Edukira joan

La Yunta

La Yunta
Espainiako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela-Mantxa
ProbintziaGuadalajarako probintzia
AlkateaJuan Carlos Roa Martínez
Izen ofizialaYunta, La
Posta kodea19361
INEk ezarritako kodea19332
HerriburuaLa Yunta
Geografia
Koordenatuak40°54′51″N 1°41′00″W / 40.9142°N 1.6834°W / 40.9142; -1.6834
Mapa
Azalera56 km²
Altitudea1.128 m
MugakideakMolina de Aragón, Embid, Torralba de los Frailes, Used, Las Cuerlas, Odón eta Campillo de Dueñas
Demografia
Biztanleria86 (2025)
alt_left 34 (%40) (%60) 51 alt_right
Dentsitatea2 bizt/km²
MatrikulaGU

La Yunta Guadalajarako udalerria da, Señorío de Molina-Alto Tajo eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera 86 biztanle zituen 56 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Molina de Aragón, Embid, Torralba de los Frailes, Used, Las Cuerlas, Odón eta Campillo de Dueñas.

Biztanleriaren tamainaUrtea8090100110120130140150160200020052010201520202025La YuntaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 51 gizon, 34 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
5.88
 
95-99
 
5.88
3.92
 
90-94
 
5.88
1.96
 
85-89
 
8.82
1.96
 
80-84
 
2.94
3.92
 
75-79
 
5.88
7.84
 
70-74
 
11.76
9.80
 
65-69
 
2.94
11.76
 
60-64
 
14.71
11.76
 
55-59
 
14.71
9.80
 
50-54
 
0.00
3.92
 
45-49
 
5.88
3.92
 
40-44
 
2.94
13.73
 
35-39
 
5.88
3.92
 
30-34
 
2.94
0.00
 
25-29
 
2.94
3.92
 
20-24
 
0.00
1.96
 
15-19
 
0.00
0.00
 
10-14
 
5.88
0.00
 
5-9
 
0.00
0.00
 
0-4
 
0.00
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 54,1 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 27,8) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 28,2 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 7,1 —probintzian % 21,9—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Guadalajarako mapa
Udal
Prob
Best
Udalerri berean · % 54,1Probintzia berean · % 10,6Beste erkidegoa · % 28,2Estatutik kanpo · % 7,1
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 6 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 66,7)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Errumania, Mexiko dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 16,7Europa · % 66,7Afrika · % 16,7
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 192 etxebizitza zeuden: 49 (% 25,5) nagusiak eta 143 (% 74,5) ez-nagusiak.[4]

192etxebizitza
49etxegune

Etxebizitza multzoa Guadalajarako mapa

49
143
Etxebizitza nagusia (49)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (143)

Guztira 49 etxegune zeuden, eta horietatik 25 (% 51,0) pertsona bakarrekoak ziren.[5]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 125
2 pertsona12
3 pertsona7
4 pertsona3
5 edo gehiago2

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 89 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 22,5 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 28,1; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 27,0; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 22,5.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 16,9 zen 2021ean eta % 22,5 2024an; beraz, 5,6 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 24,7 izatetik % 22,5 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 27,0 ziren, eta gizonen artean % 19,2; 7,8 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 27,0 eta gizonen % 19,2 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

89biztanle 15 urte edo +, 2024
% 22,5goi-mailako ikasketak+5,6 puntu 2021etik mapa
% 22,5lehen hezkuntza edo gutxiago−2,2 puntu 2021etik mapa
% 22,5
% 27,0
% 28,1
% 22,5
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 22,5Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 27,0Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 28,1Goi-mailako ikasketak · % 22,5
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Guadalajarako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Yunta, La, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak20% 22,510% 19,210% 27,0
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa25% 28,120% 38,55% 13,5
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)24% 27,012% 23,112% 32,4
Lehen hezkuntza edo gutxiago20% 22,510% 19,210% 27,0
Guztira89% 100,052% 100,037% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Yunta, La, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 16,9% 28,1% 30,3% 24,789
2022% 17,2% 28,7% 29,9% 24,187
2023% 18,7% 30,8% 26,4% 24,291
2024% 22,5% 28,1% 27,0% 22,589
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 16.377 euro-koa zen[7], eta etxegune bakoitzeko 28.162 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.467 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 11.550 euro zen. Errenta gordina 19.342 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 29,5[8]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 31,2), beste diru-sarrerak (% 32,4), langabezia-prestazioak (% 2,8), beste prestazioak (% 4,1).

30%
31%
32%
Soldata · % 29,5Pentsioak · % 31,2Langabezia · % 2,8Beste prestazioak · % 4,1Beste sarrerak · % 32,4
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 1]. Udalerrian indizea 30,6 da, probintziakoaren (32,3; Guadalajarako mapa) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,8 da, probintziakoaren (2,7; Guadalajarako mapa) gainetik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Yunta, La udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 44 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 50,0; gainerako % 50,0 inaktibo zeuden.[10] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 2,3 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 52,9 zen eta emakumezkoena % 45,9; langabezia-tasa, aldiz, % 0,0 eta % 5,9 zen, hurrenez hurren.[10]

Okupatuen kopurua 44 zen 2023ean, 2021eko 46etik behera.[11] Emakumeek okupatuen % 40,9 osatzen dute, eta gizonek % 59,1.

44okupatu, 2023−% 4,3 2021etik
% 40,9emakumeak okupatuen artean
% 50,0jarduera-tasa, 2024
% 2,3langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 48,9
% 50,0
Okupatuak · % 48,9Langabeak · % 1,1Inaktiboak · % 50,0
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Yunta, La, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak43% 48,927% 52,916% 43,2
Langabeak1% 1,10% 0,01% 2,7
Inaktiboak44% 50,024% 47,120% 54,1
Guztira88% 100,051% 100,037% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 50,0), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 43,2), eraikuntza (% 4,5) eta industria (% 2,3).[11]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Guadalajarako mapa
% 43,2
% 50,0
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 43,2Industria · % 2,3Eraikuntza · % 4,5Zerbitzuak · % 50,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 47,7; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 11,4), eta oinarrizko okupazioak % 9,1.[12] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 46,2 eta emakumeen % 50,0).

% 11,4
% 47,7
% 9,1
% 31,8
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 11,4Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 47,7Oinarrizko okupazioak · % 9,1Ez dago jasota · % 31,8
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Yunta, La, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak5% 11,41% 3,84% 22,2
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak21% 47,712% 46,29% 50,0
Oinarrizko okupazioak4% 9,12% 7,72% 11,1
Ez dago jasota14% 31,811% 42,33% 16,7
Guztira44% 100,026% 100,018% 100,0

Okupatuen % 36,4 besteren konturako langileak dira, eta % 63,6 norberaren konturakoak.[13]

% 63,6
% 36,4
Norberaren kontura · % 63,6Besteren kontura eta beste egoera bat · % 36,4
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Yunta, La, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura28% 63,619% 73,19% 50,0
Besteren kontura16% 36,47% 26,99% 50,0
Guztira44% 100,026% 100,018% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 37 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 3.525 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[14][oh 2]. Udalerriaren azalera 56 km² denez, NAE lurraldearen % 62,9 da[15]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 99,9 lur goldagarria (3.522 ha, 37 ustiategitan), arbolak (3,4 ha, 2 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,05 ha, 2 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
63%
37%
NAE · 3.525 ha (% 62,9)Gainerako azalera · 2.075 ha (% 37,1)
NAE, lur-erabileraren arabera
100%
Lur goldagarria · 3.522 ha (% 99,9)Arbolak · 3,4 ha (% 0,1)Baratzeak · 0,05 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 60 gidari zeuden erroldatuta: 40 gizon (% 66,7) eta 20 emakume (% 33,3)[16]. Biztanleen % 70,6 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 124 ibilgailuk osatzen zuten: 72 turismo, 15 motozikleta, 15 kamioi, 10 furgoneta eta 3 ziklomotor[16]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 847 turismokoa zen, probintziako (582) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 15,6 urtekoa zen; turismoen % 4,2k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 29,2k 25 urte baino gehiago[16]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 64,2 diesel zen eta % 35,8 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 1,6k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 49,6k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
18%
31%
50%
0 etiketa · 2 (% 1,6)C etiketa · 22 (% 17,9)B etiketa · 38 (% 30,9)Etiketarik gabe · 61 (% 49,6)
Turismoak, adinaren arabera
19%
44%
29%
< 4 urte · 3 (% 4,2)4–8 urte · 2 (% 2,8)8–15 urte · 14 (% 19,4)15–25 urte · 32 (% 44,4)≥ 25 urte · 21 (% 29,2)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)», INE (Gaztelaniaz). 2026ko uztailaren 31n kontsultatua.
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Guadalajara.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Guadalajara.tab.
  4. ↑ «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
  5. ↑ «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
  6. ↑ «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  7. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Guadalajara.tab.
  8. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Guadalajara.tab.
  9. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  10. 1 2 «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  11. 1 2 «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  12. ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  13. ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  14. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).
  15. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1653703.
  16. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela-Mantxa
Artikulu hau Gaztela-Mantxako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.