Legorreta
| Legorreta | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Legorretako ikuspegi orokorra. | |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatua | Espainia | ||||||||||
| Erkidegoa | Euskal Autonomia Erkidegoa | ||||||||||
| Lurraldea | Gipuzkoa | ||||||||||
| Eskualdea | Goierri | ||||||||||
| Izen ofiziala | Legorreta | ||||||||||
| Alkatea | Iñaki Agirre Jauregi (Euskal Herria Bildu) | ||||||||||
| Posta kodea | 20250 | ||||||||||
| INE kodea | 20052 | ||||||||||
| Herritarra | legorretar | ||||||||||
| Ezizena | pikuk | ||||||||||
| Kokapena | |||||||||||
| Koordenatuak | 43°05′06″N 2°08′55″W / 43.0849°N 2.1486°W | ||||||||||
![]() | |||||||||||
| Azalera | 8,62 km² | ||||||||||
| Altitudea | 115 m | ||||||||||
| Distantzia | 37 km Donostiara | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 1.457 (2025: | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 1,69 bizt/km² | ||||||||||
| Euskara | |||||||||||
| Euskaldunak[1] | % 71.08 + % 9.5 hartzaile (2021) | ||||||||||
| Etxeko erabilera[2] | % 56.09 (2021) | ||||||||||
| Datu gehigarriak | |||||||||||
| Sorrera | 1615 | ||||||||||
| Webgunea | https://www.legorreta.eus/ | ||||||||||

Legorreta Gipuzkoa herrialdeko udalerri euskaldun bat da, Goierri eskualdekoa. 2021. urtean 1440 biztanle zituen.
Izena
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Etimologia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Izenaren etimologia oso eztabaidatua da, argia ez delako. Badirudi, Legorretak <<leku lehorra>> esan nahi duela. Hasiera duen legor izenak, lehorra dena adierazten du, eta amaieran duen kasuak -eta tokia edo lekua esan nahi du.[3]
Herritarrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Legorretako herritarrak legorretarrak dira. Halere, Goierriko kultura herrikoian, pikuak edo herriko hizkeran pikuk deitzen zaie.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Mugakide ditu iparraldean Albiztur eta Tolosa, ekialdean Ikaztegieta, Orendain eta Baliarrain, hegoaldean Altzaga eta mendebaldean Itsasondo udalerriak.
| Itsasondo eta Albiztur | Tolosa | Tolosa eta Ikaztegieta | ||
| Itsasondo | Ikaztegieta, Orendain eta Baliarrain | |||
| ||||
| Itsasondo | Altzaga eta Baliarrain | Baliarrain |
Inguru naturala
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Oria ibaiak udalerria zeharkatzen du, eta horrekin bat egiten dute Zubiña, Zazpiturrieta eta Aldabe ibaiadarrek.
Klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Legorretan, udak erosoak dira, neguak oso hotzak eta bustiak, eta urte osoan lainotuta egoten da. Urtean zehar, tenperatura normalean 3 ° C-tik 25 ° C-ra aldatzen da, eta oso gutxitan jaisten da -2 ° C-tik behera edo 31 ° C-tik gora igotzen da.[4]
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Sorrera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]1399an Ordiziarekin batu zen, eta bien arteko lotura 1615 arte luzatu zen.[5]Azkenean, 1615. urtean Legorretak Ordiziarekin zuen batasun hori hausten du. Eta hala bere historia berekaxa egiten hasten da. Legorretak "Herri Noble eta Leial" titulua jaso zuen 1615eko otsailaren 4ko Errege pribilegioaren indarrez. Horretarako, bertan bizi ziren 108 familien artean 25 dukat ordaindu behar izan zizkioten Erregeari eta beste 150 eskriturengatik (Serapio Mujika historialariak kalkulatu zuenez 7.425 pta, baina 1918ko pezeta).[6]
Aro Garaikidea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]1845ean alkateak eta sei zinegotzik osatzen zuten udalbatza.
Politika XX. Mendean
[aldatu | aldatu iturburu kodea]XIX. Mendearen amaiera aldera Legorretako hauteskunde perfila, erdibana banaturik zegoen aukera monarkiko alfonsinoen (alderdi liberal konstituzionala eta alderdi liberal kontserbadorea) eta aukera tradizionalisten artean (aukera karlista eta integristak). Alderdi Liberala izango da Legorretan botoen gehiengoa lortuko duena.
1918. urteko hauteskundeetan, Eusko Alderdi Jeltzalea (Comunión Nacionalista Vasca izenpean) irtengo da indarrez Bizkaian eta Gipuzkoan. Legorretak 55 boto emango dizkio, Karlisten atzetik. Hurrengo urtean, Legorretan lehen indarra izatera helduko da.
II. Errepublika
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Primo de Riveraren diktaduraren ondoren, Alfonso XIII.ak egoera baretzeko, 1931ko Apirilaren 12an, udal hauteskundeak ospatuko dira. Udal hauteskunde horietan, Errepublikarren gehiengoak hiri garrantzitsuenetan Alfonso XIII.a Espainiatik kanporatzea eragin zuen, honenbestez, 1931ko apirilaren 14an Espainiako II Errepublika aldarrikatu zen.
Legorretako emaitzek ez zuten Errepublikarren gehiengoa isladatu, izan ere, eskubi monarkikoek 6 zinegotzi lortu zituzten eta integristek bat.
Gerra Zibila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]1936-1939ko Gerra Zibilak, bere eragina izan zuen Legorretan. Legorretako udal demokratikoaren azken bilera, Uztailaren 6an izan zen.
Hilaren 26an Berastegi hartu ondoren, tropa nazionalek bere erasoa Zaldibia, Abaltzisketa eta Gaintzara zuzendu zuten. Abuztuaren 5ean, Aldaba jada kontrolatua zuten, eta Abuztuaren 11rako eskualde osoa menpean hartu zuten. [7]
Azpiegiturak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Hezkuntza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Ugaro ikastetxea[8]
Kultura
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2020. urtean Legorretak 1.421 biztanle zituen. Horietatik %22,00k 65 urte edo gehiago zituen. Atzerrian jaiotakoak %12,06 ziren.[11]
| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 742 gizon, 714 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Eustat / Instituto Nacional de Estadística[12] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Urtea | 1975 | 1976 | 1977 | 1978 | 1979 | 1980 | 1981 | 1982 | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 | 1988 | 1989 | 1990 | 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hazkunde begetatiboa | 22 | 21 | 25 | 13 | 13 | 13 | −2 | 7 | 5 | −6 | 1 | 0 | 5 | −3 | 4 | 0 | −1 | −1 | −2 | −6 | −7 | −5 | −2 | 7 | −7 | −5 | 2 | 2 | −2 | −5 | 2 | 6 | −7 | 6 | 9 | 8 | 8 | 5 | −9 | 6 | 4 | −7 | −8 | −3 | −7 | −8 | −3 | −5 | −13 | −11 | −3 |
| Urtea | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bizirik jaiotakoak | 6 | 14 | 16 | 12 | 11 | 14 | 11 | 9 | 8 | 16 | 19 | 12 | 18 | 24 | 18 | 22 | 16 | 12 | 16 | 18 | 12 | 13 | 8 | 17 | 12 | 14 | 7 | 9 | 7 | 11 |
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 42,9 udalerri berean jaioak ziren[15], probintziako batez bestekoaren (% 46,1) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne) % 8,9 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 15,4 —probintzian % 13,9—.
Euskal Autonomia Erkidegoko probintziei dagokienez, biztanleen % 73 Gipuzkoan, % 1,1 Bizkaian, eta % 0,2 Araban jaio ziren[16].
Biztanleria atzerritarra
2025. urtean, biztanleen % 14,6k atzerriko nazionalitatea zuen[17]. Atzerritarren artean, talde nagusiak Ekialdeko Europa (% 25,6), Asia eta Ozeania (% 24,2), Magreb (% 22,4) ziren.
Jaiotza herrialde nagusiak Pakistan, Errumania, Maroko dira.[18]
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Eustaten 2024ko Biztanleriaren eta Etxebizitzen Erroldaren arabera, udalerrian 719 etxebizitza zeuden: 588 (% 81,8) nagusiak eta 131 (% 18,2) gainerakoak (bigarren egoitzak edo hutsik).[19] 2021eko Zentsuaren kontsumo elektrikoaren arabera, 71 (% 9,8) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 82 (% 11,3) hutsik zeuden.[20] Etxebizitza nagusien % 83,3 jabetzan zegoen eta % 13,3 alokairuan.[19]
Etxebizitza multzoa
Gipuzkoako mapa (2024)
Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa, 2021)
Gipuzkoako mapa (2021)
Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak)
Gipuzkoako mapa (2024)
Guztira 588 etxegune zeuden, batez beste 2,5 egoiliarrekoak; horietatik 188 (% 32,0) pertsona bakarrekoak ziren.[19]
Etxeguneak egoiliar kopuruaren arabera
Gipuzkoako mapa (2024)
Etxebizitzen batez besteko azalera erabilgarria 93,9 m²-koa zen eta batez besteko antzinatasuna 51,5 urtekoa.[19] Etxebizitzen % 23,1 etxebizitza bakarreko eraikinetan zeuden eta % 3,9 21 etxebizitza edo gehiagoko eraikinetan.[19] Etxebizitzen % 43,1 igogailua zuten.
Eraikineko etxebizitza kopurua
Gela kopurua
Bainugela kopurua
Berokuntzari dagokionez, etxebizitza nagusien % 11,4 berokuntza zentrala zuten, % 65,5 banakakoa eta % 17,5 noizean behingoa.[19] Horrez gain, % 19,4 hodien bidezko gasa zuten eta % 47,3 igogailua.
Berogailu mota
Bestelako ekipamenduak (etxebizitza nagusiak)
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 1.234 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 36,6 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 21,6; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 22,2; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 19,6.[21] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 33,9 zen 2021ean eta % 36,6 2024an; beraz, 2,8 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 21,4 izatetik % 19,6 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 38,0 ziren, eta gizonen artean % 35,2; 2,8 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 22,3 eta gizonen % 16,9 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 54,4 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 45,6 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 3 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 42,1 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 57,9. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 4,5 ziren.[21]
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 452 | % 36,6 | 217 | % 35,2 | 235 | % 38,0 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 266 | % 21,6 | 156 | % 25,3 | 110 | % 17,8 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 274 | % 22,2 | 139 | % 22,6 | 135 | % 21,8 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 242 | % 19,6 | 104 | % 16,9 | 138 | % 22,3 |
| Guztira | 1.234 | % 100,0 | 616 | % 100,0 | 618 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 33,9 | % 21,4 | % 23,4 | % 21,4 | 1.211 |
| 2022 | % 34,9 | % 21,4 | % 22,4 | % 21,4 | 1.212 |
| 2023 | % 35,7 | % 21,1 | % 22,6 | % 20,6 | 1.235 |
| 2024 | % 36,6 | % 21,6 | % 22,2 | % 19,6 | 1.234 |
Ikasten ari direnak
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 11,8 ikasten ari zen (145 pertsona).[22] Ikasten ari zirenetatik, % 48,3 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 28,3 batxilergoan, % 16,6 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 5,5 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 46,3 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 50,8; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 18,5 eta emakumeen % 15,0. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 92,1 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 54,9 eta 25–29 urtekoen % 11,3; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 1,6 baino ez.[23] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 53,1 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 51,3.
Jaiolekuaren arabera
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 83,4 estatuan jaio zen, eta % 16,6 atzerrian.[21] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 39,8 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 13,4; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 13,8 eta % 33,0, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 40,4 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 19,7; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 25,0 eta % 36,5, hurrenez hurren.
Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 12,1 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 9,8.[22] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 52,0 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 25,0 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.
}}
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak herrian: Lehen sektorea BEGaren %1,5. Bigarren sektorea %63,3. Hirugarren sektorea %32,4. Zerbitzuak %2,8.[11]
Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 19.525 euro-koa zen[24], eta etxegune bakoitzeko 45.282 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (20.790 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 26.950 euro zen. Errenta gordina 23.439 euro-koa izan zen pertsonako.
Eustaten datuen arabera, 2024. urtean udalerriko 18 urteko eta gehiagoko biztanleen errenta pertsonalaren mediana —biztanleen erdiek baino gutxiago eta beste erdiek baino gehiago jasotzen duten zenbatekoa— 25.029 eurokoa zen[25][oh 1]: gizonena 31.254 eurokoa eta emakumeena 19.413 eurokoa; hau da, emakumeena gizonena baino % 37,9 txikiagoa. Gipuzkoa osoan, mediana 24.982 eurokoa zen. Familia-errentari dagokionez, udalerriko familien erdiek 45.889 euro baino gutxiago jaso zuten urtean; familien % 10ek 17.808 euro baino gutxiago jaso zuten, eta beste % 10ek 104.108 euro baino gehiago[26].
Diru-sarrera guztien artean % 60,2 soldatak dira[27].
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[28][oh 2]. Udalerrian indizea 25,2 da, probintziakoaren (27,6;
Gipuzkoako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,2 da, probintziakoaren (2,3;
Gipuzkoako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.
Eustatek beste adierazle bat ematen du[oh 1]: diru-sarrera txikienak dituzten familien % 20ren batez besteko errenta, handienak dituztenen % 20renaren ehuneko gisa adierazita; zenbat eta handiagoa izan, orduan eta berdinagoa da banaketa. 2024. urtean, udalerrian lehenengoek 16.248 euro jaso zuten batez beste, eta bigarrenek 117.113 euro; hau da, lehenengoen errenta bigarrenen % 13,9 zen[29] (Gipuzkoa osoan, % 11,3; udalerriko banaketa berdinagoa da). Pertsonen errentari dagokionez, diru-sarrera txikienak dituzten biztanleen erdiak batez beste 10.446 euro jaso zuen, eta handienak dituzten erdiak 45.610 euro; lehenengoen errenta bigarrenen % 22,9 zen[30] (Gipuzkoa osoan, % 22).
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Legorreta udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 667 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 55,0; gainerako % 45,0 inaktibo zeuden (erretiratuak % 51,4, beste inaktiboak % 33,4 eta ikasleak % 15,2).[31] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 8,1 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 59,5 zen eta emakumezkoena % 50,6; langabezia-tasa, aldiz, % 8,9 eta % 7,2 zen, hurrenez hurren.[31]
Okupatuen kopurua 630 zen 2023ean, 2021eko 580etik gora.[32] Emakumeek okupatuen % 46,2 osatzen dute, eta gizonek % 53,8.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 613 | % 50,6 | 328 | % 54,2 | 285 | % 47,0 |
| Langabeak | 54 | % 4,5 | 32 | % 5,3 | 22 | % 3,6 |
| Inaktiboak | 545 | % 45,0 | 245 | % 40,5 | 300 | % 49,4 |
| Guztira | 1.212 | % 100,0 | 605 | % 100,0 | 607 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 64,4), industria (% 28,7), eraikuntza (% 6,5) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 0,3).[32] Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 27,1), ondoren merkataritza (% 14,0) eta hezkuntza (% 11,1) datoz.
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 51,1; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 32,7), eta oinarrizko okupazioak % 12,4.[33] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 56,0 eta emakumeen % 45,4).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 206 | % 32,7 | 93 | % 27,4 | 113 | % 38,8 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 322 | % 51,1 | 190 | % 56,0 | 132 | % 45,4 |
| Oinarrizko okupazioak | 78 | % 12,4 | 40 | % 11,8 | 38 | % 13,1 |
| Ez dago jasota | 24 | % 3,8 | 16 | % 4,7 | 8 | % 2,7 |
| Guztira | 630 | % 100,0 | 339 | % 100,0 | 291 | % 100,0 |
Okupatuen % 82,9 besteren konturako langileak dira, eta % 17,1 norberaren konturakoak.[34]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 108 | % 17,1 | 71 | % 20,9 | 37 | % 12,7 |
| Besteren kontura | 522 | % 82,9 | 268 | % 79,1 | 254 | % 87,3 |
| Guztira | 630 | % 100,0 | 339 | % 100,0 | 291 | % 100,0 |
Jaiolekuaren arabera
Jarduera
16 urte edo gehiagokoen % 83,8 estatuan jaio zen, eta % 16,2 atzerrian.[31] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 55,3 okupatuak dira, % 32,0 erretiratuak, % 6,1 ikasleak, % 3,5 langabeak eta % 3,1 bestelako inaktiboak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 55,9 okupatuak dira, % 20,6 bestelako inaktiboak, % 10,8 langabeak, % 7,8 ikasleak eta % 4,9 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 49,8 okupatuak dira, % 24,1 erretiratuak, % 17,3 bestelako inaktiboak eta % 6,8 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 39,6 bestelako inaktiboak dira, % 36,5 okupatuak, % 17,7 langabeak eta % 6,3 ikasleak.
Okupazioa
Okupatuen % 85,4 estatuan jaio zen, eta % 14,6 atzerrian.[33] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 53,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 31,6 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 11,0 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 70,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 15,8 oinarrizko okupazioetakoak eta % 7,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 45,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 42,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 10,2 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 45,7 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 34,3 oinarrizko okupazioetakoak eta % 14,3 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.
Jarduera-sektoreak
Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[35] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 46,8 industrian ari dira, % 46,5 zerbitzuetan eta % 6,7 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 38,6 zerbitzuetan ari dira, % 35,1 eraikuntzan, % 22,8 industrian eta % 3,5 nekazaritzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 86,3 zerbitzuetan ari dira, % 12,9 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 91,4 zerbitzuetan ari dira, % 8,6 industrian.
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 145 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[36][oh 3]. Udalerriaren azalera 8,6 km² denez, NAE lurraldearen % 16,8 da[37]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 90,2 larre iraunkorrak (131 ha, 21 ustiategitan), % 5,5 arbolak (8 ha, 14 ustiategitan), % 4 lur goldagarria (5,8 ha, 12 ustiategitan), % 0,2 norberaren kontsumorako baratzeak (0,34 ha, 13 ustiategitan) eta berotegiak edo babes garai irisgarriak (0,02 ha, ustiategi batean)[oh 4].
Abeltzaintza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 263 behi, 649 ardi, 128 ahuntz, 18 zaldi, 184 hegazti, 8 untxi eme eta 10 erlauntz zeuden[38][39].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 885 gidari zeuden erroldatuta: 512 gizon (% 57,9) eta 373 emakume (% 42,1)[40]. Biztanleen % 60,8 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 1.070 ibilgailuk osatzen zuten: 780 turismo, 78 motozikleta, 74 furgoneta, 55 kamioi eta 18 ziklomotor[40]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 536 turismokoa zen, probintziako (455) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.
Turismoen batez besteko adina 12,4 urtekoa zen; turismoen % 9k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 12,6k 25 urte baino gehiago[40]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 59,5 diesel zen eta % 38,8 gasolinazko; 11 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1,1; probintzian % 0,8). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 5,6k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 28,5k ez zuen etiketarik[oh 5].
Politika
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023-2027 legegintzaldia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| 2023ko hauteskundeen ondorengo Legorretako udalbatza | |||||
| Alderdia | 2023ko maiatzak 28 | ||||
| Zinegotziak | Boto kopurua | ||||
| Euskal Herria Bildu (EHB) | 5 / 9 |
369 (% 52,94) | |||
| Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ) | 4 / 9 |
315 (% 45,19) | |||
| Euskadiko Alderdi Sozialista-Euskadiko Ezkerra (PSE-EE) | 0 / 9 |
13 (% 1,87) | |||
| Datuen iturria: Hauteskunde emaitzak. Eusko Jaurlaritza | |||||
Alkateak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Hauek izan dira Legorretako azken alkateak:
a Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.
b Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu, Eusko Abertzale Ekintzaren hautagai bezala.
Euskara
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2016an herritarren %72,26 euskalduna zen.[11]
Legorretako euskara[70] gipuzkeraren[71] aldaera bat da. Zehatzago esanda, sartaldeko gipuzkeran[72] kokatzen den Goierriko euskara[73] da herrikoa. Urolaldeko hizkerarekin batera Sartaldeko azpieuskalkia osatzen du Goierrikoak, baina Urolaldekoan sakonagoa da mendebaleko euskararen eragina. Nortasun beteko hizkera da Goierrikoa, batasun handikoa, nahiz eta gorabeherak badiren mendebaletik ekialdera, hau da, Segura, Zegama eta Legazpitik Zaldibia edo Legorretara. Ataungoa ere berezia da, ziurrenik, bakarti samar eta Nafarroako mugan dagoelako. Abaltzisketak eta Ikaztegietak Tolosaldearekin lotura egiten dute, eta Urretxuk eta Zumarragak, berriz, Goierri eta Urolaldearen artekoa.
Ondasun nabarmenak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Salbatore eliza (XVI. mendekoa). Ezaugarri gotiko eta barrokoak uztartzen ditu.[74][75]
- San Kruz santutxoa (XVIII. mendea)[76]
- Berostegiko Santa Marina ermita barrokoa (XVI. mendea)[77]
- Santa Ana ermita (XVII. mendea)[78]
- Guadalupeko Amaren ermita (XVII. mendea)[79]
- Zubizarretako zubi zaharra[80]
- Udaletxea eta bertako balkoia, Koldobika Jauregiren eskultura.
- Oriar etxea (XVII. mendea)[81]
- Etxeaundi baserria (XVII. mendea)[82]
- Ola errota (XVI. mendea)[83]
- Torreko zubia[84]
Legorretar ospetsuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Juan Oriarrekoa (XVII. mendea), Felipe III.a Espainiakoaren eta Mortarako markesaren idazkaria.
- Patxi Ezkiaga (1943-2018), idazlea.
- Jose Ramon Soroiz (1951-), aktorea.
- Maixabel Lasa (1951-), Eusko Jaurlaritzako Terrorismoaren Biktimei Laguntzeko zuzendaria.
- Juan Mari Jauregi (1951-2000), PSE-EEko militantea. Gipuzkoako Gobernadore Zibila izan zen. ETAk hil egin zuen.
- Jose Maria Garmendia (1952-2007), politikari eta historialaria.
- Fernando Plazaola (1958-), fisikari eta irakaslea.
- Xabier Agirre (1963-), aktorea.
- Asier Zinkunegi (1971-), aktorea, zuzendaria eta ekoizlea.
- Mikel Lasa (1971-), futbolaria.
- Garbiñe Aranburu (1973-), sindikalista.
- Ainhoa Garmendia (1974-), sopranoa.
- Oroitz Jauregi (1974-), historialari eta irakaslea.
- Saioa Garin (1978-), abeslaria.
- Zelai Amenabarro (1985-), politikaria.
- Xabin Fernandez (1985-), kazetaria.
- Aitor Zunzunegi (2000-), atleta.
- Jon Aitor Esnaola (?), trontzalari eta segalaria.
Argazki galeria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1915eko argazkia
- Bidarte auzoa
- Tren geltokia
- Oria ibaia Legorreta zeharkatzen
- Santa Marina baseliza
- Torreko zubia
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 INEk eta Eustatek metodologia desberdinak erabiltzen dituzte errenta kalkulatzeko, eta, horregatik, haien zifrak ez dira zuzenean alderagarriak. INEren Etxeguneen Errentaren Banaketaren Atlasak etxegune bakoitzaren errenta haren kide guztien artean banatzen du, adingabeak barne, eta haren P80/P20 zatidura kontsumo-unitateko errentaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura da (zenbat eta handiagoa, orduan eta desberdintasun handiagoa). Eustatek, berriz, 18 urteko eta gehiagoko pertsona bakoitzaren errenta eta familia bakoitzarena neurtzen ditu, eta haren 20/80 ratioak diru-sarrera txikienak dituzten % 20ren batez besteko errenta handienak dituztenen % 20renarekin alderatzen du, ehunekotan (zenbat eta handiagoa, orduan eta berdintasun handiagoa).
- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
- ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
- ↑ «ACK STORM S.L.» dialnet.unirioja.es (kontsulta data: 2020-11-19).
- ↑ (Gaztelaniaz) «El tiempo en Legorreta en el otoño, temperatura promedio (España) - Weather Spark» es.weatherspark.com (kontsulta data: 2021-12-20).
- ↑ Udala, Legorretako. «Historia» Legorretako Udala (kontsulta data: 2020-05-16).
- ↑ Udala, Legorretako. «Historia» Legorretako Udala (kontsulta data: 2020-11-18).
- ↑ Aguirre Sorondo, Antxon. (2004). Legorreta, bizitza ibaiaren biragune batean. .
- ↑ «UGARO HERRI IKASTETXEA, LEGORRETA - ugaro» www.ugaro.hezkuntza.net (kontsulta data: 2020-05-16).
- ↑ Udala, Legorretako. «Udal zerbitzuak» Legorretako Udala (kontsulta data: 2020-05-16).
- ↑ «Legorreta - Udal Liburutegia» www.euskadi.eus 2017-11-30 (kontsulta data: 2020-05-16).
- 1 2 3 «Web Eustat. Legorretako datu estatistikoak» eu.eustat.eus (kontsulta data: 2020-05-16).
- ↑ Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera). .
- ↑ «Euskal AEko hazkunde begetatiboa, lurralde eremuka. 1975 - 2023-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-29).
- ↑ «Euskal AEko jaiotza biziak, lurralde-eremuen eta sexuaren arabera. 1996 - 2024-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-30).
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Gipuzkoa.tab.
- ↑ Eustat, «Biztanleria jaioterriaren arabera», Jaioterria - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
- ↑ Eustat, «Biztanleria nazionalitatearen herrialde-taldearen arabera», Nazionalitatea - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Gipuzkoa.tab.
- 1 2 3 4 5 6 «Etxebizitzen parkea» Biztanleriaren eta etxebizitzen errolda. Etxebizitzak (Eustat).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Gipuzkoa.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren pertzentilak EUSTAT.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren pertzentilak EUSTAT Gipuzkoa.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Gipuzkoa.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren adierazleak EUSTAT.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren adierazleak EUSTAT.tab.
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1639412.
- ↑ Eustat, «Nekazaritza-ustiategietako abelburuak, udalerriaren eta espeziearen arabera». Datuak: EUSTAT abeltzaintza.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales: Ministerio de Política Territorial y Función Pública.» www.mptfp.gob.es (kontsulta data: 2021-01-16).
- 1 2 «Legorreta» Auñamendi Eusko Ikaskuntza (kontsulta data: 2021-01-16).
- ↑ «Zunzunegi Aranburu, Ceferino» Auñamendi Eusko Ikaskuntza (kontsulta data: 2021-01-16).
- ↑ «Goierriko Udal berriak» Goierritarra 1995-06-09 (kontsulta data: 2024-11-30).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Un emocionante acto civil despidió a Jáuregui en su pueblo natal» El País 2000-07-31 ISSN 1134-6582. (kontsulta data: 2024-11-30).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Xabier Iraola recordó a su vecino Jáuregui entre lágrimas» Ultima Hora 2000-07-31 (kontsulta data: 2024-11-30).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Legorreta llora la muerte de Mikel Uribe y, según su alcalde, ha sido un 'mazazo'» Ultima Hora 2001-07-16 (kontsulta data: 2024-11-30).
- ↑ (Gaztelaniaz) «La corrupción, un arma arrojadiza que llevará al pnv de legorreta a los tribunales» Gara 2009-11-21 (kontsulta data: 2024-11-30).
- ↑ «Legorretako alkate ohiak dimititzeko eskatu dute» Berria 2011-02-24 (kontsulta data: 2024-11-30).
- ↑ (Gaztelaniaz) «El PNV de Legorreta muestra su "alegría" ante los autos que rechazan las acusaciones al exalcalde» Noticias de Gipuzkoa 2012-03-30 (kontsulta data: 2024-11-30).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Un alcalde guipuzcoano de ANV multiplica por siete su sueldo y se pone un asesor» El País 2007-09-19 ISSN 1134-6582. (kontsulta data: 2024-11-30).
- ↑ (Gaztelaniaz) «El alcalde reitera su oposición al TAV» El Diario Vasco 2007-11-02 (kontsulta data: 2024-11-30).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Identificado el alcalde de Legorreta en la concentración de apoyo a los detenidos» La Razón 2011-04-12 (kontsulta data: 2024-11-30).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Brilante colofón a las fiestas de Legorreta» El Diario Vasco 2011-06-07 (kontsulta data: 2024-11-30).
- ↑ ««Gipuzkoa 'zero zabor lurraldea' izateko bidean jarriko dugu»» Berria 2012-02-24 (kontsulta data: 2024-11-30).
- ↑ «Atez ateko zabor bilketa sistema jarriko dute Goierriko hiru herritan hiru hilabeteren buruan» Naiz 2012-11-08 (kontsulta data: 2024-11-30).
- ↑ (Gaztelaniaz) «La dimisión de dos concejales deja a Bildu en minoría en Legorreta» Noticias de Gipuzkoa 2014-01-03 (kontsulta data: 2021-01-16).
- ↑ Aipuaren errorea: Konpondu beharreko erreferentzia kodea dago orri honetan:
ez da testurik eman
:2izeneko erreferentziarako - ↑ (Gaztelaniaz) «Zelai Amenabarro nueva alcaldesa, con los cinco votos de EH Bildu» El Diario Vasco 2015-06-13 (kontsulta data: 2021-01-16).
- 1 2 Aipuaren errorea: Konpondu beharreko erreferentzia kodea dago orri honetan:
ez da testurik eman
:7izeneko erreferentziarako - ↑ Aipuaren errorea: Konpondu beharreko erreferentzia kodea dago orri honetan:
ez da testurik eman
:6izeneko erreferentziarako - ↑ Aipuaren errorea: Konpondu beharreko erreferentzia kodea dago orri honetan:
ez da testurik eman
:4izeneko erreferentziarako - ↑ «Hego Euskal Herriko alkateak 2023ko ekainak 17» Orain 2023-06-17 (kontsulta data: 2025-12-06).
- ↑ «Goierriko 22 udaletako udalbatzak osatu eta alkateak izendatu dituzte» Goierriko Hitza 2023-06-17 (kontsulta data: 2024-11-29).
- ↑ «Legorretako korporazio berria osatuta geratu da» El Diario Vasco 2023-06-20 (kontsulta data: 2024-11-30).
- ↑ «Iñaki Agirre Jauregi da Legorretako alkate berria» Goierri Irrati Telebista 2023-06-21 (kontsulta data: 2024-11-29).
- ↑ «Esnaola Esnaola, Santos - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-27).
- ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-27).
- ↑ «Gaztelaniaz egiteak prestigioa ematen zuen - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-27).
- ↑ «Legorreta - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-10).
- ↑ «Erdialdekoa - Gipuzkera - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-10).
- ↑ «Sartaldekoa (G) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-10).
- ↑ «Goierrikoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-10).
- ↑ «Legorreta» turismoa.euskadi.eus 2006-10-17 (kontsulta data: 2020-05-16).
- ↑ «San Salbador eliza. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-05-16).
- ↑ «Santikurutze Kalbarioa. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-05-16).
- ↑ «Berostegiko Santa Marina baseliza. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-05-16).
- ↑ «Santa Ana baseliza. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-05-16).
- ↑ «Guadalupeko Ama Birjinaren Ermita. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-05-16).
- ↑ «Zubizaharra zubia. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-05-16).
- ↑ «Oriar etxea. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-05-16).
- ↑ «Etxeaundi baserria. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-05-16).
- ↑ «Ola errota. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-05-16).
- ↑ «Torreko Zubia / Torre Auzo / Guadalupe zubia. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-05-16).




