Edukira joan

Arama

Wikipedia, Entziklopedia askea
Arama
 Gipuzkoa, Euskal Herria
Arama udalerriaren ikuspegi orokorra.
Administrazioa
EstatuaEspainia
ErkidegoaEuskal Autonomia Erkidegoa
LurraldeaGipuzkoa
EskualdeaGoierri
Izen ofizialaArama
AlkateaIker Irribarria Olazabal
(Aramako Herri Batzarra)
Posta kodea20248
INE kodea20012
Herritarraaramar
Ezizenaidiezizalek eta fruterozalek
Kokapena
Koordenatuak43°03′49″N 2°09′56″W / 43.0635°N 2.1656°W / 43.0635; -2.1656
Mapa
Azalera1,33 km²
Altitudea163 m
Distantzia39 km Donostiara
Demografia
Biztanleria173 (2025:  −5)
alt_left 91 (%52,6) (%47,4) 82 alt_right
Dentsitatea1,3 bizt/km²
Euskara
Euskaldunak[1]% 81.31 + % 8.08 hartzaile (2021)
Etxeko erabilera[2]% 73.74 (2021)
Datu gehigarriak
Sorrera1615 (juliotar egutegia)
Webguneahttp://www.arama.eus

Arama Gipuzkoako hego-ekialdeko udalerri bat da, Goierri eskualdean kokatua. Landa-udalerri txiki eta euskalduna da, probintziako txikiena, eta eskualdean biztanle gutxien daukana Altzaga eta Gaintzarekin batera. Izan ere, 181 biztanle zituen 2025an.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Arama eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Auzoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aramak bi gune nagusi ditu: behean, herrigunea, udaletxea eta kale nagusia dituena; goian, baserriek osatutako gunea.

Zerbitzuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Liburutegia[3]
  • Bake epaitegia[4]
  • Haur txokoa[5]
  • Soinketa aretoa[6]
  • Frontoia[6]
  • KZ gunea[7]
  • Gazte lokala[8]

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XIV. mendean Ordiziaren menpe zegoen, inguruko beste herri batzuk bezala, baina 1615eko otsailaren 13an hiribildu titulua jaso zuen.

XIX. mendean krisialdian sartu zen, gerrateen ondorioz.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2019an Aramak 202 biztanle zituen, horietatik % 19,31k 65 urte edo gehiago zituen. Atzerrian jaiotakoen kopurua % 8,91 zen.[9]{

Biztanleriaren tamainaUrtea100120140160180200220189019201950198020102040AramaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 82 gizon, 91 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
0.00
2.44
 
90-94
 
0.00
4.88
 
85-89
 
3.30
0.00
 
80-84
 
5.49
6.10
 
75-79
 
7.69
2.44
 
70-74
 
1.10
4.88
 
65-69
 
5.49
8.54
 
60-64
 
12.09
7.32
 
55-59
 
6.59
7.32
 
50-54
 
9.89
9.76
 
45-49
 
9.89
6.10
 
40-44
 
5.49
3.66
 
35-39
 
2.20
2.44
 
30-34
 
0.00
4.88
 
25-29
 
6.59
6.10
 
20-24
 
5.49
12.20
 
15-19
 
7.69
1.22
 
10-14
 
5.49
6.10
 
5-9
 
3.30
3.66
 
0-4
 
2.20
Iturria: Eustat / Instituto Nacional de Estadística[10]
Hazkunde begetatiboa
Hazkunde begetatiboa (pertsonak)Urtea−3−2−10123419751982198919962003201020172024AramaHazkunde begetatiboa
Urtea197519761977197819791980198119821983198419851986198719881989199019911992199319941995199619971998199920002001200220032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Hazkunde begetatiboa 4−11−2204−33−1120−1−1−20−30013012−322013−3031−3020−222−2−11−300−1−2−3
Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu[11] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.
Bizirik jaiotakoak sexuaren arabera
JaiotzakUrtea00,511,522,5319962000200420082012201620202024GizonezkoakEmakumezkoakJaiotzak, sexuka
Urtea199619971998199920002001200220032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Bizirik jaiotakoak 412203312302532322032121112011
Honakoa bertan erroldatutako amaren batetik bizirik jaiotako haurrak erakusten duen grafiko bat da. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu[12] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 41,6 udalerri berean jaioak ziren[13], probintziako batez bestekoaren (% 46,1) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne) % 5,8 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 8,1 —probintzian % 13,9—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Gipuzkoako mapa
Udal
Prob
Esta
Udalerri berean · % 41,6Probintzia berean · % 44,5Beste erkidegoa · % 5,8Estatutik kanpo · % 8,1
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Euskal Autonomia Erkidegoko probintziei dagokienez, biztanleen % 86,7 Gipuzkoan, % 0 Bizkaian, eta % 0 Araban jaio ziren[14].

Jaioterria, lurralde historikoka
Gipu
EAEt
Gipuzkoa · % 86,7EAEtik kanpo · % 13,3
Biztanleria jaiolekuko probintziaren arabera (2025). Iturria: Eustat.

Biztanleria atzerritarra

2025. urtean, biztanleen % 8,3k atzerriko nazionalitatea zuen[15]. Atzerritarren artean, talde nagusiak Ekialdeko Europa (% 60), Hego Amerika (% 20), Asia eta Ozeania (% 20) ziren.

Jaiotza herrialde nagusiak Errumania, Txina, Txile dira.[16]

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Asia
Amerika · % 28,6Europa · % 50Asia · % 21,4
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
4
Errumania
2
1
Txina
2
0
Txile
2
0
Nikaragua
1
0
Paraguai
1
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eustaten 2024ko Biztanleriaren eta Etxebizitzen Erroldaren arabera, udalerrian 84 etxebizitza zeuden: 68 (% 81,0) nagusiak eta 16 (% 19,0) gainerakoak (bigarren egoitzak edo hutsik).[17] Etxebizitza nagusien % 85,3 jabetzan zegoen eta % 7,4 alokairuan.[17]

84etxebizitza
68nagusi

Etxebizitza multzoa Gipuzkoako mapa (2024)

68
16
Nagusiak (68)Gainerakoa (bigarrena edo hutsik) (16)

Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak) Gipuzkoako mapa (2024)

58
Jabetzan (58)Alokairuan (5)Beste modu batean (5)

Guztira 68 etxegune zeuden, batez beste 2,6 egoiliarrekoak; horietatik 15 (% 22,1) pertsona bakarrekoak ziren.[17]

Etxeguneak egoiliar kopuruaren arabera Gipuzkoako mapa (2024)

15
21
31
Egoiliar 1 (15)2 egoiliar (21)3-5 (31)6-9 (1)

Etxebizitzen batez besteko azalera erabilgarria 141,6 m²-koa zen eta batez besteko antzinatasuna 41,5 urtekoa.[17] Etxebizitzen % 29,8 etxebizitza bakarreko eraikinetan zeuden eta % 0,0 21 etxebizitza edo gehiagoko eraikinetan.[17] Etxebizitzen % 3,6 igogailua zuten.

Eraikineko etxebizitza kopurua

25
44
15
Etxebizitza 1 (25)2 (44)3-10 (15)

Gela kopurua

32
25
15
12
4 (32)5 (25)6 (15)7 edo gehiago (12)

Bainugela kopurua

38
46
Bainugela 1 (38)2 edo gehiago (46)

Berokuntzari dagokionez, etxebizitza nagusien % 0,0 berokuntza zentrala zuten, % 76,5 banakakoa eta % 22,1 noizean behingoa.[17] Horrez gain, % 10,3 hodien bidezko gasa zuten eta % 2,9 igogailua.

Berogailu mota

% 76,5
% 22,1
Banakakoa (% 76,5)Noizean behingoa (% 22,1)

Bestelako ekipamenduak (etxebizitza nagusiak)

Hodien bidezko gasa% 10,3
Ur bero zentrala% 95,6
Igogailua% 2,9

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 155 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 47,1 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 20,6; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 19,4; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 12,9.[18] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 46,7 zen 2021ean eta % 47,1 2024an; beraz, ia aldatu gabe mantendu zen. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 13,0 izatetik % 12,9 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 48,8 ziren, eta gizonen artean % 45,3; 3,4 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 12,5 eta gizonen % 13,3 ziren.

155biztanle 15 urte edo +, 2024
% 47,1goi-mailako ikasketak+0,4 puntu 2021etik mapa
% 12,9lehen hezkuntza edo gutxiago−0,1 puntu 2021etik mapa
% 12,9
% 19,4
% 20,6
% 47,1
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 12,9Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 19,4Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 20,6Goi-mailako ikasketak · % 47,1
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Gipuzkoako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Arama, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak73% 47,134% 45,339% 48,8
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa32% 20,620% 26,712% 15,0
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)30% 19,411% 14,719% 23,8
Lehen hezkuntza edo gutxiago20% 12,910% 13,310% 12,5
Guztira155% 100,075% 100,080% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Arama, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 46,7% 20,1% 20,1% 13,0169
2022% 47,6% 20,5% 18,7% 13,3166
2023% 47,2% 21,1% 19,3% 12,4161
2024% 47,1% 20,6% 19,4% 12,9155
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Sakontzeko, irakurri: «Hauteskundeak Araman»

2023-2027 legegintzaldia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
2023ko hauteskundeen ondorengo Aramako udalbatza
Alderdia 2023ko maiatzak 28
Zinegotziak Boto kopurua
Jon Ander Gorospe Olazabal (Aramako Herri Batzarra)
1 / 5
71 (% 78,02)
Asier Muñagorri Garmendia (Aramako Herri Batzarra)
1 / 5
71 (% 78,02)
Udane Arizmendi Lecuona (Aramako Herri Batzarra)
1 / 5
67 (% 73,63)
Aritz Insausti Zeberio (Aramako Herri Batzarra)
1 / 5
67 (% 73,63)
Iker Irribarria Olazabal (Aramako Herri Batzarra)
1 / 5
52 (% 57,14)
*250 biztanle baino gutxiagoko udalerrietan, hautagai zerrenda irekiekin bozkatzen denez, boto guztien ehuneko totala ez da zergaitik 100 izan behar.
Datuen iturria: Hauteskunde emaitzak. Eusko Jaurlaritza

Junta Electoral Central (Gaztelaniaz)

Alkateak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hauek izan dira Aramako azken alkateak:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia[19]
Joakin Mugika Tolosa[19] 1979 1983 Arama Hautesle Elkarte
Mikel Irizar Arizmendi[19] 1983 1987 Aramako Herri Batzarra
Mikel Irizar Arizmendi[19] 1987 1991 Independenteak
Joakin Mugika Tolosa[19] 1991 1995 Independenteak
Joakin Mugika Tolosa[19] 1995 1999 Aramako Herri Batzarra
Maria Jose Olazabal Aldasoro[19] 1999 2003 Aramako Herri Batzarra
Maria Jose Olazabal Aldasoro[19] 2003 2007 Aramako Herri Batzarra
Maria Jose Olazabal Aldasoro[19] 2007 2011 Aramako Herri Batzarra
Asier Mujika Otegi[19][20] 2011 2015 Aramako Herri Batzarra
Asier Mujika Otegi[19][20] 2015 2019 Aramako Herritarrak
Luis Garmendia Sagastume[19][21] 2019 2023 Aramako Herri Batzarra
Aritz Insausti Zeberio[22][23] 2023 2025 a Aramako Herri Batzarra
Iker Irribarria Olazabal[24] 2025 Jardunean Aramako Herri Batzarra

a 2025eko ekainaren 19an Aritz Insausti Zeberio alkateak dimisioa aurkeztu zuen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak herrian: lehen sektorea BEGaren % 0,5. Bigarren sektorea % 80,6. Hirugarren sektorea % 17,1. Eraikuntza % 1,9.[9]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 24.791 euro-koa zen[25], probintziako 3. altuena, eta etxegune bakoitzeko 61.248 euro-koa, probintziako 2. altuena. Balio hori probintziako batez bestekoaren (20.790 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 33.950 euro zen. Errenta gordina 30.841 euro-koa izan zen pertsonako, probintziako 3. altuena.

Eustaten datuen arabera, 2024. urtean udalerriko 18 urteko eta gehiagoko biztanleen errenta pertsonalaren mediana —biztanleen erdiek baino gutxiago eta beste erdiek baino gehiago jasotzen duten zenbatekoa— 27.587 eurokoa zen[26][oh 1]: gizonena 34.170 eurokoa eta emakumeena 22.104 eurokoa; hau da, emakumeena gizonena baino % 35,3 txikiagoa. Gipuzkoa osoan, mediana 24.982 eurokoa zen. Familia-errentari dagokionez, udalerriko familien erdiek 64.342 euro baino gutxiago jaso zuten urtean; familien % 10ek 20.976 euro baino gutxiago jaso zuten, eta beste % 10ek 140.906 euro baino gehiago (probintziako altuena)[27].

Errenta-pertzentilak, sexuaren arabera
Errenta pertsonala (2024) Gipuzkoako mapa
◄ gizonakPemakumeak ►
9.217
P20
3.981
10.989
P25
7.814
17.300
P30
12.574
26.337
P40
16.546
34.170
P50
22.104
37.037
P60
28.852
52.978
P70
36.359
60.566
P75
41.458
63.551
P80
48.500
92.446
P90
68.856
134.798
P95
86.489
217.310
P99
101.424
18 urteko eta gehiagoko pertsonak, sexuaren arabera.
Familia-errenta (2024) Gipuzkoako mapa
◄ gizonakPemakumeak ►
26.337
P10
16.439
34.669
P20
25.022
36.106
P25
27.711
39.971
P30
28.566
52.923
P40
32.337
67.413
P50
45.188
85.651
P60
76.095
96.192
P70
85.168
115.382
P75
89.707
123.443
P80
94.324
160.927
P90
119.567
233.544
P95
133.809
275.676
P99
189.942
Familiak, diru-sarrera nagusien hartzailearen sexuaren arabera.
Errenkada bakoitzeko balioa muga bat da: adibidez, P20 errenkadan, pertsonen edo familien % 20k zenbateko hori baino gutxiago jaso zuten; P50 mediana da. Bi grafikoek eskala bera dute. Iturria: Eustat.

Diru-sarrera guztien artean % 62,4 soldatak dira[28].

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[29][oh 2]. Udalerrian indizea 27,3 da, probintziakoaren (27,6; Gipuzkoako mapa) parean eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 1,9 da, probintziakoaren (2,3; Gipuzkoako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Eustatek beste adierazle bat ematen du[oh 1]: diru-sarrera txikienak dituzten familien % 20ren batez besteko errenta, handienak dituztenen % 20renaren ehuneko gisa adierazita; zenbat eta handiagoa izan, orduan eta berdinagoa da banaketa. 2024. urtean, udalerrian lehenengoek 18.823 euro jaso zuten batez beste, eta bigarrenek 167.805 euro; hau da, lehenengoen errenta bigarrenen % 11,2 zen[30] (Gipuzkoa osoan, % 11,3; udalerriko banaketa antzekoa da). Pertsonen errentari dagokionez, diru-sarrera txikienak dituzten biztanleen erdiak batez beste 10.792 euro jaso zuen, eta handienak dituzten erdiak 60.651 euro; lehenengoen errenta bigarrenen % 17,8 zen[31] (Gipuzkoa osoan, % 22).

Errentaren bilakaera
Errenta pertsonala
EuroakUrtea010.00020.00030.00040.00050.00060.00020132015201720192021202320. pertzentilaMediana80. pertzentilaErrenta pertsonala: 20., 50. eta 80. pertzentilak
20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.
Familia-errenta
EuroakUrtea20.00040.00060.00080.000100.000120.000201320162019202220. pertzentilaMediana80. pertzentilaFamilia-errenta: 20., 50. eta 80. pertzentilak
20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.
Iturria: Eustat.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Arama udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 83 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 55,3; gainerako % 44,7 inaktibo zeuden.[32] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 1,2 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 50,7 zen eta emakumezkoena % 59,7; langabezia-tasa, aldiz, % 0,0 eta % 2,2 zen, hurrenez hurren.[32]

Okupatuen kopurua 84 zen 2023ean, 2021eko 86etik behera.[33] Emakumeek okupatuen % 53,6 osatzen dute, eta gizonek % 46,4.

84okupatu, 2023−% 2,3 2021etik
% 53,6emakumeak okupatuen artean
% 55,3jarduera-tasa, 2024
% 1,2langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 54,7
% 44,7
Okupatuak · % 54,7Langabeak · % 0,7Inaktiboak · % 44,7
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Arama, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak82% 54,737% 50,745% 58,4
Langabeak1% 0,70% 0,01% 1,3
Inaktiboak67% 44,736% 49,331% 40,3
Guztira150% 100,073% 100,077% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 56,0), industria (% 31,0), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 7,1) eta eraikuntza (% 6,0).[33]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Gipuzkoako mapa
% 31,0
% 56,0
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 7,1Industria · % 31,0Eraikuntza · % 6,0Zerbitzuak · % 56,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak dira talderik ugariena, okupatuen % 46,4; ondoren, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak daude (% 44,0), eta oinarrizko okupazioak % 4,8.[34] Sexuaren arabera, gizonen artean langile kualifikatuak dira nagusi (% 48,7), eta emakumeen artean goi eta erdi maila (% 46,7).

% 46,4
% 44,0
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 46,4Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 44,0Oinarrizko okupazioak · % 4,8Ez dago jasota · % 4,8
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Arama, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak39% 46,418% 46,221% 46,7
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak37% 44,019% 48,718% 40,0
Oinarrizko okupazioak4% 4,81% 2,63% 6,7
Ez dago jasota4% 4,81% 2,63% 6,7
Guztira84% 100,039% 100,045% 100,0

Okupatuen % 75,0 besteren konturako langileak dira, eta % 25,0 norberaren konturakoak.[35]

% 25,0
% 75,0
Norberaren kontura · % 25,0Besteren kontura eta beste egoera bat · % 75,0
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Arama, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura21% 25,011% 28,210% 22,2
Besteren kontura63% 75,028% 71,835% 77,8
Guztira84% 100,039% 100,045% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 79 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[36][oh 3]. Udalerriaren azalera 1,3 km² denez, NAE lurraldearen % 59,4 da[37]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 94,9 larre iraunkorrak (74,9 ha, 5 ustiategitan), % 3,1 arbolak (2,4 ha, 5 ustiategitan), % 1,3 berotegiak edo babes garai irisgarriak (1,1 ha, 2 ustiategitan), % 0,7 lur goldagarria (0,56 ha, 4 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,02 ha, ustiategi batean)[oh 4].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
59%
41%
NAE · 79 ha (% 59,4)Gainerako azalera · 54 ha (% 40,6)
NAE, lur-erabileraren arabera
95%
Lur goldagarria · 0,56 ha (% 0,7)Larre iraunkorrak · 74,9 ha (% 94,9)Arbolak · 2,4 ha (% 3,1)Baratzeak · 0,02 ha (< % 0,1)Berotegiak · 1,1 ha (% 1,3)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 148 behi, 8 ardi, 5 ahuntz, 15 zaldi eta 2 untxi eme zeuden[38].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 124 gidari zeuden erroldatuta: 65 gizon (% 52,4) eta 59 emakume (% 47,6)[39]. Biztanleen % 71,7 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 292 ibilgailuk osatzen zuten: 103 turismo, 29 furgoneta, 26 motozikleta, 18 kamioi eta 4 ziklomotor[39]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 595 turismokoa zen, probintziako (455) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 12,5 urtekoa zen; turismoen % 9,7k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 9,7k 25 urte baino gehiago[39]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 68,7 diesel zen eta % 29,5 gasolinazko; 3 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1,4; probintzian % 0,8). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 5,1k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 26,7k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
44%
24%
27%
0 etiketa · 6 (% 2,8)ECO · 5 (% 2,3)C etiketa · 96 (% 44,2)B etiketa · 52 (% 24)Etiketarik gabe · 58 (% 26,7)
Turismoak, adinaren arabera
10%
13%
35%
33%
10%
< 4 urte · 10 (% 9,7)4–8 urte · 13 (% 12,6)8–15 urte · 36 (% 35)15–25 urte · 34 (% 33)≥ 25 urte · 10 (% 9,7)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Jaiak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • San Martin jaiak[40]

Euskara

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Aramako Eugenio Izaren[41] testigantza, erdara ikasteko kanpora joan beharraren ingurukoa. Euskal Herriko Ahotsak[42][43] proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.

Aramako euskara[44] erdialdeko euskararen (gipuzkeraren)[45] aldaera bat da, sartaldeko euskararen[46] barnean kokatzen den Goierriko euskara[47], hain zuzen. Urolaldeko hizkerarekin batera osatzen du Sartaldeko azpieuskalkia, baina Urolaldekoan sakonagoa da mendebaleko euskararen eragina. Nortasun beteko hizkera da Goierrikoa, batasun handikoa, nahiz eta gorabeherak badiren mendebaletik ekialdera, hau da, Segura, Zegama eta Legazpitik Zaldibia edo Legorretara. Ataungoa ere berezia da, ziurrenik, bakartu samar eta Nafarroako mugan dagoelako. Abaltzisketak eta Ikaztegietak Tolosaldearekin lotura egiten dute, eta Urretxuk eta Zumarragak, berriz, Goierri eta Urolaldearen artekoa. 2016an herritarren % 83,33 euskalduna zen.[9]

Ondarea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Udaletxe zaharra eta San Martin eliza

Aramar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 INEk eta Eustatek metodologia desberdinak erabiltzen dituzte errenta kalkulatzeko, eta, horregatik, haien zifrak ez dira zuzenean alderagarriak. INEren Etxeguneen Errentaren Banaketaren Atlasak etxegune bakoitzaren errenta haren kide guztien artean banatzen du, adingabeak barne, eta haren P80/P20 zatidura kontsumo-unitateko errentaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura da (zenbat eta handiagoa, orduan eta desberdintasun handiagoa). Eustatek, berriz, 18 urteko eta gehiagoko pertsona bakoitzaren errenta eta familia bakoitzarena neurtzen ditu, eta haren 20/80 ratioak diru-sarrera txikienak dituzten % 20ren batez besteko errenta handienak dituztenen % 20renarekin alderatzen du, ehunekotan (zenbat eta handiagoa, orduan eta berdintasun handiagoa).
  2. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  3. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
  2. ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  3. ↑ «Liburutegia» Arama (kontsulta data: 2020-04-02).
  4. ↑ «Bake epaitegia» Arama (kontsulta data: 2020-04-02).
  5. ↑ «Haur Txokoa» Arama (kontsulta data: 2020-04-02).
  6. 1 2 «Soinketa Aretoa» Arama (kontsulta data: 2020-04-02).
  7. ↑ «KZgunea» Arama (kontsulta data: 2020-04-02).
  8. ↑ «Gazte lokala» Arama (kontsulta data: 2020-04-02).
  9. 1 2 3 «Web Eustat. Aramako datu estatistikoak» eu.eustat.eus (kontsulta data: 2020-04-02).
  10. ↑ Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera). .
  11. ↑ «Euskal AEko hazkunde begetatiboa, lurralde eremuka. 1975 - 2023-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-29).
  12. ↑ «Euskal AEko jaiotza biziak, lurralde-eremuen eta sexuaren arabera. 1996 - 2024-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-30).
  13. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Gipuzkoa.tab.
  14. ↑ Eustat, «Biztanleria jaioterriaren arabera», Jaioterria - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
  15. ↑ Eustat, «Biztanleria nazionalitatearen herrialde-taldearen arabera», Nazionalitatea - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
  16. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Gipuzkoa.tab.
  17. 1 2 3 4 5 6 «Etxebizitzen parkea» Biztanleriaren eta etxebizitzen errolda. Etxebizitzak (Eustat).
  18. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  19. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales: Ministerio de Política Territorial y Función Pública.» www.mptfp.gob.es (kontsulta data: 2021-02-02).
  20. 1 2 «Asier Mujika: "Herria aktibatzea behar-beharrezkoa da, mugitu beharra dauka"» Goierriko Hitza 2015-10-06 (kontsulta data: 2025-10-07).
  21. ↑ «Makilak aldatu dira eskuz» Goierriko Hitza 2019-06-17 (kontsulta data: 2025-10-07).
  22. ↑ «Hego Euskal Herriko alkateak 2023ko ekainak 17» Orain 2023-06-17 (kontsulta data: 2025-12-06).
  23. ↑ ««Arama bizirik dagoen herria izaten jarraitzea nahiko nuke»» Goierriko Hitza 2023-10-05 (kontsulta data: 2025-10-07).
  24. ↑ «Iker Irribarria, Aramako alkate berria» Goierriko Hitza 2025-06-20 (kontsulta data: 2025-06-20).
  25. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Gipuzkoa.tab.
  26. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren pertzentilak EUSTAT.tab.
  27. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren pertzentilak EUSTAT Gipuzkoa.tab.
  28. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Gipuzkoa.tab.
  29. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  30. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren adierazleak EUSTAT.tab.
  31. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren adierazleak EUSTAT.tab.
  32. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  33. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  34. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  35. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  36. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
  37. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1625902.
  38. ↑ Eustat, «Nekazaritza-ustiategietako abelburuak, udalerriaren eta espeziearen arabera». Datuak: EUSTAT abeltzaintza.tab (Wikimedia Commons).
  39. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
  40. ↑ «Herriko jaiak» Arama (kontsulta data: 2020-04-02).
  41. ↑ «Iza Mujika, Eugenio - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-24).
  42. ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-24).
  43. ↑ «Agurainen mantentze aldera, erdara ikasten - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-24).
  44. ↑ «Arama - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-08-30).
  45. ↑ «Erdialdekoa - Gipuzkera - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-08-30).
  46. ↑ «Sartaldekoa (G) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-08-30).
  47. ↑ «Goierrikoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-08-30).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Arama&oldid=11782944"(e)tik eskuratuta