Edukira joan

Jaraba

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jaraba
gune termala
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Aragoi
Probintzia Zaragozako probintzia
AlkateaManuel Enrique Perez Sicilia
Izen ofizialaJaraba
Posta kodea50237
INEk ezarritako kodea50129
HerriburuaJaraba
Geografia
Koordenatuak41°11′24″N 1°53′03″W / 41.1901°N 1.8841°W / 41.1901; -1.8841
Mapa
Azalera42,805158 km²
Altitudea763 m
MugakideakCalmarza, Sisamón, Ibdes, Campillo de Aragón, Cetina eta Contamina
Demografia
Biztanleria294 (2025)
alt_left 133 (%45,5) (%54,5) 159 alt_right
Dentsitatea7 bizt/km²
MatrikulaZ
Hizkuntza ofizialagaztelania
jaraba.es

Jaraba (Charaba aragoieraz) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. Azken erroldaren arabera 294 biztanle zituen 42,8 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Calmarza, Sisamón, Ibdes, Campillo de Aragón, Cetina eta Contamina.

Mapa
Jaraba eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea280300320340360380200020052010201520202025JarabaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 159 gizon, 133 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
0.75
0.63
 
90-94
 
0.00
1.89
 
85-89
 
3.76
3.14
 
80-84
 
3.76
5.03
 
75-79
 
6.77
2.52
 
70-74
 
3.76
7.55
 
65-69
 
2.26
3.77
 
60-64
 
14.29
8.18
 
55-59
 
5.26
11.32
 
50-54
 
11.28
11.32
 
45-49
 
8.27
3.77
 
40-44
 
6.02
3.77
 
35-39
 
0.75
5.03
 
30-34
 
5.26
6.29
 
25-29
 
6.02
4.40
 
20-24
 
4.51
6.29
 
15-19
 
6.02
8.18
 
10-14
 
3.76
3.77
 
5-9
 
3.76
3.14
 
0-4
 
3.76
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 32,9 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 48,6) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 11,3 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 16,8 —probintzian % 19—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Zaragozako mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 32,9Probintzia berean · % 38,7Erkidegoan · % 0,3Beste erkidegoa · % 11,3Estatutik kanpo · % 16,8
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 49 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 69,4)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Peru, Errumania, Argentina dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Amerika · % 69,4Europa · % 24,5Afrika · % 6,1
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
16
Peru
10
5
Errumania
6
1
Argentina
3
2
Maroko
1
1
Honduras
1
1
Kolonbia
1
0
Ukraina
1
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 344 etxebizitza zeuden: 117 (% 34,0) nagusiak eta 227 (% 66,0) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 1 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 6 plazarekin (6 plaza etxebizitzako).[5]

344etxebizitza
117etxegune
1etxebizitza turistiko (2026) Zaragozako mapa

Etxebizitza multzoa Zaragozako mapa

117
227
Etxebizitza nagusia (117)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (227)

Guztira 117 etxegune zeuden, eta horietatik 40 (% 34,2) pertsona bakarrekoak ziren.[6]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 140
2 pertsona27
3 pertsona22
4 pertsona22
5 edo gehiago6

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 254 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 20,9 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 25,6; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 40,6; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 13,0.[7] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 20,7 zen 2021ean eta % 20,9 2024an; beraz, ia aldatu gabe mantendu zen. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 16,1 izatetik % 13,0 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 19,0 ziren, eta gizonen artean % 22,5; 3,5 puntuko aldea, gizonen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 12,9 eta gizonen % 13,0 ziren.

254biztanle 15 urte edo +, 2024
% 20,9goi-mailako ikasketak+0,2 puntu 2021etik mapa
% 13,0lehen hezkuntza edo gutxiago−3,1 puntu 2021etik mapa
% 13,0
% 40,6
% 25,6
% 20,9
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 13,0Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 40,6Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 25,6Goi-mailako ikasketak · % 20,9
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Zaragozako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Jaraba, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak53% 20,931% 22,522% 19,0
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa65% 25,634% 24,631% 26,7
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)103% 40,655% 39,948% 41,4
Lehen hezkuntza edo gutxiago33% 13,018% 13,015% 12,9
Guztira254% 100,0138% 100,0116% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Jaraba, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 20,7% 23,1% 40,1% 16,1242
2022% 20,5% 25,1% 40,2% 14,2239
2023% 21,2% 23,7% 41,1% 14,1241
2024% 20,9% 25,6% 40,6% 13,0254
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.
Calatayudeko Erkidegoan dago. Herrian hainbat balneario daude eta ura botiletan sartzeko hainbat lantoki.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 12.691 euro-koa zen[8], eta etxegune bakoitzeko 31.727 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (16.551 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 18.550 euro zen. Errenta gordina 14.695 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 60,4[9]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 22,8), beste diru-sarrerak (% 8,1), langabezia-prestazioak (% 5,3), beste prestazioak (% 3,4).

60%
23%
8%
Soldata · % 60,4Pentsioak · % 22,8Langabezia · % 5,3Beste prestazioak · % 3,4Beste sarrerak · % 8,1
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[10][oh 1]. Udalerrian indizea 26,8 da, probintziakoaren (28,9; Zaragozako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,2 da, probintziakoaren (2,4; Zaragozako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Jaraba udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 103 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 41,2; gainerako % 58,8 inaktibo zeuden.[11] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 14,6 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 47,0 zen eta emakumezkoena % 34,5; langabezia-tasa, aldiz, % 9,5 eta % 22,5 zen, hurrenez hurren.[11]

Okupatuen kopurua 87 zen 2023ean, 2021eko 93etik behera.[12] Emakumeek okupatuen % 32,2 osatzen dute, eta gizonek % 67,8.

87okupatu, 2023−% 6,5 2021etik
% 32,2emakumeak okupatuen artean
% 41,2jarduera-tasa, 2024
% 14,6langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 35,2
% 58,8
Okupatuak · % 35,2Langabeak · % 6,0Inaktiboak · % 58,8
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Jaraba, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak88% 35,257% 42,531% 26,7
Langabeak15% 6,06% 4,59% 7,8
Inaktiboak147% 58,871% 53,076% 65,5
Guztira250% 100,0134% 100,0116% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 46,0), industria (% 41,4), eraikuntza (% 6,9) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 5,7).[12]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Zaragozako mapa
% 41,4
% 46,0
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 5,7Industria · % 41,4Eraikuntza · % 6,9Zerbitzuak · % 46,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 57,5; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 24,1), eta oinarrizko okupazioak % 11,5.[13] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 59,3 eta emakumeen % 53,6).

% 24,1
% 57,5
% 11,5
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 24,1Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 57,5Oinarrizko okupazioak · % 11,5Ez dago jasota · % 6,9
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Jaraba, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak21% 24,113% 22,08% 28,6
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak50% 57,535% 59,315% 53,6
Oinarrizko okupazioak10% 11,57% 11,93% 10,7
Ez dago jasota6% 6,94% 6,82% 7,1
Guztira87% 100,059% 100,028% 100,0

Okupatuen % 83,9 besteren konturako langileak dira, eta % 16,1 norberaren konturakoak.[14]

% 16,1
% 83,9
Norberaren kontura · % 16,1Besteren kontura eta beste egoera bat · % 83,9
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Jaraba, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura14% 16,111% 18,63% 10,7
Besteren kontura73% 83,948% 81,425% 89,3
Guztira87% 100,059% 100,028% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 1.175 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[15][oh 2]. Udalerriaren azalera 42,8 km² denez, NAE lurraldearen % 27,4 da[16]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 60,9 lur goldagarria (716 ha, 7 ustiategitan), % 20,9 arbolak (246 ha, 21 ustiategitan) eta % 18,1 larre iraunkorrak (213 ha, ustiategi batean)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
27%
73%
NAE · 1.175 ha (% 27,4)Gainerako azalera · 3.106 ha (% 72,6)
NAE, lur-erabileraren arabera
61%
18%
21%
Lur goldagarria · 716 ha (% 60,9)Larre iraunkorrak · 213 ha (% 18,1)Arbolak · 246 ha (% 20,9)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 138 gidari zeuden erroldatuta: 91 gizon (% 65,9) eta 47 emakume (% 34,1)[17]. Biztanleen % 47,3 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 256 ibilgailuk osatzen zuten: 146 turismo, 28 ziklomotor, 27 motozikleta, 25 furgoneta eta 19 kamioi[17]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 500 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (443) gainetik eta Espainiakoaren (525) azpitik.

Turismoen batez besteko adina 14,6 urtekoa zen; turismoen % 3,4k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 19,2k 25 urte baino gehiago[17]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 56,6 diesel zen eta % 43 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 0,4k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 45,7k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
27%
27%
46%
ECO · 1 (% 0,4)C etiketa · 69 (% 27)B etiketa · 69 (% 27)Etiketarik gabe · 117 (% 45,7)
Turismoak, adinaren arabera
10%
21%
46%
19%
< 4 urte · 5 (% 3,4)4–8 urte · 15 (% 10,3)8–15 urte · 31 (% 21,2)15–25 urte · 67 (% 45,9)≥ 25 urte · 28 (% 19,2)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Zaragoza.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Zaragoza.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  8. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Zaragoza.tab.
  9. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Zaragoza.tab.
  10. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Zaragoza.tab (Wikimedia Commons).
  16. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1641070.
  17. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Zaragoza.tab (Wikimedia Commons).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Aragoi
 Artikulu hau Aragoiko geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Jaraba&oldid=11790035"(e)tik eskuratuta