Kaseda
| Kaseda | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||
![]() | |||||||||||
| Kokapena | |||||||||||
| Herrialdea | |||||||||||
| Lurraldea | |||||||||||
| Merindadea | |||||||||||
| Eskualdea | Zangozerria | ||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatua | |||||||||||
| Erkidegoa | |||||||||||
| Barrutia | Agoitz | ||||||||||
| Izen ofiziala | |||||||||||
| Alkatea (1999-2023) | Jesus Esparza Iriarte (San Zoilo) | ||||||||||
| Posta kodea | 31490 | ||||||||||
| INEÂ kodea | 31069 | ||||||||||
| Herritarra | kasedar | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 42°28â˛15âłN 1°21â˛49âłWďťż / ďťż42.47074308°N 1.36372318°W | ||||||||||
| Azalera | 85,61 km² | ||||||||||
| Garaiera | 367-889 metro | ||||||||||
| Distantzia | 51,9 km (IruĂąetik) | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 912 (2025:Â | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 0,11 bizt/km² | ||||||||||
| Euskara | |||||||||||
| Eremua | eremu ez-euskalduna | ||||||||||
| Euskaldunak[1] | %Â 8.1 +Â % 14.8 hartzaile (2021) | ||||||||||
| Kaleko erabilera [2] | %Â | ||||||||||
| Datu gehigarriak | |||||||||||
| Webgunea | www.caseda.es | ||||||||||
Kaseda[3][a] Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Zangozako merindadean eta Zangozerria eskualdean dago, Iruùea hiriburutik 51,9 kilometrora. Altuera 367 eta 889 metro artekoa da, eta 85,61 km²-ko azalera hartzen du. 2024. urtean, 943 biztanle zituen.
Kaseda Aragoi ibaiaren ezkerraldean dago, PeĂąako mendilerroaren azpian, Zangozerritik eta Pirinioetatik Erriberara eta Bardeara doazen bideek bat egiten duten tokian. Espero zitekeena ez bezala, mendilerroa zeharkatzen dute, ibaiaren ertzetik jarraitu beharrean. Erdi Aroko herri gotortu bat da, muino baten gainean kokatua, ibaiaren pasabidea zaintzen duena eta, Galipentzu ondoan, Zangozaldeko sarrera hegoaldetik. Bere lurretan San Isidro del Pinar dago, sortu berria den herria. Kaseda Nafarroako Gorteetan jarlekudun hiria izan zen.
Bertako biztanleak kasedarrak dira.
Izena
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kaseda beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
- gaztelaniaz: CĂĄseda
- nafar erromantzez edo aragoieraz: CĂĄseda
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:[4]
- Caseda (905)
- Carreda (1101)
- Cassedam (1192)
- Casseda (1230)
- Quasseda (1268)
- Caseda (1319)
- Casseda (1366)
- Caseda (1534)
- Caseda (1802)
- Kaseda (1926)
- Kaseda (1989)
Etimologia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kaseda ez da euskal toponimoa, baizik eta nafar erromantzetik datorrena. Mikel Belaskoren ustez, zalantzazkoa da, baina casa ("etxe") + -eda (atzizki ugari) izan liteke. Ricardo Zierbideren iritziz, erromantzea da argi eta garbi, baina ez du etimologiarik ematen. Julio Caro Barojak honako hau idatzi zuen: ÂŤPirinioetan, casieta "casa" hitzaren txikigarria daÂť. Baina IX. mendean Caseda aurkitu genuen. -eda atzizkia landare-izenekin erabiltzen da normalean, baina bizigabeetan ere ageri da, Tontaneda kasuan,adibidez. Hala ere, atzizkiak tonikoa dirudi, Kasedan atonoa den arren.
Haren izenaren jatorriari buruzko bertze hipotesi bat latinezko Cassida hitza da, "kasketa" esan nahi duena, herriko armarrian agertzen den objektua.
Patxi Salaberrik dioenez, izen bera euskaraz ere erabili zen, Leatxeko Casedavidea adibidez. Euskaltzaindiaren arabera, euskaraz herri hori izendatzeko modu zuzena Kaseda da, euskal ortografiara egokitua.
1979ko Euskal Herriko udalen izendegian, Euskaltzaindiak Gahatseta forma proposatzen zuen, 1990ean atzera egin eta Kaseda aukeratu zuen arren.
Ezaugarriak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Armarria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kasedako armarriak honako blasoi hau du:[5]
| ÂŤ | Hondo gorri batez eta aurrean mototsdun kasketa batez osatuta dago, urrezko bi zortzi-puntadun izarrak alboetekin. Haien azpian urrezko hiru-dorredun gaztelu bat dago. Erdiko dorrean urrezko bandera bat dago. | Âť |
Bandera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kasedako banderak Kasedako armarria dauka hondo purpura baten gainean.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kaseda Aragoi ibaiaren ibarrean dago, Berdungo Kanalaren eta Oibarko ibarraren artean. Zangozaldean zein Zangozerrian dago, nekazaritza-arro emankor batean, PeĂąako mendilerroaren azpian.
Mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Zare | Oibar | Zangoza | ||
| Galipentzu | Xabier | |||
| ||||
| Zarrakaztelu | Sause |
Inguru naturala eta kokapena
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Herria muino batean dago, Aragoi ibaiaren ezkerraldean, San Pedro mendiaren magaletik gertu. Herritik urrutira ikus daiteke, eta mendebaldetik ekialdera: Uxueko mendilerroa (Galipentzu), Lergako gaina, Izkoko mendilerroa, Leireko mendilerroa eta PeĂąakoa. Udalerriaren hegoaldean San Pedro mendia dago, ekialdetik mendebaldera zeharkatzen duen PeĂąako mendilerroaren zati gisa. Ikuspegi hori engainagarria izan daiteke, Kasedaren hedadura gehiena PeĂąako mendilerroaren hegoaldean baitago. Horregatik, iparraldetik hegoaldera erliebe-unitate batzuk bereiziko ditugu.
Oibarretik datorren errepidetik sartuta, terraza batzuk aurkituko ditugu, beherantz doazenak Aragoi ibaiaren pareraino. Herrira iritsita, PeĂąako mendilerroaren inguruak hasten dira. Mendilerro horrek ekialdetik mendebaldera zeharkatzen du udalerria, eta poliki jaisten da hegoaldeko oinaldera, non hedadurarik handiena ikusten den. Lautada da erliebe nagusia, Kasedako El Pinar mendiaren goraguneek hautsita (592 m), San Isidro del Pinar herriaren parean. Udalerrian Donamartiri Zibitatela hustuta dago.
Klima eta landaredia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kasedako klima mediterraneo kontinentala da. Urteko batez besteko prezipitazioak 400â600 mm inguru dira, eta 60-100 egunetan jausten dira, batez ere udazkenean eta udaberrian. Urteko batez besteko tenperatura 12 °C eta 14 °C artekoa da, udan tenperaturak 35 °C ingurura igo eta neguan 0 °C gradura jaisten dira.
Neguak hotzak eta euritsuak dira, eta udak beroak eta lehorrak. Aldaketa termikoak nahiko handiak dira, eta udaberriko eta udazkeneko egun batzuetan tenperatura maximoaren eta minimoaren artean 20 graduko aldea egon daiteke.
Estazio meteorologikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kasedan dagoen, itsasoaren mailatik 439 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974n jarritako estazio meteorologikoa dago.[6]
| Â | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|  Hila |  Urt |  Ots |  Mar |  Api |  Mai |  Eka |  Uzt |  Abu |  Ira |  Urr |  Aza |  Abe |  Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 17.5 | 21.7 | 27.0 | 29.5 | 35.0 | 39.0 | 44.0 | 42.0 | 40.0 | 32.0 | 28.0 | 18.0 | 44 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 9.0 | 11.4 | 14.9 | 16.8 | 21.4 | 26.9 | 30.4 | 29.9 | 25.4 | 19.6 | 13.2 | 9.6 | 19.0 |
| Batez besteko tenperatura (ÂşC) | 5.3 | 6.7 | 9.6 | 11.5 | 15.6 | 20.2 | 23.0 | 22.8 | 19.0 | 14.4 | 9.0 | 5.9 | 13.6 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 1.5 | 2.1 | 4.3 | 6.3 | 9.9 | 13.5 | 15.7 | 15.6 | 12.6 | 9.1 | 4.9 | 2.2 | 8.1 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -12.0 | -11.0 | -8.5 | -2.0 | 1.5 | 4.5 | 8.5 | 5.0 | 3.5 | -1.0 | -8.8 | -10.0 | -12 |
| Batez besteko prezipitazioa (mm) | 39.4 | 34.8 | 34.6 | 64.8 | 53.6 | 40.2 | 30.3 | 32.4 | 57.3 | 69.5 | 59.3 | 52.4 | 568.6 |
| Prezipitazio maximoa 24 ordutan (mm) | 29.0 | 24.0 | 40.7 | 51.5 | 48.0 | 43.2 | 50.0 | 66.0 | 143.7 | 63.0 | 48.0 | 46.0 | 143.7 |
| Prezipitazio egunak (⼠1 mm) | 8.3 | 7.7 | 6.8 | 9.8 | 9.6 | 5.7 | 4.7 | 4.2 | 6.0 | 9.1 | 6.6 | 9.2 | 91.1 |
| Elur egunak (⼠1 mm) | 0.7 | 0.8 | 0.5 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.1 | 0.0 | 0.1 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.1 |
| Iturria: Nafarroako klimatologia zerbitzua[7] | |||||||||||||
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Erdi Aroa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Kaseda Oibar ibarreko udalerrietako bat izan zen Erdi Aroan zehar. Izarbeibarreko kronikaren arabera, Eneko Arista Nafarroako lehen erregeak gotortu zuen. Ondoren, XII. mendearen amaieran, gaztelua eraiki zen, eta haren hondakinak gaur egun arte iraun dute. Bere helburua muga defendatzea izan zen Aragoiko inbasio kasuetan.
1129an Alfontso I.a Nafarroakoa erregeak Daroca eta Soriako foruak eman zizkien kasedarrei, gaur egun udaleko artxiboan gordetzen den dokumentu baten bidez XII. mendean, herriak Aragoiko mugaren edukitza bat eratu zuen, eta Semeno Oibarkoa (1157) eta Gartzea Almorabide (1237) handiki garrantzitsuen ardurapean egon zen. Herritarrek urtean 6485 soldatako zentsua zor zioten Nafar Koroari, errota, sotoak, mendiak eta beste termino komun batzuengatik.[8]
Herriak bere elizako patronatuari uko egin zion Tibalt II.a Nafarroakoaren alde 1263n eta Filipe II.a Nafarroakoa erregeak IruĂąeko katedralari utzi zion 1320n. IruĂąeko gotzainak kabildoaren ospitaletegiari esleitu zizkion eliza horren errentak 1324n.
1413an Karlos III.a Nafarroakoa erregeak herritarren kaperatasuna onartu eta berretsi zuen. Joan II.ak, herriak gerretan emandako laguntza eskertzeko, jarlekua eskaini zion Kasedari Nafarroako Gorteetan, Kaseda udal on izendatuta. Horrez gain, bere alkatea izendatzeko eta asteroko merkatu bat antolatzeko eskubidea eman zizkien. Merkatua asteazkenetan antolatzen zen. Eskubide haiekin batera, kasedarrak herritar libre deklaratu zituen.[9]
Kaseda Aragoiko Erresumaren mugatik gertu zegoen, eta horregatik, erresuma horren aurkako gerretan, Nafarroako Erresumako gotorleku izan zen. Gaur egun, antzinako harresiaren eta dorretxearen aztarnak ageri dira Kasedako enparantza nagusiaren alboan. Antzina, gaztelua izan zen herriaren gunerik altuenean.
Aro Modernoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]1512an Gaztelak Nafarroa Garaia konkistatzean, herritarrek Albako dukearen esana bete zuten, eta honek udalerriko pribilegio eta ohiturak betetzen jarraituko zuela agindu zuen. Horrez gain, Kasedak Nafarroan jarraituko zuela agindu zuen.
1521ean, Nafarroako eta Frantziako gizonez osaturik eta Azparrozeko jaunak zuzendurik, armada batek Nafarroa Garaia birkonkistatzeko saioa egin zuen. Gaztelako armadak eta Naiarako duke erregeordeak IruĂąetik ihes egin behar izan zuten, erasoa zela eta. Kasedako, Zangozako eta Esako herritarrek Esako zubian Kalagorriko konpainiari eraso zioten.[8]
Hala ere, Asparrosko jaunak Noaingo borroka galtzean, Naiarako dukeak Nafarroa Garai osoa berriz kontrolatzea lortu zen. Horren ondoren, Gaztelako okupatzaileen aurka egindakoetan lagundu zutenak epaitu eta zigortu zituzten, horien artean kasedar batzuk.
Aro Garaikidea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]1800. urtean, bi harriko irin-errota bat zuen. Landetan lekaleak, lihoa eta kalamua landatzen ziren; olibadiak, mahastiak, garia, garagarra, oloa, zekalea eta artoa. Larreetan 10 000 abelburu artile eta txabere inguru zeuden, 7 000 herritar; gainera, 1 000 behi, zaldizko eta mandar abelburu mantentzen ziren ibai ondoko bi sototan. Gainera, igeltsuzko harrobiak eta ur mineralen iturri bat zituen.[8]
Napoleonen inbasioan, Javier de Minaren soldaduetako batzuek Kasedan hartu zuten ostatu. 1810eko abenduaren 26an, soldaduek jazarrita ihesean zebiltzan soldatu frantsesak erreka igarotzen saiatu ziren Caparrosorako bidean, baina kasedarrek zubirako bidea itxi egin zuten.
1850. urtean bi eskola zeuden, bat 90 mutikorentzat, urtean 4000 errealeko zuzkidurarekin, eta beste bat neskatoentzat, zeinetara 80 joaten ziren eta irakasleak 120 gari-lapurreta jasotzen zituen urtean. Hiribilduak bi dehesa zituen; errotak bi ziren eta pattarren fabrika bat eta manta eta alforjen fabrika bat zituen.[9]
Kasedako ospitalea Santa Vera Cruz eta Andre Mariaren kofradiei eman zitzaien 1722an. Ospitale-Eskola berri bat 1921ean inauguratu zen. Arrazoi higienikoak zirela medio, eraikin berri bat eraiki zen ostatuarentzat soilik, eta eraikin hori Gurutzeko Erlijiosoen garesti geratu zen.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]912 biztanle zituen 2025. urtean Kasedak.[10]
| 1842 | 1857 | 1860 | 1877 | 1887 | 1897 | 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 | 2021 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 869 | 1579 | 1615 | 1554 | 1549 | 1573 | 1581 | 1657 | 1722 | 1869 | 1898 | 1950 | 1830 | 1345 | 1145 | 1124 | 1053 | 1024 | 952 |
| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 479 gizon, 433 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Nafarroako Estatistika Institutua / Instituto Nacional de EstadĂstica | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 43,2 udalerri berean jaioak ziren[13], probintziako batez bestekoaren (% 37,3) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (EAE barne) % 13,4 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 8,2 âprobintzian % 19,8â.
Biztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 75 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 57,3)[14]. Jaiotza herrialde nagusiak Ekuador, Maroko, Argentina dira.
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 676 etxebizitza zeuden: 405 (% 59,9) nagusiak eta 271 (% 40,1) ez-nagusiak.[15] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 3 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 21 plazarekin (7 plaza etxebizitzako).[16]
Etxebizitza multzoa
Nafarroako mapa
Guztira 405 etxegune zeuden, eta horietatik 155 (% 38,3) pertsona bakarrekoak ziren.[17]
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 832 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 34,6 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 20,1; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 31,3; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 14,1.[18] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 31,6 zen 2021ean eta % 34,6 2024an; beraz, 3,0 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 18,7 izatetik % 14,1 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 35,2 ziren, eta gizonen artean % 34,1; 1,1 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 17,3 eta gizonen % 11,1 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 56,3 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 43,8 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 7 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 53,3 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 46,7. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 0,7 ziren.[18]
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 288 | % 34,6 | 148 | % 34,1 | 140 | % 35,2 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 167 | % 20,1 | 94 | % 21,7 | 73 | % 18,3 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 260 | % 31,3 | 144 | % 33,2 | 116 | % 29,1 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 117 | % 14,1 | 48 | % 11,1 | 69 | % 17,3 |
| Guztira | 832 | % 100,0 | 434 | % 100,0 | 398 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 31,6 | % 18,6 | % 31,1 | % 18,7 | 855 |
| 2022 | % 32,0 | % 19,1 | % 33,1 | % 15,8 | 843 |
| 2023 | % 33,8 | % 19,1 | % 32,3 | % 14,8 | 852 |
| 2024 | % 34,6 | % 20,1 | % 31,3 | % 14,1 | 832 |
Ikasten ari direnak
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 6,5 ikasten ari zen (54 pertsona).[19] Ikasten ari zirenetatik, % 61,1 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 16,7 batxilergoan, % 13,0 erdi-mailako lanbide-heziketan, % 3,7 DBHn edo antzekoetan eta % 3,7 lehen hezkuntzan edo beheragoko mailetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 53,6 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 69,2; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 3,8 eta emakumeen % 21,4. Adinaren arabera, 15â19 urtekoen % 82,8 ikasten ari zen, 20â24 urtekoen % 34,2 eta 25â29 urtekoen % 12,5; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 1,4 baino ez.[20] 20â24 urtekoen artean, emakumeen % 35,7 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 29,2.
Jaiolekuaren arabera
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 91,8 estatuan jaio zen, eta % 8,2 atzerrian.[18] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 34,9 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 11,4; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 23,3 eta % 6,7, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 35,3 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 17,8; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 34,2 eta % 13,2, hurrenez hurren.
Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 6,2 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 10,3.[19] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 61,7 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 57,1 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kasedan, Viscofan enpresa sortu zen 1975ean. Talde horrek zelulosika-bilgarrietarako produktuak ekoizten eta merkaturatzen hasi zen fianbreetarako. Fundatzaileak Jaime EchevarrĂa Abona eta Leopoldo eta Luis Michelena anaiak izan ziren.
1986tik aurrera, munduko bilgarriak ekoizten zituen enpresa handienetako bat bihurtu zen, burtsan kotizatu eta nazioartean hedatuz. Taldearen egoitza Arangurengo Taxoaren badago ere, gaur egun Kasedan mantentzen da taldearen eta bilgarrien munduko industriaren ekoizpen-zentrorik osoena eta aurreratuena, zelulosika, kolageno eta fibrosaren estrusio- eta plisatze-plantekin eta nanopack plastikoekin.
Lantegi honek 700 lanpostu zuzen inguru sortzen ditu eta, beraz, dinamismo ekonomiko handia zeharkako industrien eta zerbitzuen artean.
Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 21.770 euro-koa zen[21], eta etxegune bakoitzeko 49.532 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (17.701 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 29.607 euro zen. Errenta gordina 26.653 euro-koa izan zen pertsonako.
Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 50,6[22]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 26,3), beste diru-sarrerak (% 18,5), langabezia-prestazioak (% 1,3), beste prestazioak (% 3,3).
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[23][oh 1]. Udalerrian indizea 28,2 da, probintziakoaren (30,4;
Nafarroako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,4 da, probintziakoaren (2,6;
Nafarroako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Cåseda udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 459 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 55,6; gainerako % 44,4 inaktibo zeuden (erretiratuak % 59,3, beste inaktiboak % 34,4 eta ikasleak % 6,3).[24] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 8,1 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 54,4 zen eta emakumezkoena % 57,0; langabezia-tasa, aldiz, % 3,4 eta % 12,9 zen, hurrenez hurren.[24]
Okupatuen kopurua 441 zen 2023ean, 2021eko 415etik gora.[25] Emakumeek okupatuen % 46,7 osatzen dute, eta gizonek % 53,3.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 422 | % 51,2 | 226 | % 52,6 | 196 | % 49,6 |
| Langabeak | 37 | % 4,5 | 8 | % 1,9 | 29 | % 7,3 |
| Inaktiboak | 366 | % 44,4 | 196 | % 45,6 | 170 | % 43,0 |
| Guztira | 825 | % 100,0 | 430 | % 100,0 | 395 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 49,2), industria (% 41,5), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 5,2) eta eraikuntza (% 4,1).[25] Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 39,7), ondoren osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 11,3) eta jarduera profesionalak (% 5,4) datoz.
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 44,7; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 28,6), eta oinarrizko okupazioak % 21,5.[26] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 46,4 eta emakumeen % 42,7).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 126 | % 28,6 | 61 | % 26,0 | 65 | % 31,6 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 197 | % 44,7 | 109 | % 46,4 | 88 | % 42,7 |
| Oinarrizko okupazioak | 95 | % 21,5 | 55 | % 23,4 | 40 | % 19,4 |
| Ez dago jasota | 23 | % 5,2 | 10 | % 4,3 | 13 | % 6,3 |
| Guztira | 441 | % 100,0 | 235 | % 100,0 | 206 | % 100,0 |
Okupatuen % 82,3 besteren konturako langileak dira, eta % 17,7 norberaren konturakoak.[27]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 78 | % 17,7 | 29 | % 12,3 | 49 | % 23,8 |
| Besteren kontura | 363 | % 82,3 | 206 | % 87,7 | 157 | % 76,2 |
| Guztira | 441 | % 100,0 | 235 | % 100,0 | 206 | % 100,0 |
Jaiolekuaren arabera
Jarduera
16 urte edo gehiagokoen % 91,1 estatuan jaio zen, eta % 8,9 atzerrian.[24] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 53,8 okupatuak dira, % 36,4 erretiratuak, % 4,4 ikasleak, % 2,7 langabeak eta % 2,7 bestelako inaktiboak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 46,9 okupatuak dira, % 18,8 bestelako inaktiboak, % 12,5 erretiratuak, % 12,5 langabeak eta % 9,4 ikasleak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 50,4 okupatuak dira, % 21,9 bestelako inaktiboak, % 17,8 erretiratuak, % 6,3 langabeak eta % 3,6 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 okupatuak dira, % 36,4 bestelako inaktiboak, % 6,8 ikasleak, % 4,5 langabeak eta % 2,3 erretiratuak.
Okupazioa
Okupatuen % 91,6 estatuan jaio zen, eta % 8,4 atzerrian.[26] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 45,9 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 25,9 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 23,6 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 53,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 26,7 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 20,0 oinarrizko okupazioetakoak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 45,1 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 31,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 16,3 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 45,5 oinarrizko okupazioetakoak dira, % 31,8 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 22,7 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial.
Jarduera-sektoreak
Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[28] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 58,6 industrian ari dira, % 28,6 zerbitzuetan, % 8,2 nekazaritzan eta % 4,5 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 60,0 zerbitzuetan ari dira, % 20,0 eraikuntzan eta % 20,0 industrian. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 69,0 zerbitzuetan ari dira, % 26,1 industrian, % 2,7 nekazaritzan eta % 2,2 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 81,8 zerbitzuetan ari dira, % 13,6 industrian eta % 4,5 eraikuntzan.
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 141 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 8.262 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[29][oh 2]. Udalerriaren azalera 85,6 km² denez, NAE lurraldearen % 96,5 da[30]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 55,9 lur goldagarria (4.615 ha, 135 ustiategitan), % 40,2 larre iraunkorrak (3.323 ha, 9 ustiategitan), % 3,9 arbolak (324 ha, 67 ustiategitan), norberaren kontsumorako baratzeak (0,11 ha, 5 ustiategitan) eta berotegiak edo babes garai irisgarriak (0,09 ha, 4 ustiategitan)[oh 3].
Abeltzaintza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 1.219 ardi eta ahuntz zeuden[31].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 566 gidari zeuden erroldatuta: 352 gizon (% 62,2) eta 214 emakume (% 37,8)[32]. Biztanleen % 62,1 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 862 ibilgailuk osatzen zuten: 570 turismo, 90 furgoneta, 71 kamioi, 66 motozikleta eta 36 ziklomotor[32]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 625 turismokoa zen, probintziako (512) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.
Turismoen batez besteko adina 13,8 urtekoa zen; turismoen % 6,8k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 14,4k 25 urte baino gehiago[32]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 58,8 diesel zen eta % 40,2 gasolinazko; 9 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1,1; probintzian % 1,3). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,2k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 36,5k ez zuen etiketarik[oh 4].
Politika
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kasedako udaletxea herrigunean dago, eta idazkaria, era berean, Galipentzuko Udalako idazkaria da. Udalbatza udalerriko alkateak eta sei zinegotzik osatzen dute. Egungo alkatea Jesus Esparza Iriarte da, San Zoilo zerrendako hautagai gisa aurkeztu zena.
Hauteskundeak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udal hauteskundeak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Alderdia | Legealdiko eserlekuak, hasiera-urtearen arabera | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1979 | 1983 | 1987 | 1991 | 1995 | 1999 | 2003 | 2007 | 2011 | 2015 | 2019 | |
| San Zoilo | - | - | - | - | - | 7 | 6 | 5 | 5 | 5 | 4 |
| Kasedako Langileak | 5 | 5 | 3 | 4 | - | 2 | 3 | 1 | 2 | 4 | 3 |
| Nafarroako Alderdi Sozialista | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | - | - |
| Kasedako Elkarte Popularra | - | - | - | - | - | - | - | 3 | - | - | - |
| Kaseda Batasunaren alde | 4 | 4 | 6 | 5 | 6 | - | - | - | - | - | - |
| Kasedako Ezker Demokratikoa | - | - | - | - | 3 | - | - | - | - | - | - |
Foru hauteskundeak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Hauek dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Udala
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalaren egoitza eta udaletxea erdialdean dago.
Lehen udaletxeari buruzko lehen aipamena 1783koa da. Merkatuaren plazan zegoen, elizaren ondoan. Kasedako lan maisua zen Antonio Navarrok eraiki zuen, aurretik zegoen eraikina handituz. Horretarako, udaletxearen ondoko etxea erosi zuten, Lino Iberoren etxea. Udaletxe zahar ura arkuz eta zutabez osatuta zegoen, eta beheko solairuan herriko merkatua antolatzen zen.
Udaletxe berria plaza berean eraiki zen, udaletxe zaharraren aurrean. Gaur egungo udaletxea, berriz,1985. urtean eraikitzen hasi zen eraikuntza modernoa da. Bi solairu dauzka, eta udal bulegoez gain, udaltzaingoaren egoitza, Bake Auzitegia, eta herriko gainontzeko azpiegiturak daude bertan. Udaletxe berria 1987ko otsailaren 5ean inauguratu zen.
- HELBIDEA: Merkatu plaza, 2
Egungo banaketa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kasedako Udala zinegotzik eta alkateak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Alkatea Jesus Esparza Iriarte da, San Zoilokoa. Zinegotziak 4 daude:[33]
- Valentin Casas Olmo (San Zoilo)
- Almudena Iturri Herrera (San Zoilo)
- Alfredo Esparza Iriarte (San Zoilo)
- Miguel Angel Aiape Arbe (Kasedako Langileak)
- Itsaso Olleta Oiza (Kasedako Langileak)
- Francisco Javier Leoz Moriones (Kasedako Langileak)
Batzordeak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kasedako Udalak lau batzorde ditu:[34]
- Ogasuna
- Hirigintza eta Landa Garapena
- Politika Sozialak eta Etxebizitza
- Hezkuntza, Kirola, Kultura, Gazteria eta Jaiak
Alkateak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Atal hau hutsik dago, xehe-xehe edo osatu gabe. Zure laguntza ongi etorria da! |
1979tik, Kasedak 2 alkate izan ditu:
| Alkatea | Agintaldi hasiera | Agintaldi amaiera | Alderdia[35] | |
| ? | 1979 | 1995 | Kaseda Batasunaren alde | |
| Jesus Esparza Iriarte[36] | 1999 | jardunean | San Zoilo | |
Garraioa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]La Veloz SangĂźesina edo "Zangozar Azkarra" izeneko autobus konpainiak Kaseda Zangoza, IruĂąea eta inguruko herriekin batzen ditu. Linea nagusiak honakoak dira:
Kultura
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Euskara
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Kaseda atzerakada-eremuan sailkatu zen: euskarak hain atzerakada handia izan uen, non bertako hiztunik apenas geratzen zen.[37]
Koldo Zuazok, 2010ean, Kaseda ez-euskal-eremuan sailkatu zen.[38]
Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Kaseda eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren % 4,43k zekien euskaraz hitz egiten, 2010ean % 4,44k eta 2018n % 7,40k.
2008an Nafarroako Ezker Batuak eta Nafarroa Baik Euskararen Foru Legea aldatu eta gune mistoan udalerri gehiago sartzeko (horien artean, Kaseda) proposamena aurkeztu zuten Nafarroako Parlamentuan. Nafar Herriaren Batasuna ez beste talde guztien baiezko botoarekin proposamena aurrera aterako zela zirudienean, Nafarroako Alderdi Sozialistaren ustegabeko jarrera aldaketak, atzera bota zuen gune mistoaren hedapena.[39]
Kirolak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Beti Casedano, futbol taldea.
Jaiak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Agate Deuna jaia, otsailaren 5ean
- San Zoiloko erromeria, maiatzaren 15ean
- Erlikia Santuen jaiak, irailaren bigarren asteburuan
Ondasun nabarmenak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Jasokundeko Andre Mariaren eliza, XVI. mendeko kristiau eliza, gotiko estiloan.
- San Zoilo baseliza, XIV. mendeko kristiau baseliza, gotiko estiloan.
- Kasedako zubia, Aragoi ibaiaren gaineko zubia, Erdi Aroan eraikia.
- Kasedako gaztelua, Erdi Aroko gaztelu zaharra.
Kasedar ezagunak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Francisco Javier Saenz de Oiza (1918-2000), arkitekto.
Irudiak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Karrika bat
- San Zoiloko kapitel erromanikoa
- Ibaia
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Jose Maria Jimeno Jurio (zuzendaria), Nafarroako toponimia eta mapagintza. XXXV, IruĂąea, 1996. ISBN 84-235-1505-2.
- â Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
- â ÂŤKaleko erabilera herrialdez herrialdeÂť Euskararen erabilera (Wikipedia).
- â Euskaltzaindia. 155. araua: Nafarroako udal izendegia. .
- â ÂŤKaseda - Lekuak - EODAÂť www.euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2021-08-30).
- â Otazu Ripa, JesĂşs Lorenzo. (D.L. 1977). Heraldica municipal, merindad de SangĂźesa (I)Â : Abaurrea-Izalzu. DiputaciĂłn Foral de Navarra, DirecciĂłn de Turismo, Bibliotecas y Cultura Popular ISBN 84-235-0076-4. PMC 911388951. (kontsulta data: 2021-08-31).
- â .
- â Kasedako estazioko balio klimatologikoak. Nafarroako Gobernua (kontsulta data: 2020-08-24).
- 1 2 3 Nafarroako Entziklopedia Handia | KASEDA. (kontsulta data: 2022-04-10).
- 1 2 (Gaztelaniaz) ÂŤKaseda - AuĂąamendi Eusko EntziklopediaÂť aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (kontsulta data: 2022-04-10).
- â ÂŤKasedaÂť www.ine.es (Espainiako Estatistika Institutua) (kontsulta data: 2021-08-31).
- â ÂŤIndicadores municipales - NastatÂť Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).
- â ÂŤIndicadores municipales - NastatÂť Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).
- â INE, ÂŤPoblaciĂłn por relaciĂłn entre lugar de nacimiento y de residenciaÂť (Padroia), Jatorria Nafarroa.tab.
- â INE, ÂŤPoblaciĂłn por paĂs de nacimientoÂť (Padroia), Jaioterria Nafarroa.tab.
- â (Gaztelaniaz) ÂŤEtxebizitzak udalerrika eta motaren araberaÂť 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- â (Gaztelaniaz) ÂŤEtxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. UdalerriakÂť Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
- â (Gaztelaniaz) ÂŤEtxeguneak udalerrika eta tamainaren araberaÂť 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) ÂŤPoblaciĂłn de 15 y mĂĄs aĂąos por sexo, lugar de nacimiento (EspaĂąa/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o mĂĄs)Âť Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) ÂŤPoblaciĂłn de 15 y mĂĄs aĂąos por sexo, lugar de nacimiento (EspaĂąa/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o mĂĄs)Âť Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- â (Gaztelaniaz) ÂŤPoblaciĂłn de 15 y mĂĄs aĂąos por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o mĂĄs)Âť Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- â INE, ÂŤIndicadores de renta media y medianaÂť (ADRH), ADRH errenta Nafarroa.tab.
- â INE, ÂŤDistribuciĂłn por fuente de ingresosÂť (ADRH), ADRH fuente Nafarroa.tab.
- â INE, ÂŤĂndice de Gini y distribuciĂłn de la renta P80/P20Âť (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) ÂŤPoblaciĂłn de 16 y mĂĄs aĂąos por sexo, lugar de nacimiento (EspaĂąa/extranjero) y relaciĂłn con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o mĂĄs)Âť Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) ÂŤOcupados de 16 y mĂĄs aĂąos por sexo y actividad econĂłmica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o mĂĄs)Âť Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) ÂŤOcupados de 16 y mĂĄs aĂąos por sexo, lugar de nacimiento (EspaĂąa/extranjero) y ocupaciĂłn (agregada) (Municipios de 500 habitantes o mĂĄs)Âť Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- â (Gaztelaniaz) ÂŤOcupados de 16 y mĂĄs aĂąos por sexo y situaciĂłn profesional (Municipios de 500 habitantes o mĂĄs)Âť Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- â (Gaztelaniaz) ÂŤOcupados de 16 y mĂĄs aĂąos por sexo, lugar de nacimiento (EspaĂąa/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o mĂĄs)Âť Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- â INE, ÂŤExplotaciones por tipo de cultivoÂť, Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
- â Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1648512.
- â INE, ÂŤExplotaciones ganaderas por tipo de ganadoÂť, Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
- 1 2 3 DGT, ÂŤDatos municipales generalÂť (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
- â (Gaztelaniaz) ÂŤUdalbatzaÂť Kasedako Udala (kontsulta data: 2022-04-10).
- â (Gaztelaniaz) ÂŤBatzordeakÂť Kasedako Udala (kontsulta data: 2022-04-10).
- â (Gaztelaniaz) ÂŤBase de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de PolĂtica Territorial y FunciĂłn PĂşblica ::Âť www.mptfp.gob.es (kontsulta data: 2020-05-05).
- â Press, Europa. (2012-08-01). ÂŤJesĂşs Antonio Esparzak UPNko foru parlamentari kargua hartu duÂť www.europapress.es (kontsulta data: 2022-05-03).
- â Luis Luziano Bonaparte. Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietĂŠs, 1863.
- â Koldo Zuazo. El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.
- â Euskarakultur.com webguneko albistea.
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- â 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- â INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- â Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- â DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
<ref> tags exist for a group named "oh", but no corresponding <references group="oh"/> tag was found.



