Salmerón
| Salmerón | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Espainiako udalerria | |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatu burujabe | |||||||||||
| Autonomia | |||||||||||
| Probintzia | Guadalajarako probintzia | ||||||||||
| Alkatea | Óscar | ||||||||||
| Izen ofiziala | Salmerón | ||||||||||
| Posta kodea | 19126 | ||||||||||
| INEk ezarritako kodea | 19247 | ||||||||||
| Herriburua | Salmerón | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 40°32′44″N 2°29′35″W / 40.545555555556°N 2.4930555555556°W | ||||||||||
![]() | |||||||||||
| Azalera | 36 km² | ||||||||||
| Altitudea | 825 m | ||||||||||
| Mugakideak | Escamilla, Peralveche, Castilforte, Valdeolivas eta Salmeroncillos | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 147 (2025) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 4 bizt/km² | ||||||||||
| Matrikula | GU | ||||||||||
Salmerón Guadalajarako udalerria da, La Alcarria eskualdean dagoena.
Azken erroldaren arabera 147 biztanle zituen 36 km²-ko azaleran.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Escamilla, Peralveche, Castilforte, Valdeolivas eta Salmeroncillos.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 86 gizon, 61 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 29,9 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 27,8) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 32 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 2,7 —probintzian % 21,9—.
Biztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 4 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 50)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Herbehereak, Peru, Bulgaria dira.
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 300 etxebizitza zeuden: 74 (% 24,7) nagusiak eta 226 (% 75,3) ez-nagusiak.[4]
Tasazio-datuen arabera, 2023an udalerrian tasatutako etxebizitzen batez besteko prezioa 277 €/m²-koa zen (desbideratze tipikoa: 199 €/m²), eta prezio-tarte ohikoena 100-200 €/m² artekoa. Tasatutako etxebizitzen batez besteko azalera 268 m²-koa zen. 2022tik 2023ra % 21,1 jaitsi zen (351 €/m²). Balio hori Guadalajarako udalerrien medianaren (664 €/m²) % 58,3 azpitik zegoen.[5]
Etxebizitza multzoa
Guadalajarako mapa
Guztira 74 etxegune zeuden, eta horietatik 31 (% 41,9) pertsona bakarrekoak ziren.[6]
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 141 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 23,4 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 15,6; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 43,3; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 17,7.[7] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 17,2 zen 2021ean eta % 23,4 2024an; beraz, 6,2 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 20,9 izatetik % 17,7 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 34,4 ziren, eta gizonen artean % 15,0; 19,4 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 18,0 eta gizonen % 17,5 ziren.
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 33 | % 23,4 | 12 | % 15,0 | 21 | % 34,4 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 22 | % 15,6 | 15 | % 18,8 | 7 | % 11,5 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 61 | % 43,3 | 39 | % 48,8 | 22 | % 36,1 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 25 | % 17,7 | 14 | % 17,5 | 11 | % 18,0 |
| Guztira | 141 | % 100,0 | 80 | % 100,0 | 61 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 17,2 | % 17,9 | % 44,0 | % 20,9 | 134 |
| 2022 | % 18,2 | % 14,9 | % 47,1 | % 19,8 | 121 |
| 2023 | % 19,9 | % 15,4 | % 46,3 | % 18,4 | 136 |
| 2024 | % 23,4 | % 15,6 | % 43,3 | % 17,7 | 141 |
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 14.654 euro-koa zen[8], eta etxegune bakoitzeko 24.947 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.467 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 17.150 euro zen. Errenta gordina 16.935 euro-koa izan zen pertsonako.
Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 36[9]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 36,2), beste diru-sarrerak (% 20,2), langabezia-prestazioak (% 2,9), beste prestazioak (% 4,8).
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[10][oh 1]. Udalerrian indizea 29,8 da, probintziakoaren (28,8;
Guadalajarako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,1 da, probintziakoaren (2,4;
Guadalajarako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Salmerón udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 62 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 44,3; gainerako % 55,7 inaktibo zeuden.[11] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 14,5 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 46,3 zen eta emakumezkoena % 41,7; langabezia-tasa, aldiz, % 13,5 eta % 16,0 zen, hurrenez hurren.[11]
Okupatuen kopurua 55 zen 2023ean, 2021eko 58etik behera.[12] Emakumeek okupatuen % 43,6 osatzen dute, eta gizonek % 56,4.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 53 | % 37,9 | 32 | % 40,0 | 21 | % 35,0 |
| Langabeak | 9 | % 6,4 | 5 | % 6,3 | 4 | % 6,7 |
| Inaktiboak | 78 | % 55,7 | 43 | % 53,8 | 35 | % 58,3 |
| Guztira | 140 | % 100,0 | 80 | % 100,0 | 60 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 56,4), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 20,0), industria (% 12,7) eta eraikuntza (% 10,9).[12]
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 60,0; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 18,2), eta oinarrizko okupazioak % 7,3.[13] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 64,5 eta emakumeen % 54,2).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 10 | % 18,2 | 3 | % 9,7 | 7 | % 29,2 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 33 | % 60,0 | 20 | % 64,5 | 13 | % 54,2 |
| Oinarrizko okupazioak | 4 | % 7,3 | 3 | % 9,7 | 1 | % 4,2 |
| Ez dago jasota | 8 | % 14,5 | 5 | % 16,1 | 3 | % 12,5 |
| Guztira | 55 | % 100,0 | 31 | % 100,0 | 24 | % 100,0 |
Okupatuen % 58,2 besteren konturako langileak dira, eta % 41,8 norberaren konturakoak.[14]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 23 | % 41,8 | 16 | % 51,6 | 7 | % 29,2 |
| Besteren kontura | 32 | % 58,2 | 15 | % 48,4 | 17 | % 70,8 |
| Guztira | 55 | % 100,0 | 31 | % 100,0 | 24 | % 100,0 |
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 1.535 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[15][oh 2]. Udalerriaren azalera 36 km² denez, NAE lurraldearen % 42,6 da[16]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 68,6 lur goldagarria (1.053 ha, 18 ustiategitan), % 31,4 arbolak (482 ha, 19 ustiategitan), norberaren kontsumorako baratzeak (0,06 ha, 2 ustiategitan) eta larre iraunkorrak (0,01 ha, ustiategi batean)[oh 3].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 85 gidari zeuden erroldatuta: 60 gizon (% 70,6) eta 25 emakume (% 29,4)[17]. Biztanleen % 57,8 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 166 ibilgailuk osatzen zuten: 105 turismo, 21 kamioi, 17 furgoneta, 9 ziklomotor eta 7 motozikleta[17]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 714 turismokoa zen, probintziako (582) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.
Turismoen batez besteko adina 15,4 urtekoa zen; turismoen % 8,6k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 17,1k 25 urte baino gehiago[17]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 70,1 diesel zen eta % 29,9 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 47k ez zuen etiketarik[oh 4].
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)», INE (Gaztelaniaz). 2026ko uztailaren 31n kontsultatua.
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Guadalajara.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Guadalajara.tab.
- ↑ «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
- ↑ Mapa interactivo de precios de la vivienda en España (Gaztelaniaz), CoHispania, 2023.
- ↑ «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
- ↑ «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Guadalajara.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Guadalajara.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- 1 2 «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- 1 2 «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1766745.
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Artikulu hau Gaztela-Mantxako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |

