]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 4,4
Lehen hezkuntza
% 10,3
DBH eta antzekoak
% 27,1
Batxilergoa
% 13,2
Erdi-mailako LH
% 8,5
Goi-mailako LH
% 8,0
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 14,5
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 8,6
Masterrak eta espezialitateak
% 4,3
Doktoretzak
% 1,1
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Huesca, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak17.049% 36,47.556% 34,09.493% 38,6
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa10.148% 21,74.997% 22,55.151% 20,9
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)12.699% 27,16.764% 30,55.935% 24,1
Lehen hezkuntza edo gutxiago6.908% 14,82.893% 13,04.015% 16,3
Guztira46.804% 100,022.210% 100,024.594% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Huesca, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 35,7% 21,6% 27,8% 14,845.292
2022% 36,2% 21,6% 27,8% 14,445.283
2023% 36,4% 21,7% 27,2% 14,745.989
2024% 36,4% 21,7% 27,1% 14,846.804

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 10,6 ikasten ari zen (4.954 pertsona).[15] Ikasten ari zirenetatik, % 53,1 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 30,6 batxilergoan, % 11,4 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 4,2 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 55,5 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 50,5; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 12,7 eta emakumeen % 10,3. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 83,3 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 40,9 eta 25–29 urtekoen % 13,0; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,0 baino ez.[16] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 40,7 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 32,7.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 83,3
20–24 urte
% 40,9
25–29 urte
% 13,0
30–34 urte
% 7,3
35–39 urte
% 4,9
40–44 urte
% 4,0
45–49 urte
% 2,8
50–54 urte
% 1,6
55 urte edo +
% 0,2
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 0,7
Goi-mailako ikasketak
% 53,1
Erdi-mailako LH
% 11,4
Batxilergoa
% 30,6
DBH eta antzekoak
% 4,2
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 0,1
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 80,8 estatuan jaio zen, eta % 19,2 atzerrian.[14] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 39,3 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 7,6; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 12,1 eta % 35,3, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 43,7 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 11,8; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 17,0 eta % 35,6, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 39,3
Goi-mailakoak
% 12,1
% 22,9
Batx. / erdi LH
% 21,0
% 30,2
DBH
% 31,7
% 7,6
Lehen H. edo gutx.
% 35,3
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 43,7
Goi-mailakoak
% 17,0
% 20,1
Batx. / erdi LH
% 24,7
% 24,5
DBH
% 22,7
% 11,8
Lehen H. edo gutx.
% 35,6
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 11,3 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 7,4.[15] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 55,2 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 39,3 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 16.373 euro-koa zen[17], eta etxegune bakoitzeko 39.492 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (16.090 euro) parean dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 21.350 euro zen. Errenta gordina 20.231 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 57,6[18]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 24,1), beste diru-sarrerak (% 12,9), langabezia-prestazioak (% 1,3), beste prestazioak (% 4,1).

58%
24%
13%
Soldata · % 57,6Pentsioak · % 24,1Langabezia · % 1,3Beste prestazioak · % 4,1Beste sarrerak · % 12,9
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[19][oh 1]. Udalerrian indizea 29,3 da, probintziakoaren (28,1; Huescako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,5 da, probintziakoaren (2,4; Huescako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Huesca udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 25.380 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 55,0; gainerako % 45,0 inaktibo zeuden (erretiratuak % 51,3, beste inaktiboak % 35,1 eta ikasleak % 13,7).[20] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 7,7 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 58,0 zen eta emakumezkoena % 52,3; langabezia-tasa, aldiz, % 6,7 eta % 8,7 zen, hurrenez hurren.[20]

Okupatuen kopurua 22.912 zen 2023ean, 2021eko 22.088etik gora.[21] Emakumeek okupatuen % 49,4 osatzen dute, eta gizonek % 50,6.

22.912okupatu, 2023+% 3,7 2021etik
% 49,4emakumeak okupatuen artean
% 55,0jarduera-tasa, 2024
% 7,7langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 50,8
% 23,1
% 15,8
Okupatuak · % 50,8Langabeak · % 4,2Ikasleak · % 6,1Erretiratuak · % 23,1Beste inaktiboak · % 15,8
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Huesca, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak23.423% 50,811.817% 54,111.606% 47,8
Langabeak1.957% 4,2850% 3,91.107% 4,6
Inaktiboak20.748% 45,09.174% 42,011.574% 47,7
Guztira46.128% 100,021.841% 100,024.287% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 81,3), industria (% 8,5), eraikuntza (% 6,9) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 3,3).[21] Xeheago, jarduera-adarrik handiena osasuna eta gizarte-zerbitzuak da (% 14,4), ondoren merkataritza (% 14,3) eta administrazio publikoa (% 11,8) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Huescako mapa
% 8,5
% 81,3
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 3,3Industria · % 8,5Eraikuntza · % 6,9Zerbitzuak · % 81,3
Jarduera-adar zehatzak
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 14,4
Merkataritza
% 14,3
Administrazio publikoa
% 11,8
Hezkuntza
% 8,2
Ostalaritza
% 7,6
Manufaktura-industria
% 7,4
Eraikuntza
% 6,9
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 5,6
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Jarduera profesionalak
% 4,6
Beste zerbitzu batzuk
% 3,4
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 3,3
Garraioa eta biltegiratzea
% 2,9
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 2,5
Informazioa eta komunikazioak
% 2,3
Etxeetako jarduerak
% 1,8
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 1,6
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,9
Higiezinen jarduerak
% 0,4
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,1
Erauzketa-industriak
% 0,0
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 49,3; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 35,9), eta oinarrizko okupazioak % 10,9.[22] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 52,9 eta emakumeen % 45,5).

% 35,9
% 49,3
% 10,9
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 35,9Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 49,3Oinarrizko okupazioak · % 10,9Ez dago jasota · % 4,0
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Huesca, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak8.222% 35,93.907% 33,74.315% 38,1
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak11.286% 49,36.132% 52,95.154% 45,5
Oinarrizko okupazioak2.489% 10,91.017% 8,81.472% 13,0
Ez dago jasota915% 4,0534% 4,6381% 3,4
Guztira22.912% 100,011.590% 100,011.322% 100,0

Okupatuen % 86,8 besteren konturako langileak dira, eta % 13,2 norberaren konturakoak.[23]

% 10,7
% 74,8
% 12,0
Norberaren kontura, langileak dituena · % 2,6Norberaren kontura, langilerik gabe · % 10,7Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 74,8Besteren kontura, aldi baterakoa · % 12,0
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Huesca, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura3.031% 13,21.902% 16,41.129% 10,0
Besteren kontura19.881% 86,89.688% 83,610.193% 90,0
Guztira22.912% 100,011.590% 100,011.322% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 81,9 estatuan jaio zen, eta % 18,1 atzerrian.[20] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 53,6 okupatuak dira, % 30,3 erretiratuak, % 6,8 ikasleak, % 5,7 bestelako inaktiboak eta % 3,7 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 55,9 okupatuak dira, % 28,6 bestelako inaktiboak, % 7,0 langabeak, % 4,3 erretiratuak eta % 4,2 ikasleak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 47,2 okupatuak dira, % 24,1 erretiratuak, % 18,1 bestelako inaktiboak, % 6,5 ikasleak eta % 4,1 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 47,5 okupatuak dira, % 32,3 bestelako inaktiboak, % 11,2 langabeak, % 5,2 ikasleak eta % 3,8 erretiratuak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 53,6
Okupatuak
% 55,9
% 3,7
Langabeak
% 7,0
% 6,8
Ikasleak
% 4,2
% 30,3
Erretiratuak
% 4,3
% 5,7
Beste inakt.
% 28,6
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 47,2
Okupatuak
% 47,5
% 4,1
Langabeak
% 11,2
% 6,5
Ikasleak
% 5,2
% 24,1
Erretiratuak
% 3,8
% 18,1
Beste inakt.
% 32,3
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 81,5 estatuan jaio zen, eta % 18,5 atzerrian.[22] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 50,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 39,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 6,1 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 65,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 20,2 oinarrizko okupazioetakoak eta % 10,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 44,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari dira, % 44,1 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 8,4 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 52,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 34,0 oinarrizko okupazioetakoak eta % 11,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 39,1
Goi eta erdi maila
% 10,5
% 50,0
Langile kualifikatuak
% 65,5
% 6,1
Oinarrizko okup.
% 20,2
% 4,8
Ez dago jasota
% 3,8
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 44,1
Goi eta erdi maila
% 11,1
% 44,1
Langile kualifikatuak
% 52,0
% 8,4
Oinarrizko okup.
% 34,0
% 3,5
Ez dago jasota
% 2,9
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[24] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 73,7 zerbitzuetan ari dira, % 12,9 industrian, % 9,6 eraikuntzan eta % 3,8 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 48,1 zerbitzuetan ari dira, % 24,0 eraikuntzan, % 15,3 industrian eta % 12,6 nekazaritzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 94,0 zerbitzuetan ari dira, % 3,5 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 94,4 zerbitzuetan ari dira, % 4,0 industrian.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 3,8
Nekazaritza
% 12,6
% 12,9
Industria
% 15,3
% 9,6
Eraikuntza
% 24,0
% 73,7
Zerbitzuak
% 48,1
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 1,0
Nekazaritza
% 0,9
% 3,5
Industria
% 4,0
% 1,5
Eraikuntza
% 0,6
% 94,0
Zerbitzuak
% 94,4
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 182 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 10.527 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[25][oh 2]. Udalerriaren azalera 161 km² denez, NAE lurraldearen % 65,4 da[26]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 88,6 lur goldagarria (9.331 ha, 165 ustiategitan), % 8,2 larre iraunkorrak (865 ha, 25 ustiategitan), % 3,1 arbolak (327 ha, 68 ustiategitan), berotegiak edo babes garai irisgarriak (3,3 ha, 8 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,89 ha, 34 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
65%
35%
NAE · 10.527 ha (% 65,4)Gainerako azalera · 5.577 ha (% 34,6)
NAE, lur-erabileraren arabera
89%
8%
Lur goldagarria · 9.331 ha (% 88,6)Larre iraunkorrak · 865 ha (% 8,2)Arbolak · 327 ha (% 3,1)Baratzeak · 0,89 ha (< % 0,1)Berotegiak · 3,3 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 994 behi, 5.072 ardi eta ahuntz, 28.252 txerri eta 85.121 hegazti zeuden[27].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 33.336 gidari zeuden erroldatuta: 18.636 gizon (% 55,9) eta 14.700 emakume (% 44,1)[28]. Biztanleen % 60,6 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 36.841 ibilgailuk osatzen zuten: 25.097 turismo, 3.235 motozikleta, 3.157 furgoneta, 2.673 kamioi eta 1.230 ziklomotor[28]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 456 turismokoa zen (probintziako 3. baxuena), probintziako (556) eta Espainiako (525) batez bestekoen azpitik.

Turismoen batez besteko adina 12,7 urtekoa zen; turismoen % 11,9k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 11,4k 25 urte baino gehiago[28]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 52,1 diesel zen eta % 46,6 gasolinazko; 288 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,8; probintzian % 0,6). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 6,7k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 26,7k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
37%
30%
27%
0 etiketa · 508 (% 1,4)ECO · 1.907 (% 5,3)C etiketa · 13.390 (% 36,9)B etiketa · 10.801 (% 29,8)Etiketarik gabe · 9.689 (% 26,7)
Turismoak, adinaren arabera
12%
15%
24%
38%
11%
< 4 urte · 2.989 (% 11,9)4–8 urte · 3.732 (% 14,9)8–15 urte · 5.939 (% 23,7)15–25 urte · 9.575 (% 38,2)≥ 25 urte · 2.862 (% 11,4)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Huescako alkateen zerrenda

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Alkateen zerrenda
LegegintzaldiaIzenaAlderdi politikoa
1979-1983José Antonio Llanas AlmudévarUCD
1983-1987Enrique Sánchez CarrascoPSOE
1987-1991Enrique Sánchez CarrascoPSOE
1991-1995Enrique Sánchez CarrascoPSOE
1995-1997Luis Acín BonedPAR
1997-1999José Luis Rubió GraciaPP
1999-2003Fernando Elboj BrotoPSOE
2003-2007Fernando Elboj BrotoPSOE
2007-2010Fernando Elboj BrotoPSOE
2010- 2023Luis Felipe SerratePSOE
2023 - Lorena Orduna Pons PP

Kultura

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hizkuntza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hirian, somontanera izeneko aragoieraren aldaera bat hitz egiten da, gaztelaniaren eragin handia duena. 1950eko hamarkadatik aurrera, hizkuntzaren ezaugarri orokorrak galdu egin dira pixkanaka, baina gaur egun biziberritze-bidean dago, Consello d 'a Fabla Aragonesa eta beste kultura-elkarte batzuen sorrerari esker.

Jaiak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • San Vicente, urtarrilaren 22.
  • Aste Santua, Interes Turistiko Nazionaleko jaia, hainbat kofradiak osatua, horien artean, Jesus Nazarenorena eta Santa Vera Cruz artxikofradia. Azken hau zaharrenetakoa da, 1500 inguruan sortua. Beste ekitaldi askoren artean, 1947az geroztik La Pasion antzezlana antzezten da.
  • San Jorge, apirilaren 23n
  • San Lorenzo, herriko jai nagusiak, abuztuaren 9-15 artean.

Aisialdia eta ekintza ludikoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Huescak bi taberna-gune nagusi eta ditu: Alde Zaharra eta Tutua. Alde Zaharra Katedraleko plazaren eta Merkatu plazaren inguruan dago. Tutua Coso ibaiaren beste aldean dago, San Lorenzo, Aita Huesca kaleak eta Roldan kalea; bertan,  askotariko musika estilotako tabernak daude.

Loarreko gaztelua

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Huesca hiriaren ondare artistikotik at, inguruan Loarreko gaztelua dago. Europa osoan hobekien kontserbatu den gaztelu erromaniko honetan, film ugari egin dira, besteak beste Albaniaren konkista edo Kingdom of Heaven ospetsua.  

Loarreko gaztelua

Ingurune naturala

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Huesca ingurune naturalarekin lotura handia duen hiria da, eta berdegune ugari eta bidegorri sare zabala ditu. Huescako Hoyaren erdian eta Pirinioetatik gertu dagoenez,  kirolarekin loturiko hainbat ekintza egin daitezke bertan. Hemen adibide batzuek:

  • Carcavilla  herritik pasatzen den Gallego ibaitik Morillo de Galligo (Murillo de Gállego) herriraino, rafting egiteko aukera paregabea dago.
  • Rigloseko malloak horma bertikaleko haitzak dira, malloak deiturikoak. 275 metroko altuera hartzen duten horma bertikal handiak dituzte. Oso leku preziatua da eskaladan aritzeko.
Rigloseko malloak
Rigloseko malloak
  • Las Peñas de Riglos herritik hainbat mendi ibilbide egin daitezke, Villa Villalangua edo Salinas de Jakatik (Gatzaga eta Gatzaga Zaharreko arroila) eta Riglosetik (Rigloseko Sare Zirkularra eta Solano Bidea) oinez joateko seinaleztatutako ibilbideak, edo, adibidez, Galtzada erromatarreko bidezidorra, Tristeko amildegitik eta Enako herritik igarotzen dena, San Juan de la Peña monasteriorantz.
  • Moliniello edo As Ollas sakanetan dagoen Garona ibaian, barrankismoa egiteko aproposa da.
  • Bike Mailuen Erresuma deituriko ibilbidetan  (Riglos eta Villalangua artean) mendiko bizikletan ibiltzeko paraje ezin hobeak daude. 

Gastronomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hauek dira ingurune honetako jakirik preziatuenak: artzain-mamiak, zopa oskolduna edo baratxuri-zopa, entsaladak, lekaleak edo barazkiak (kardua, borraja...), salmorejoa, oilaskoa txilindron erara, amuarraina edo bakailaoa ajoarriero erara, arkumea artzain erara, txiretak, ehizatik eratorritako produktuak, eta askotariko hestebeteak besteak beste.

Herri eta hiri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 32. arauaː Espainiako erresumako autonomia-erkidegoen, probintzien eta probintzia-hiriburuen izenak. .
  2. ↑ Euskaltzaindiaren 149. araua: Euskal Herri inguruko exonimoak
  3. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  4. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Huesca.tab.
  5. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Huesca.tab.
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  8. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza nagusiak jabetza-erregimenaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  9. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  10. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  11. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak eraikuntza-urtearen arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak azaleraren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  14. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  17. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Huesca.tab.
  18. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Huesca.tab.
  19. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  20. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  21. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  22. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  23. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  24. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  25. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Huesca.tab (Wikimedia Commons).
  26. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q11967.
  27. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Huesca.tab (Wikimedia Commons).
  28. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Huesca.tab (Wikimedia Commons).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Huesca&oldid=11786242"(e)tik eskuratuta