Edukira joan

Lupiana

Lupiana
Espainiako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela-Mantxa
ProbintziaGuadalajarako probintzia
AlkateaMaría Blanca del Río Baños
Izen ofizialaLupiana
Posta kodea19142
INEk ezarritako kodea19161
HerriburuaLupiana
Geografia
Koordenatuak40°36′41″N 3°03′07″W / 40.611388888889°N 3.0519444444444°W / 40.611388888889; -3.0519444444444
Mapa
Azalera30 km²
Altitudea775 m
MugakideakGuadalajara, Centenera, Atanzón, Valfermoso de Tajuña, Romanones eta Horche
Demografia
Biztanleria344 (2025)
alt_left 165 (%48) (%52) 179 alt_right
Dentsitatea11 bizt/km²
MatrikulaGU
lupiana.net

Lupiana Guadalajarako udalerria da, La Alcarria eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera 344 biztanle zituen 30 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Guadalajara, Centenera, Atanzón, Valfermoso de Tajuña, Romanones eta Horche.

Biztanleriaren tamainaUrtea220240260280300320340360200020052010201520202025LupianaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 179 gizon, 165 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.56
 
95-99
 
0.00
0.00
 
90-94
 
3.03
0.56
 
85-89
 
3.03
5.03
 
80-84
 
3.64
5.03
 
75-79
 
3.64
5.03
 
70-74
 
4.85
3.91
 
65-69
 
3.64
8.38
 
60-64
 
4.24
3.91
 
55-59
 
6.67
9.50
 
50-54
 
10.91
6.70
 
45-49
 
6.67
15.08
 
40-44
 
9.09
4.47
 
35-39
 
4.85
3.91
 
30-34
 
4.85
3.91
 
25-29
 
3.64
6.70
 
20-24
 
1.82
4.47
 
15-19
 
5.45
4.47
 
10-14
 
10.30
7.82
 
5-9
 
6.67
0.56
 
0-4
 
3.03
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 23,5 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 27,8) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 23,8 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 10,8 —probintzian % 21,9—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Guadalajarako mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 23,5Probintzia berean · % 40,4Erkidegoan · % 1,5Beste erkidegoa · % 23,8Estatutik kanpo · % 10,8
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 37 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 56,8)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Argentina, Maroko, Erresuma Batua dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 56,8Europa · % 21,6Afrika · % 18,9Asia · % 2,7
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 343 etxebizitza zeuden: 120 (% 35,0) nagusiak eta 223 (% 65,0) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 1 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 8 plazarekin (8 plaza etxebizitzako).[5]

Tasazio-datuen arabera, 2023an udalerrian tasatutako etxebizitzen batez besteko prezioa 529 €/m²-koa zen (desbideratze tipikoa: 324 €/m²), eta prezio-tarte ohikoena 200-400 €/m² artekoa. Tasatutako etxebizitzen batez besteko azalera 135 m²-koa zen. 2022tik 2023ra % 12,1 igo zen (472 €/m²). Balio hori Guadalajarako udalerrien medianaren (664 €/m²) % 20,3 azpitik zegoen.[6]

343etxebizitza
120etxegune
1etxebizitza turistiko (2026) Guadalajarako mapa
529€/m² batez beste (2023) Guadalajarako mapa

Etxebizitza multzoa Guadalajarako mapa

120
223
Etxebizitza nagusia (120)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (223)

Guztira 120 etxegune zeuden, eta horietatik 52 (% 43,3) pertsona bakarrekoak ziren.[7]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 152
2 pertsona27
3 pertsona22
4 pertsona12
5 edo gehiago7

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 265 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 35,8 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 21,5; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 28,3; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 14,3.[8] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 29,6 zen 2021ean eta % 35,8 2024an; beraz, 6,2 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 22,7 izatetik % 14,3 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 39,0 ziren, eta gizonen artean % 33,3; 5,6 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 16,1 eta gizonen % 12,9 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

265biztanle 15 urte edo +, 2024
% 35,8goi-mailako ikasketak+6,2 puntu 2021etik mapa
% 14,3lehen hezkuntza edo gutxiago−8,4 puntu 2021etik mapa
% 14,3
% 28,3
% 21,5
% 35,8
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 14,3Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 28,3Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 21,5Goi-mailako ikasketak · % 35,8
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Guadalajarako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Lupiana, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak95% 35,849% 33,346% 39,0
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa57% 21,537% 25,220% 16,9
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)75% 28,342% 28,633% 28,0
Lehen hezkuntza edo gutxiago38% 14,319% 12,919% 16,1
Guztira265% 100,0147% 100,0118% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Lupiana, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 29,6% 16,7% 30,9% 22,7233
2022% 32,0% 16,6% 32,8% 18,7241
2023% 34,0% 19,4% 30,4% 16,2247
2024% 35,8% 21,5% 28,3% 14,3265
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 15.472 euro-koa zen[9], eta etxegune bakoitzeko 37.672 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.467 euro) parean dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 21.350 euro zen. Errenta gordina 18.216 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 62,9[10]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 21,8), beste diru-sarrerak (% 8,1), langabezia-prestazioak (% 3), beste prestazioak (% 4,2).

63%
22%
8%
Soldata · % 62,9Pentsioak · % 21,8Langabezia · % 3Beste prestazioak · % 4,2Beste sarrerak · % 8,1
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[11][oh 1]. Udalerrian indizea 26,7 da, probintziakoaren (28,8; Guadalajarako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,1 da, probintziakoaren (2,4; Guadalajarako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Lupiana udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 153 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 58,0; gainerako % 42,0 inaktibo zeuden.[12] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 12,4 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 60,3 zen eta emakumezkoena % 55,1; langabezia-tasa, aldiz, % 6,8 eta % 20,0 zen, hurrenez hurren.[12]

Okupatuen kopurua 127 zen 2023ean, 2021eko 97etik gora.[13] Emakumeek okupatuen % 38,6 osatzen dute, eta gizonek % 61,4.

127okupatu, 2023+% 30,9 2021etik
% 38,6emakumeak okupatuen artean
% 58,0jarduera-tasa, 2024
% 12,4langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 50,8
% 42,0
Okupatuak · % 50,8Langabeak · % 7,2Inaktiboak · % 42,0
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Lupiana, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak134% 50,882% 56,252% 44,1
Langabeak19% 7,26% 4,113% 11,0
Inaktiboak111% 42,058% 39,753% 44,9
Guztira264% 100,0146% 100,0118% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 78,0), industria (% 15,7), eraikuntza (% 3,9) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 2,4).[13]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Guadalajarako mapa
% 15,7
% 78,0
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 2,4Industria · % 15,7Eraikuntza · % 3,9Zerbitzuak · % 78,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 46,5; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 33,1), eta oinarrizko okupazioak % 12,6.[14] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 51,3 eta emakumeen % 38,8).

% 33,1
% 46,5
% 12,6
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 33,1Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 46,5Oinarrizko okupazioak · % 12,6Ez dago jasota · % 7,9
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Lupiana, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak42% 33,127% 34,615% 30,6
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak59% 46,540% 51,319% 38,8
Oinarrizko okupazioak16% 12,67% 9,09% 18,4
Ez dago jasota10% 7,94% 5,16% 12,2
Guztira127% 100,078% 100,049% 100,0

Okupatuen % 81,9 besteren konturako langileak dira, eta % 18,1 norberaren konturakoak.[15]

% 18,1
% 81,9
Norberaren kontura · % 18,1Besteren kontura eta beste egoera bat · % 81,9
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Lupiana, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura23% 18,116% 20,57% 14,3
Besteren kontura104% 81,962% 79,542% 85,7
Guztira127% 100,078% 100,049% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 702 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[16][oh 2]. Udalerriaren azalera 30 km² denez, NAE lurraldearen % 23,4 da[17]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 97 lur goldagarria (681 ha, 13 ustiategitan), % 2,9 arbolak (20,4 ha, 6 ustiategitan), larre iraunkorrak (0,36 ha, ustiategi batean) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,05 ha, ustiategi batean)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
23%
77%
NAE · 702 ha (% 23,4)Gainerako azalera · 2.298 ha (% 76,6)
NAE, lur-erabileraren arabera
97%
Lur goldagarria · 681 ha (% 97)Larre iraunkorrak · 0,36 ha (% 0,1)Arbolak · 20,4 ha (% 2,9)Baratzeak · 0,05 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 185 gidari zeuden erroldatuta: 114 gizon (% 61,6) eta 71 emakume (% 38,4)[18]. Biztanleen % 53,8 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 306 ibilgailuk osatzen zuten: 208 turismo, 33 motozikleta, 32 furgoneta, 20 kamioi eta 8 ziklomotor[18]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 605 turismokoa zen, probintziako (582) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 13,7 urtekoa zen; turismoen % 7,2k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 10,1k 25 urte baino gehiago[18]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 59,8 diesel zen eta % 38,2 gasolinazko; 5 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1,6; probintzian % 1,1). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 5,2k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 37,3k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
32%
25%
37%
0 etiketa · 5 (% 1,6)ECO · 11 (% 3,6)C etiketa · 99 (% 32,4)B etiketa · 77 (% 25,2)Etiketarik gabe · 114 (% 37,3)
Turismoak, adinaren arabera
16%
24%
43%
10%
< 4 urte · 15 (% 7,2)4–8 urte · 33 (% 15,9)8–15 urte · 50 (% 24)15–25 urte · 89 (% 42,8)≥ 25 urte · 21 (% 10,1)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)», INE (Gaztelaniaz). 2026ko uztailaren 31n kontsultatua.
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Guadalajara.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Guadalajara.tab.
  4. ↑ «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
  5. ↑ «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak», Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2026.
  6. ↑ Mapa interactivo de precios de la vivienda en España (Gaztelaniaz), CoHispania, 2023.
  7. ↑ «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
  8. ↑ «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  9. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Guadalajara.tab.
  10. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Guadalajara.tab.
  11. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  12. 1 2 «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  13. 1 2 «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  14. ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  15. ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  16. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).
  17. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q385265.
  18. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela-Mantxa
Artikulu hau Gaztela-Mantxako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.