Edukira joan

Establés

Establés
Espainiako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela-Mantxa
ProbintziaGuadalajarako probintzia
AlkateaAlejandro Martínez Concha (en) Itzuli
Izen ofizialaEstablés
Posta kodea19287
INEk ezarritako kodea19115
HerriburuaEstablés
Geografia
Koordenatuak41°00′33″N 2°01′22″W / 41.009166666667°N 2.0227777777778°W / 41.009166666667; -2.0227777777778
Mapa
Azalera52,27 km²
Altitudea1.235 m
MugakideakMochales, Tartanedo, Corduente, Selas eta Maranchón
Demografia
Biztanleria35 (2025)
alt_left 16 (%45,7) (%54,3) 19 alt_right
Dentsitatea1 bizt/km²
MatrikulaGU

Establés Guadalajarako udalerria da, Señorío de Molina - Alto Tajo eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera 35 biztanle zituen 52,3 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Mochales, Tartanedo, Corduente, Selas eta Maranchón.

Biztanleriaren tamainaUrtea203040506070200020052010201520202025EstablésBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 19 gizon, 16 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
5.26
 
95-99
 
0.00
0.00
 
90-94
 
12.50
5.26
 
85-89
 
0.00
0.00
 
80-84
 
0.00
0.00
 
75-79
 
0.00
15.79
 
70-74
 
0.00
5.26
 
65-69
 
0.00
15.79
 
60-64
 
18.75
0.00
 
55-59
 
6.25
21.05
 
50-54
 
12.50
10.53
 
45-49
 
6.25
5.26
 
40-44
 
6.25
0.00
 
35-39
 
0.00
10.53
 
30-34
 
6.25
0.00
 
25-29
 
0.00
0.00
 
20-24
 
12.50
0.00
 
15-19
 
6.25
0.00
 
10-14
 
12.50
5.26
 
5-9
 
0.00
0.00
 
0-4
 
0.00
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 37,1 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 27,8) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 31,4 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 14,3 —probintzian % 21,9—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Guadalajarako mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 37,1Probintzia berean · % 14,3Erkidegoan · % 2,9Beste erkidegoa · % 31,4Estatutik kanpo · % 14,3
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 5 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 60)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Kolonbia, Maroko dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Afri
Amerika · % 60Afrika · % 40
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 178 etxebizitza zeuden: 14 (% 7,9) nagusiak eta 164 (% 92,1) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 4 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 24 plazarekin (6 plaza etxebizitzako).[5]

178etxebizitza
14etxegune
4etxebizitza turistiko (2026) Guadalajarako mapa

Etxebizitza multzoa Guadalajarako mapa

164
Etxebizitza nagusia (14)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (164)

Guztira 14 etxegune zeuden, eta horietatik 9 (% 64,3) pertsona bakarrekoak ziren.[6]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 19
2 pertsona2
3 pertsona0
4 pertsona1
5 edo gehiago2

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
INEk ez du ikasketa-mailari buruzko daturik argitaratzen 50 biztanle baino gutxiagoko udalerrientzat.

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 16.377 euro-koa zen[7], eta etxegune bakoitzeko 28.162 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.467 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) — zen. Errenta gordina 19.342 euro-koa izan zen pertsonako.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[8][oh 1].

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
INEk ez du jarduera ekonomikoari buruzko daturik argitaratzen 50 biztanle baino gutxiagoko udalerrientzat.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 2.563 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[9][oh 2]. Udalerriaren azalera 52,3 km² denez, NAE lurraldearen % 49 da[10]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 52,7 larre iraunkorrak (1.350 ha, 4 ustiategitan) eta % 47,3 lur goldagarria (1.212 ha, 8 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
49%
51%
NAE · 2.563 ha (% 49)Gainerako azalera · 2.664 ha (% 51)
NAE, lur-erabileraren arabera
47%
53%
Lur goldagarria · 1.212 ha (% 47,3)Larre iraunkorrak · 1.350 ha (% 52,7)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 2.278 ardi eta ahuntz zeuden[11][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 11 gidari zeuden erroldatuta: 7 gizon (% 63,6) eta 4 emakume (% 36,4)[12]. Biztanleen % 31,4 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 31 ibilgailuk osatzen zuten: 16 turismo, 9 furgoneta, 3 kamioi eta 2 motozikleta[12]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 457 turismokoa zen, probintziako (582) eta Espainiako (525) batez bestekoen azpitik.

Turismoen batez besteko adina 16,1 urtekoa zen; turismoen % 0k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 25k 25 urte baino gehiago[12]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 77,4 diesel zen eta % 22,6 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 0k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 54,8k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
10%
35%
55%
C etiketa · 3 (% 9,7)B etiketa · 11 (% 35,5)Etiketarik gabe · 17 (% 54,8)
Turismoak, adinaren arabera
13%
13%
50%
25%
4–8 urte · 2 (% 12,5)8–15 urte · 2 (% 12,5)15–25 urte · 8 (% 50)≥ 25 urte · 4 (% 25)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)», INE (Gaztelaniaz). 2026ko uztailaren 31n kontsultatua.
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Guadalajara.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Guadalajara.tab.
  4. ↑ «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
  5. ↑ «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak», Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2026.
  6. ↑ «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
  7. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Guadalajara.tab.
  8. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  9. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).
  10. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1654761.
  11. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).
  12. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela-Mantxa
Artikulu hau Gaztela-Mantxako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.