Edukira joan

Anue

Wikipedia, Entziklopedia askea
Anue
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Olague ibarburuko zeharkarrika
Anue bandera
Bandera

Anue armarria
Armarria

Mapa
Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Nafarroa Garaia
Merindadea Iruñea
EskualdeaIbarrak (Iruñerria)
Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroa
BarrutiaIruñea
Izen ofiziala Anue
Alkatea
(2023-2027)		Miguel Angel Larrayoz Vidan
(Burdingorri)
Posta kodea31798
INE kodea31017
Herritarraanuetar
Geografia
Koordenatuak42°58′40″N 1°36′02″W / 42.97787405°N 1.60059556°W / 42.97787405; -1.60059556
Azalera61,4 km²
Garaiera487-1410 metro
Distantzia21,5 km (Iruñetik)
Demografia
Biztanleria501 (2025:  15)
alt_left 239 (%47,9) (%52,1) 260 alt_right
Dentsitatea0,82 bizt/km²
Euskara
Eremuaeremu euskalduna
Euskaldunak[1]% 64.3 + % 14.2 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera [2]% 
Datu gehigarriak
Oharrakwww.anue.es

Anue[3][a] Euskal Herriko udalerri eta ibar bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Iruñeko merindadean eta Iruñerria eskualdeko Ibarrak azpieskualdean dago, Iruñea hiriburutik 21,5 kilometrora. Altuera 487 eta 1410 metro artekoa da, eta 61,45 km²-ko azalera hartzen du. 501 biztanle zituen 2025. urtean.

Anue Euskal mendien eta Pirinioen arteko trantsizio-eremuan dagoen ibar garrantzitsua da, Saioa edo Xuriain mendi enblematikoen magalean. Zeharkatzen duen ibaia Eltzarrain ibaia da, Ultzama ibaian isurtzen dena, Burutain aurreko ibarretik irten eta metro gutxira. Mediterraneoko isurialdean egon arren, bertako klima oso hezea eta hotza da, Pirinioetako ibarrak bezala. Bere historian zehar, Nafarroarentzat ezinbesteko igarobidea izan da beti, bai Donejakue bidearekin, bai Belateko bidearekin, bai duela gutxiko N-121-A errepidearekin.

Bertako biztanleak anuetarrak dira.

Izena

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Anue beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:[4]

  • Val d'Anhue (1268)
  • Val d'Anue (1307)
  • Val de Annue (1350)
  • Vall d'Anue (1366)
  • Val de Anue (1534)
  • Valle de Anue (1800)
  • Valdeanue (1829)
  • Anue (1926)
  • Anue (1974)
  • Anue (2000)

Etimologia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Anue toponimoa, euskalduna izan arren, jatorri ezezagunekoa da. Horri buruz hainbat hipotesi egin dira, nahiz eta kontuan izan XII. mendetik aurrera gaur egun duen forman erregistratzen dela, ez dagoen denboran izan duen bilakaerari buruzko daturik. Julio Caro Barojaren ustez, antzeko beste batzuekin izan beharko luke harremana, hala nola Anoeta edo Anabitarte leku-izenekin. Justo Garateren ustez, -ue amaiera -itz atzizkiaren baliokidea izango litzateke euskararen ekialdeko euskalkietan, eta, beraz, Aniz izena Anue izenarekin lotzen du jatorri berarekin.[5]

Ezaugarriak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Armarria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Anueko armarriak honako blasoi hau du:[6]

« Hondo gorri batez eta aurrean urrezko lehoi batez osatuta dago. »

Bandera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Anueko banderak Anueko armarria dauka hondo gorri baten gainean.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iruñeko merindadearen ekialdean dago, Nafarroako Mendialdean.

Mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Anue eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Inguru naturala eta kokapena

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

N-121-A errepideak udalerria zeharkatzen du eta komunikazio-ardatz nagusia da.

Klima eta landaredia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Klima subatlantikoa da, 8°-12° °C-ko tenperaturarekin (neguak Kantaurialdeko ibarretan baino hotzagoak dira), 1200-2000 mm-ko prezipitazioak, 130 egunetan erorikoak, eta 600-650 mm-ko ebapotranspirazio potentziala. Lurraldearen zati handi bat basoek hartzen dute.

Estazio meteorologikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Anuen dagoen Olague kontzejuan, itsasoaren mailatik 577 metrora, Nafarroako Gobernuak 1975ean jarritako estazio meteorologikoa dago.[7]

    Datu klimatikoak (Olague, 1975-2022)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 19.0 22.0 26.0 28.5 33.0 40.0 39.0 40.0 36.0 29.0 23.0 18.0 40
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 8.3 9.5 13.1 15.1 19.1 23.2 25.6 26.5 22.5 17.7 11.8 9.0 16.8
Batez besteko tenperatura (ºC) 4.2 4.6 7.4 9.4 12.9 16.6 18.8 19.2 15.7 12.1 7.4 4.7 11.1
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 0.0 -0.3 1.8 3.7 6.8 10.0 11.9 12.0 9.0 6.5 2.9 0.5 5.4
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -11.0 -12.0 -9.0 -5.0 -3.0 1.0 3.0 3.0 0.0 -5.0 -10.0 -14.0 -14
Pilatutako prezipitazioa (mm) 134.2 115.5 114.3 119.5 97.5 75.4 44.8 43.5 73.0 110.9 163.9 132.2 1224.6
Prezipitazio maximoa 24 ordutan (mm) 88.0 54.0 52.0 56.5 49.0 85.7 48.2 90.8 67.5 69.0 80.5 86.6 90.8
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) 14.4 12.6 12.9 14.8 13.3 9.3 7.7 6.9 9.9 12.4 15.2 14.3 143.6
Elur egunak (≥ 1 mm) 2.3 3.7 2.1 1.1 0.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.1 1.3 1.7 12.3
Iturria: Nafarroako klimatologia zerbitzua[8]

Banaketa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Anuek 7 kontzeju ditu:

Gainera, beste etxalde bat ere bada, hala nola:

Bestalde, 6 herri hustu ditu ibarrean:

Mapa
Anue ibarreko herriak

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1280ko kontuen erregistroan oraindik ere Lantz sartzen da, duela urte batzuk 1264an Iruñeko San Zerningo forua hedatu zenean hiribildu bereizi gisa eratu zena. Ibar honetako nekazarien petxa 1307an ezarri zuen Luis I.a erregeak, hogeiko gari-kahiz batean. Aldi berean, maioralak neurketa egiteko agindu zuen, leialki egingo zuela zin eginez, eta ez erregearen ez merinoen dantzaldiak ez zezatela lapurretak neurtu, nekazariek behar baino gehiago hartzen zituztela eta.

1575. urte inguruan, sorginkeria-prozesuak garatu ziren Nafarroako mendialdean. Olagueko zenbait bizilaguni Nafarroako beste haranetakoekin batera ezkutuko praktikak egitea leporatu zieten. Maria Aniz, Olagueko ostalaria, Maria Elizondo, Juan jauna bizarginaren emaztea, eta Maria Sotil bortz urteko deserrira kondenatu zituzten. Zorionez, zigorrak isunetara murriztu zitzaizkien.[9]

Badirudi Anueren konposizioa egonkor mantentzen dela Gaztelak Nafarroa konkistatu ondoren Antzinako Erregimenaren azkenera arte. XVIII. mendearen amaieran, Aritzu, Burutain, Ealegi, Egozkue, Etsain, Etulain, Lantz, Leazkue eta Olague herriek osatzen dute ibarra, nahiz eta Lantz hiribilduak bere jurisdikzioa zuen eta ibarraren gainerako zatietatik bereizia. Honi dagokionez, ibarra osoak (Lantz izan ezik) izendatutako diputatu batek gobernatzen zuen, eta herri bakoitzak, gainera, errejidore batek, "zeinaren lana etxeetan txandakatzen baitzen".

Inguruko aberastasuna ganadua zen. XIX. mendean oparotasuna mantendu egin zen. XX. mendean, Iruñetik Irunerako errepideko zirkulazioak eragin handia izan zuen, bai eta hamabortzean behin (hilaren 11n eta 26an) ganadu-merkatuak ospatzeak, bi irin-errotaren funtzionamenduak eta ikazkintza-industriak eta egur-ekoizpenak hiribururako duten garrantziak ere.[10]

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

501 biztanle zituen 2025. urtean Anuek.[11]

1842 1857 1860 1877 1887 1897 1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1981 1991 2001 2011 2021
953 116 1160 1155 1163 1128 1180 1277 1242 1130 1018 893 756 575 466 431 410 436 493
Biztanleriaren tamainaUrtea200400600800100012001400189019201950198020102040AnueBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 260 gizon, 239 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
0.00
0.00
 
90-94
 
1.26
0.38
 
85-89
 
1.26
5.00
 
80-84
 
2.51
2.69
 
75-79
 
4.60
7.69
 
70-74
 
3.35
5.77
 
65-69
 
7.11
10.00
 
60-64
 
3.35
8.08
 
55-59
 
8.79
8.85
 
50-54
 
5.02
9.23
 
45-49
 
10.46
6.92
 
40-44
 
6.28
6.54
 
35-39
 
5.02
3.46
 
30-34
 
5.02
5.00
 
25-29
 
4.60
3.46
 
20-24
 
4.18
3.46
 
15-19
 
7.95
5.77
 
10-14
 
7.95
3.46
 
5-9
 
5.02
4.23
 
0-4
 
6.28
Iturria: Nafarroako Estatistika Institutua / Instituto Nacional de Estadística
Hazkunde begetatiboa
Hazkunde begetatiboa (pertsonak)Urtea−9−6−3036200820112014201720202023AnueHazkunde begetatiboa
Urtea20082009201020112012201320142015201620172018201920202021202220232024
Hazkunde begetatiboa 5301−332−1−12−1−1−3−33−9−4
Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu[12] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.
Batez besteko adina
AdinaUrtea434445464748200320072011201520192023AnueBatez besteko adina
Urtea20032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Batez besteko adina 44,8745,0944,3744,9545,0745,8246,1947,2345,3343,1243,4843,5743,443,2443,2743,644444,4343,6543,4144,6444,2743,96
Honakoa batez besteko adina erakusten duen grafiko bat da. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu[13] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 31,1 udalerri berean jaioak ziren[14], probintziako batez bestekoaren (% 37,3) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (EAE barne) % 9,2 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 6 —probintzian % 19,8—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Nafarroako mapa
Udal
Prob
Best
Udalerri berean · % 31,1Probintzia berean · % 53,7Beste erkidegoa · % 9,2Estatutik kanpo · % 6
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 30 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 50)[15]. Jaiotza herrialde nagusiak Argentina, Frantzia, Brasil dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 50Europa · % 30Afrika · % 20
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
2
Argentina
3
1
Frantzia
4
1
Brasil
3
2
Ukraina
1
1
Honduras
1
1
Maroko
1
1
Aljeria
0
1
Bolivia
0
1
Bulgaria
0
0
Kolonbia
1
0
Nigeria
1
1
Txile
0
1
Venezuela
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 298 etxebizitza zeuden: 203 (% 68,1) nagusiak eta 95 (% 31,9) ez-nagusiak.[16] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 2 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 13 plazarekin (6,5 plaza etxebizitzako).[17]

298etxebizitza
203etxegune
2etxebizitza turistiko (2026) Nafarroako mapa

Etxebizitza multzoa Nafarroako mapa

203
95
Etxebizitza nagusia (203)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (95)

Guztira 203 etxegune zeuden, eta horietatik 64 (% 31,5) pertsona bakarrekoak ziren.[18]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 164
2 pertsona56
3 pertsona35
4 pertsona33
5 edo gehiago15

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 406 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 47,5 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 23,6; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 23,9; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 4,9.[19] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 41,5 zen 2021ean eta % 47,5 2024an; beraz, 6,0 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 7,0 izatetik % 4,9 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 50,5 ziren, eta gizonen artean % 45,0; 5,5 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 5,4 eta gizonen % 4,5 ziren.

406biztanle 15 urte edo +, 2024
% 47,5goi-mailako ikasketak+6,0 puntu 2021etik mapa
% 4,9lehen hezkuntza edo gutxiago−2,1 puntu 2021etik mapa
% 23,9
% 23,6
% 47,5
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 4,9Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 23,9Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 23,6Goi-mailako ikasketak · % 47,5
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Nafarroako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Anue, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak193% 47,5100% 45,093% 50,5
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa96% 23,660% 27,036% 19,6
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)97% 23,952% 23,445% 24,5
Lehen hezkuntza edo gutxiago20% 4,910% 4,510% 5,4
Guztira406% 100,0222% 100,0184% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Anue, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 41,5% 21,5% 30,0% 7,0414
2022% 43,1% 23,0% 28,2% 5,6408
2023% 45,6% 22,2% 26,6% 5,6410
2024% 47,5% 23,6% 23,9% 4,9406
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 19.759 euro-koa zen[20], eta etxegune bakoitzeko 49.054 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (17.701 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 25.785 euro zen. Errenta gordina 24.636 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 54,6[21]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 20,2), beste diru-sarrerak (% 20,5), langabezia-prestazioak (% 1,2), beste prestazioak (% 3,5).

55%
20%
21%
Soldata · % 54,6Pentsioak · % 20,2Langabezia · % 1,2Beste prestazioak · % 3,5Beste sarrerak · % 20,5
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[22][oh 1]. Udalerrian indizea 28 da, probintziakoaren (30,4; Nafarroako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,3 da, probintziakoaren (2,6; Nafarroako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Anue udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 238 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 59,5; gainerako % 40,5 inaktibo zeuden.[23] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 5,0 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 61,0 zen eta emakumezkoena % 57,7; langabezia-tasa, aldiz, % 4,5 eta % 5,7 zen, hurrenez hurren.[23]

Okupatuen kopurua 216 zen 2023ean, 2021eko 207etik gora.[24] Emakumeek okupatuen % 41,7 osatzen dute, eta gizonek % 58,3.

216okupatu, 2023+% 4,3 2021etik
% 41,7emakumeak okupatuen artean
% 59,5jarduera-tasa, 2024
% 5,0langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 56,5
% 40,5
Okupatuak · % 56,5Langabeak · % 3,0Inaktiboak · % 40,5
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Anue, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak226% 56,5127% 58,399% 54,4
Langabeak12% 3,06% 2,86% 3,3
Inaktiboak162% 40,585% 39,077% 42,3
Guztira400% 100,0218% 100,0182% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 63,4), industria (% 22,2), eraikuntza (% 7,4) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 6,9).[24]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Nafarroako mapa
% 22,2
% 63,4
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 6,9Industria · % 22,2Eraikuntza · % 7,4Zerbitzuak · % 63,4

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 52,8; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 36,1), eta oinarrizko okupazioak % 7,9.[25] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 54,0 eta emakumeen % 51,1).

% 36,1
% 52,8
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 36,1Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 52,8Oinarrizko okupazioak · % 7,9Ez dago jasota · % 3,2
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Anue, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak78% 36,141% 32,537% 41,1
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak114% 52,868% 54,046% 51,1
Oinarrizko okupazioak17% 7,910% 7,97% 7,8
Ez dago jasota7% 3,27% 5,60% 0,0
Guztira216% 100,0126% 100,090% 100,0

Okupatuen % 77,3 besteren konturako langileak dira, eta % 22,7 norberaren konturakoak.[26]

% 22,7
% 77,3
Norberaren kontura · % 22,7Besteren kontura eta beste egoera bat · % 77,3
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Anue, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura49% 22,733% 26,216% 17,8
Besteren kontura167% 77,393% 73,874% 82,2
Guztira216% 100,0126% 100,090% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 27 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 1.913 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[27][oh 2]. Udalerriaren azalera 61,4 km² denez, NAE lurraldearen % 31,2 da[28]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 94,8 larre iraunkorrak (1.814 ha, 26 ustiategitan), % 5,2 lur goldagarria (98,9 ha, 7 ustiategitan), norberaren kontsumorako baratzeak (0,18 ha, 9 ustiategitan), berotegiak edo babes garai irisgarriak (0,09 ha, ustiategi batean) eta arbolak (0,06 ha, ustiategi batean)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
31%
69%
NAE · 1.913 ha (% 31,2)Gainerako azalera · 4.227 ha (% 68,8)
NAE, lur-erabileraren arabera
95%
Lur goldagarria · 98,9 ha (% 5,2)Larre iraunkorrak · 1.814 ha (% 94,8)Arbolak · 0,06 ha (< % 0,1)Baratzeak · 0,18 ha (< % 0,1)Berotegiak · 0,09 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 1.410 behi eta 2.619 ardi eta ahuntz zeuden[29][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 322 gidari zeuden erroldatuta: 176 gizon (% 54,7) eta 146 emakume (% 45,3)[30]. Biztanleen % 64,5 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 504 ibilgailuk osatzen zuten: 302 turismo, 82 furgoneta, 53 kamioi, 25 motozikleta eta 7 ziklomotor[30]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 605 turismokoa zen, probintziako (512) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 13,6 urtekoa zen; turismoen % 8,6k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 14,2k 25 urte baino gehiago[30]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 69 diesel zen eta % 30 gasolinazko; 4 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,8; probintzian % 1,3). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 4,3k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 38,6k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
27%
30%
39%
0 etiketa · 5 (% 1)ECO · 16 (% 3,3)C etiketa · 132 (% 27,1)B etiketa · 146 (% 30)Etiketarik gabe · 188 (% 38,6)
Turismoak, adinaren arabera
9%
13%
24%
41%
14%
< 4 urte · 26 (% 8,6)4–8 urte · 39 (% 12,9)8–15 urte · 71 (% 23,5)15–25 urte · 123 (% 40,7)≥ 25 urte · 43 (% 14,2)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udal hauteskundeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Anueko alkatea "Zuriain-Anue" herritar taldeko Raul Pascal Egozkue da 2007ko udal hauteskundeez geroztik. Udaleko zazpi zinegotziak lortu zituen bere taldeak. Baliogabeko botoak 68 izan ziren (emandako guztien %29,06) eta boto zuriak lau (%2,41). Abstentzioa %34,64koa izan zen.

Anueko Udala (2007)
AlderdiaBotoakZinegotziak
Zuriain-Anue (ZA)1627

2011n zerrenda bera izan zen aurkeztu zen bakarra; 103 boto, 7 hautetsi eta alkatetza (Pascal) lortu zituen.

Udaletxea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udaletxea Olaguen dago, udalerriko herriburuan. Harrizko eraikin honek inguruko etxeen antz handia dauka eta Irun eta Iruñea bitarteko N-121A errepidearen ondoan dago. Beheko solairua eta honen gainean eraikitako beste bi solairu dauzka. 1980ko hamarkadaren amaierako berrikuntza lanek 16,4 milioi euroko kostua izan zuten.

Udalak alkatea eta sei zinegotzi dauzka, eta bertako idazkariak Lantzen ere egiten du lan.

  • HELBIDEA: Donibane kalea z/g (Olague)

Alkateak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
2007-2011Raúl Pascal EgozkueZuriain-Anue
2011-Raúl Pascal EgozkueZuriain-Anue

Garraioa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

La Burundesa autobus konpainiaren Donostia eta Iruñea bitarteko lineak geltokia dauka Anueko Olague kontzejuan. Maiztasunak aldakorrak dira, baina gutxienez bi zerbitzu izaten dira norabide bakoitzean egunero. Lineak honako ibilbide hau egiten du:

Kultura

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Lantzeko Julian Beunza[31] (Ahotsak[32][33] proiekturako)
Ikus, gainera: «ultzamaldera» eta «nafarrera»

Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Anueko herri guztiak iparraldeko goi-nafarrera euskalkian sailkatu zituen.[34]

Koldo Zuazok, 2010ean, Anuek nafarrera euskalkian sailkatu zuen.[35]

Ibar honetan hitz egiten den euskarak berezitasunak ditu. Horregatik sailkatzen da Ultzamalderan. Iruñerriko bertze ibar batzuetan ez bezala, Anuen hizkuntzaren belaunaldien arteko transmisioak partzialki jarraitu egin du eta, horregatik, haren euskalkiak bizirik dirau.

Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Anue eremu mistoko udalerria da eta, hori dela eta, euskarak eskubide batzuk ditu. 2010ko erroldaren arabera, herritarren %18,21k zekien euskaraz hitz egiten eta 2018n % 32,60k.

Anuetar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Irudiak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ /anué/ ahoskatua (laguntza)
    Azentua: zorrotza bigarren silaban

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
  2. ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  3. ↑ Euskaltzaindia. 155. araua: Nafarroako udal izendegia. .
  4. ↑ «Anue - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2021-08-30).
  5. ↑ Laburdura: GAR.SL; Egilea: GARATE ARRIOLA, Justo; Titulua: Sufijos locativos; Lan oharra:; Paratzailea:; Bilduma:; Aldizkaria: 34; Argitaletxea:; Tokia:; Data: 1930; Erreferentzia: XXI (1930), 442-448; Oharrak: ECOko Patxi Galék eginiko erauzketa eta migrazioa.; ; Mota: artikuluak; Erauzketa: guztizkoa; Alorra: hizkuntza azterketa
  6. ↑ Otazu Ripa, Jesús Lorenzo. (D.L. 1977). Heraldica municipal, merindad de Pamplona (II) : Etxarri-Aranatz - Muruzabal. Diputación Foral de Navarra, Dirección de Turismo, Bibliotecas y Cultura Popular ISBN 9788423501311. PMC 9788423501311. (kontsulta data: 2021-08-31).
  7. ↑ Meteo Navarra. «Estazioko datuak - Olague» meteoeu.navarra.es (kontsulta data: 2021-09-01).
  8. ↑ Olagueko estazioko balio klimatologikoak. Nafarroako Gobernua (kontsulta data: 2020-08-24).
  9. ↑ (Gaztelaniaz) «ANUE ibarra - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (kontsulta data: 2024-03-08).
  10. ↑ ANUE | Nafarroako Entziklopedia Handia
  11. ↑ «Anue» www.ine.es (Espainiako Estatistika Institutua) (kontsulta data: 2021-08-31).
  12. ↑ «Indicadores municipales - Nastat» Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).
  13. ↑ «Indicadores municipales - Nastat» Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).
  14. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Nafarroa.tab.
  15. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Nafarroa.tab.
  16. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  17. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  18. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  19. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  20. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Nafarroa.tab.
  21. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Nafarroa.tab.
  22. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  23. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  24. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  25. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  26. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  27. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
  28. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1636204.
  29. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
  30. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
  31. ↑ «Beunza Illarregi, Julian - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-11-05).
  32. ↑ «Lantzekoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-11-05).
  33. ↑ «Lehenagoko bizimodua nahiago - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-11-05).
  34. ↑ Luis Luziano Bonaparte. Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietés, 1863.
  35. ↑ Koldo Zuazo. El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.
  36. ↑ (Ingelesez) «Arizo [Arizu, Arizcum, Miguel de»] Grove Music Online  doi:10.1093/gmo/9781561592630.001.0001/omo-9781561592630-e-0000001251?rskey=4qzx2z. (kontsulta data: 2023-09-24).
  37. ↑ (Gaztelaniaz) «Arizu, Miguel de - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (kontsulta data: 2023-09-24).
  38. ↑ «Miguel de Arizo | enciclopedia.cat» www.enciclopedia.cat (kontsulta data: 2023-09-24).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Aipuaren errorea: <ref> tags exist for a group named "oh", but no corresponding <references group="oh"/> tag was found.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Anue&oldid=11783366"(e)tik eskuratuta